Gedurfde keuze, debat gaat door

Het ging de afgelopen weken over de locatie. Maar wat moet er eigenlijk in het NHM?..

Het Nationaal Historisch Museum (NHM) komt in Arnhem. Met deze verrassende keuze volgde het kabinet vrijdag de voorkeur van minister Plasterk van OCW. De uitkomst beloont een bezielde campagne, nadat Plasterk een stedenwedstrijd om de NHM-locatie had uitgeschreven tussen Amsterdam, Den Haag en Arnhem. De Gelderse stad maakte een wervend plan dat aanknoopt bij het succes van het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem, populair bij het publiek en Europees Museum van het Jaar 2005, compleet met een eerste schets voor een NHM-gebouw van Mecanoo-architect Francine Houben.

In het voorkomen van het lekken naar de media – een oud politiek spel – toont Plasterk zich een vroegrijpe meester. Zelf hakte hij de knoop door om half twaalf donderdagnacht. Zijn ambtenaren liet hij tot het laatst in het ongewisse. Zij moesten van tevoren twee persberichten maken: één waarin Arnhem de eer kreeg, één voor het geval dat Den Haag zou zijn. Amsterdam, dat geen plan had, geen locatie en geen geld, was al afgevallen.

De selectie was aan de minister, en het kabinet volgde hem zonder verder debat. Daar ging wel forse kritiek van de Kamer aan vooraf. Die vond vooral Plasterks volgorde merkwaardig: eerst de plek en het gebouw, daarna verder praten over inhoud en inrichting van het museum.

Sinds 1999 gaat het debat over het NHM vooral over de missie van zo’n museum. Het Historisch Nieuwsblad begon ermee, SP-leider Jan Marijnissen zette het op de politieke agenda. Scholieren én hun docenten bleken vaak bedroevend weinig te weten van de Nederlandse geschiedenis. Door de verwarring rond islam en immigratie ontstond een behoefte aan duiding, aan een nieuwe Nederlandse identiteit.

Een NHM moest daarin helpen voorzien. Het zou een vooral educatief museum worden voor een breed publiek, met name scholieren. Met een laagdrempelige, interactieve en multimediale inrichting en presentatie, gebaseerd op de canon met vijftig ‘vensters’ op de Nederlandse geschiedenis die vorig najaar werd gepresenteerd. De eerste ruwe NHM-schets van Plasterks voorganger Maria van der Hoeven, ook van vorig najaar, bevatte al die elementen.

Tot zover is iedereen het eens. Dat wil zeggen: min of meer. Historici en anderen vrezen dat de populistische aanpak leidt tot verplatting en versimpeling, niet tot meer kennis en inzicht. Ook de politiek is verdeeld. Sommigen willen een NHM dat zich concentreert op Nederlanders en Nederlandse geschiedenis. Anderen plaatsen die liever in een ‘internationale context’. Van D66 en GroenLinks hoeft het hele NHM niet zo nodig. Zij vrezen te veel nationalistisch tromgeroffel en te weinig kritische afstand. Oud-D66-minister Pechtold pleitte daarom vergeefs voor een Huis van de Democratie.

Verder heeft Nederland al heel wat historische musea. Het Rijksmuseum in Amsterdam herbergt veruit de grootste verzameling historische objecten en heeft daar ambitieuze plannen mee. In zijn totaal vernieuwde pand, dat eind 2009 opengaat, én in een nieuw Haags filiaal, dat pal tegenover het Binnenhof de Nederlandse parlementaire geschiedenis gaat presenteren. Minder laagdrempelig misschien, maar wel modern en toegankelijk, inclusief een studio voor tv-interviews met politici.

Komt het NHM, dat op zijn vroegst in 2011 opengaat, niet te laat? Het wordt afhankelijk van bruiklenen – het krijgt geen eigen collectie. Zullen andere musea, het Rijks voorop, ruimhartig lenen aan de nieuwe rivaal?

Met de keuze voor Arnhem geeft het kabinet een belangrijk signaal af, dat voor meer beleidsterreinen ingrijpende gevolgen kan hebben: nieuwe initiatieven met een landelijke uitstraling zijn niet langer vanzelfsprekend voorbehouden aan de Randstad. Terecht: zo blijkt uit recent onderzoek dat de rijkskunstsubsidies zeer ongelijk over Nederland zijn verdeeld. Maar het debat over missie en inhoud van het NHM komt nu pas goed op gang.

Artistieke impressie van het Nationaal Historisch Museum in Arnhem. De gemeente kan het museum over vier jaar openen. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden