GEEN BELEREND PAMFLET

'Ik ben zijn moeder niet.' Bree, een keurige dame van middelbare leeftijd, reist met de 17-jarige Toby per auto door Amerika....

Bree heette vroeger Stanley en staat op het punt haar laatste geslachtsveranderende operatie te ondergaan. Toby is de zoon die Stanley - zonder het te weten - heeft verwekt in zijn studententijd. Nu Toby's moeder zelfmoord heeft gepleegd en hij in de gevangenis is beland, doet hij een beroep op zijn biologische vader. Het liefst zou Bree haar verleden in zijn geheel begraven - inclusief de uit het niets verschenen tienerzoon -, maar haar therapeut denkt daar anders over. Bree moet 'de confrontatie aangaan' om de geschiedenis op de juiste manier af te kunnen sluiten. Pas dan krijgt ze de handtekening voor haar felbegeerde operatie.

Transamerica is het zelfverzekerde regiedebuut van Duncan Tucker, die ook het scenario schreef. Tucker wilde een lans breken voor de acceptatie van transseksuelen, maar gelukkig maakte hij van de film geen belerend pamflet. Niet al Bree's problemen hebben te maken met haar transseksualiteit. Hoewel ze met haar conservatieve kledingkeuze en zware make-up een wat groteske visie op vrouwelijkheid uitstraalt, is zij geen karikatuur.

Voor een groot deel is dat te danken aan de vertolking van Felicity Huffman. Zij verlaagde haar stem, zette een pruik op, paste haar motoriek aan en liet zich voorlichten over de specifieke valkuilen van de man-naar-vrouw transseksualiteit. De metamorfose leverde haar een Oscarnominatie op. Huffman verdiende de nominatie zeker, maar niet voor het uiterlijk vertoon. De lage stem is monotoon, haar mannelijke maniertjes overtuigen nauwelijks. De klasse van haar optreden schuilt in de manier waarop ze Bree, ondanks die verwarrende buitenkant, tot een sympathiek en geloofwaardig karakter maakt. Daarvoor hoeft Huffman haar mond niet eens open te doen; een schichtige, onzekere blik is genoeg.

Transamerica is sterk in de scènes die draaien om Bree's pogingen zelfverzekerd in het leven te staan. Daarbuiten heeft de film minder te bieden. Zo genuanceerd als regisseur Tucker zijn hoofdpersoon portretteert, zo gemakzuchtig plakte hij de rest van zijn scenario aan elkaar. Geen cliché uit het roadmovie-genre wordt geschuwd (de verraderlijke lifter, pech onderweg) en ook als familiedrama is Transamerica te voorspelbaar.

Het is geen verrassing dat Bree smacht naar het respect van haar conservatieve ouders. Zoals het ook voor de hand ligt dat ze langzaam maar zeker een band krijgt met haar zoon. Tucker slaat daarbij de juiste toon aan. Maar behalve bewonderenswaardig is zijn film ook een beetje saai.Pauline Kleijer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden