Gebarendichters dragen voor met handen en armen

Het theater krijgt de hoofdrol in het 36ste Poetry International. Is een dichter die voordraagt niet ook een acteur, vroeg de presentator, of anders een regisseur, of decor?...

Voor de vaste bezoekers van Poetry International was het schrikken: de Grote Zaal van de Rotterdamse Schouwburg bleek omgekeerd. Via een achteringang moest het publiek naar binnen om vervolgens zelf op het podium plaats te nemen. In wat normaal de zaal is, stond een katheder en aan de balkons hing een projectiescherm.

De reden voor deze wisseling van perspectief lag besloten in het thema van de 36ste editie van dit festival: Poëzie en Toneel. Na de afgelopen jaren steeds meer dwarsverbanden met andere kunstvormen te hebben gezocht, krijgt deze keer het theater een hoofdrol. Een logische keuze, want ooit waren poëzie en toneel aan elkaar gelijk en veel schrijvers wensen zich niet tot een van de twee te beperken. En is een dichter die voordraagt niet ook een acteur, zo vroeg presentator Edward van de Vendel zich af, of anders een regisseur, misschien zelfs decor? Vragen die zeker toepasselijk waren op de voordracht van een in topvorm verkerende Gerrit Komrij, misschien wel de meest theatrale van alle Nederlandse dichters.

Komrij las uit zijn begin dit jaar verschenen bundel Spaans benauwd en het blijft wonderbaarlijk hoe hij met zijn zwartgallige levensvisie het publiek ademloos in de ban weet te houden. Het getuigde ook van superieure zelfspot aan de kant van de organisatie om een poëziefestival te starten met een dichter die opende met: ‘Dichters, we lezen ze met droge ogen./ Waar zijn de tijden van het hartebloed?/ Waar de gezangen van het mededogen?/ De litanieën, waar? Voorbij. Voorgoed.’

De Amerikaanse Jorie Graham bevestigde haar slechte festivalreputatie door ook deze keer een dag van tevoren af te bellen. Nu las haar vertaler Rob Schouten twee gedichten, waaronder het naar Amerikaanse maatstaven controversiële Gebed. Graham schreef het nadat een 12-jarig meisje aan haar deur was verschenen met vragen over de toekomst van de aarde.

Volgens directeur Bas Kwakman toonde Graham zich van tevoren erg verbaasd over het verzoek van Poetry om juist dit gedicht voor te komen lezen. Kan dat zomaar in Holland? In de VS leverde het haar al veel problemen op, niet in het minst vanwege de slotregels: ‘Ik weet niet wat ik haar moet zeggen, Heer, ik wil niet/ dat ze u dient. Niet u, niet u bovenal.’

Na de pauze gaf een groot aantal dichters een voorproef van wat de komende week nog te horen en te zien zal zijn. Opvallend waren de gebarendichters die maandagavond een speciaal programma in minstens drie verschillende gebarentalen verzorgen. Leden van het Amerikaanse Flying Words Project droegen voor met handen en armen, terwijl de tekst geprojecteerd werd. Hun fans applaudiseerden zonder geluid, door hun handen hoog in de lucht te laten trillen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden