Review

Gatti's Mahler is hallucinant

De feestslingers zijn opgeborgen, het galapak hangt aan een knaapje. Daniele Gatti, die vrijdag werd onthaald als de nieuwe chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest, stroopt deze week de mouwen op. Op zijn lessenaar ligt Mahlers Tweede symfonie. Dit ontzagwekkende brok muziek geldt als Amsterdams erfgoed sinds de componist zelf het stuk in 1904 kwam dirigeren.

Daniele Gatti wordt geinaugureerd als de nieuwe chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Beeld anp

Anderhalf uur lang gluren Gatti's voorgangers over zijn schouder mee, van Mahlerprofeet Willem Mengelberg tot Mahlergenie Bernard Haitink. Gespitst zijn de oren van het publiek, geslepen de kritische pennen. Want hoe brengt hij het ervan af, de wispelturige Italiaan wiens komst naar Amsterdam niet onomstreden was?

Kalm, bijna onderkoeld stapt hij woensdag op de bok, alsof alle druk heeft geresulteerd in de gemoedstoestand van iemand die niets te verliezen heeft. Kordaat zetten de violen hun eerste tremolo in. Gatti knikt naar de contrabassen en weg stuiven de vijf tonen die Mahler zo luid mogelijk en 'wild' gestreken wilde hebben.

Experimenteren

Algauw wordt duidelijk welke marsorder de dirigent heeft gegeven. Cari amici, wij gaan experimenteren. We gooien de ballast van de traditie overboord en openen een laboratorium van klank. We kruipen nu eens niet in Mahlers hoofd, maar in Mahlers noten. Kijken welke reacties we kunnen ontlokken aan al die bolletjes op papier.

En zo kan het gebeuren dat een complete Mahlersymfonie passeert zonder één toespeling op Weense neuroses en Sigmund Freud. Verdwenen is de theatrale hartstocht die Leonard Bernstein ooit in Mahler ontdekte. Verschrompeld zijn de zenuwen waarin Bernard Haitink nog altijd excelleert.

Gustav Mahler: Tweede symfonie.
Annette Dasch (sopraan), Karen Cargill (mezzosopraan), Koninklijk Concertgebouworkest en Groot Omroepkoor o.l.v. Daniele Gatti.
Amsterdam, Concertgebouw, 14/9. Herh. 15, 16, 18/9. NPO Radio 4: 18/9, 14.15 uur.

Gek genoeg boeit Gatti's Mahler niet minder. Uit elk reageerbuisje borrelt een verrassing. Het kan een tokkelballet zijn met blikkerige streepjes fluit, of een droeve samenzang van althobo en contrabas. 'Mooi spelen' telt niet. Laat de hoorns maar amechtig hijgen. Laat het Groot Omroepkoor maar zoemen als een bijenzwerm.

Gatti, de lefgozer, kan een orkest laten vertragen terwijl hij zijn armen stil houdt. Hij daagt musici uit slinks uit de maat te spelen. In het vierde deel, 'Urlicht', laat hij zijn orkest zo omzwachteld klinken, dat de milde mezzostem van Karen Cargill als een zoele bries langs de oren strijkt.

Toegegeven, soms rafelt een inzet of schrijnt een intonatie. Maar wat is Gatti's Mahler hallucinant.

Daniele Gatti. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden