Drama

Garden State

Surrealisme in slaperige buitenwijken

Het ritme en de toon van Garden State, het regiedebuut van Zach Braff, worden grotendeels bepaald door de medicijnen en drugs die in de film worden genomen. In het begin domineert overmatig gebruik van stemmingsstabilisatoren, later wordt er geblowd en XTC geslikt, waarna de film toewerkt naar een relatief clean besluit.


Andrew Largeman - gespeeld door regisseur Braff zelf, die ook het scenario voor zijn rekening nam - is een acteur die probeert een carrière te beginnen in Hollywood. Als gevolg van een gewelddadig incident in zijn vroege jeugd, heeft zijn vader, die ook zijn psychiater is, hem lithium voorgeschreven, een middel dat zijn hele bestaan lijkt te hebben overgenomen.



Wezenloos ligt hij op het bed in zijn kale slaapkamer en kijkt onafgebroken naar het plafond. In het Vietnamese restaurant waar hij werkt, hoort hij zonder te reageren, met levenloze desinteresse het gezeur van de klanten aan.



Wanneer zijn vader hem belt met het nieuws dat zijn moeder is overleden, keert hij voor het eerst in negen jaar terug naar zijn geboortestaat New Jersey.



Aanvankelijk kan ook daar zijn passiviteit niet worden doorbroken. Op de begrafenis staart hij ongelovig voor zich uit, terwijl zijn tante een krankzinnig valse versie van Three Times a Lady zingt. Maar langzaam stapelen zulke vreemde momenten - soms komisch, dan weer bizar - zich op. Ze dringen Andrews leven binnen, en vormen de opmaat voor zijn pogingen te ontwaken uit de lethargie.



Achter de saaie façade van de slaperige buitenwijken blijkt een grote rijkdom aan eigenaardige details schuil te gaan. Twee van Andrews vroegere klasgenoten zijn grafgravers geworden op het plaatselijke joodse kerkhof, en handelen in de juwelen die ze uit de kisten roven. Een ander werkt in ridderkostuum in een op de middeleeuwen geïnspireerd restaurant. Als Andrew zich voor een onderzoek bij het ziekenhuis meldt, wordt hij in de wachtruimte aangerand door een blindengeleidehond.



Daar ontmoet Andrew ook Sam, gespeeld door Nathalie Portman, die dezelfde wisselende stemmingen uitstraalt die zo kenmerkend zijn voor de film. Maar hoe chaotisch en onvoorspelbaar ze ook is, ze blijkt wel de invloed te zijn die hem in staat stelt zijn verleden onder ogen te zien.



Het zijn natuurlijk clichés: de terugkeer van de jongen naar de plek waar hij opgroeide, en de verwerking van een jeugdtrauma kunnen moeilijk originele thema's worden genoemd. Dat ze in Garden State toch werken is te danken aan de knappe balans die de film treft tussen melodrama en ironie, sentimenten en speelse humor.



Zoals er ook een mooie balans is tussen het lome ritme van het normale bestaan in New Jersey, en de voorliefde die de regisseur heeft voor surrealistische intermezzo's - tussen lithium en XTC.



Braff schetst een gefragmenteerde wereld, waarin niemand een idee heeft wat er moet worden gedaan. Zelfs het plotselinge optimisme van het slot verstoort niet het gevoel van desoriëntatie dat Garden State oproept.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden