Recensie Acht seizoenen Game of Thrones

Game of Thrones was wellicht niet de beste serie ooit, maar wel een waarin we emotioneel diep hebben geïnvesteerd (★★★★☆)

Beeld HBO

Let op: spoilers. Game of Thrones is afgelopen, het wiel is gebroken, de troon is gesmolten. Vier sterren voor acht onvergetelijke seizoenen prachttelevisie.  

En ondertussen zitten ­ouders die hun kinderen Daenerys of Khaleesi hebben genoemd – toen Dany nog drakenmoeder en ­breker van ketenen was – mooi met de geflambeerde peren. De laatste weken brak er nog een onmachtige opstand van fans uit, in de vorm van een massaal ondertekende onlinepetitie. Zij vonden dat het somber getoonzette laatste seizoen niet de gewenste richting opging. Of de makers maar even opnieuw wilden beginnen. We zullen het maar toeschrijven aan de angst voor de post-Thrones-depressie.

Wat wilden die fans eigenlijk? De populariteit van Game of Thrones kan deels worden verklaard door de manier waarop de schrijvers (GoT-schepper George R.R.Martin en serieschrijvers David Benioff en D.B.Weiss) altijd met de verwachtingen van de kijkers ­solden. Zo werd in het eerste seizoen het voornaamste personage (gespeeld door de toen nog bekendste acteur) onthoofd en vanaf dat moment was het duidelijk dat alle remmen los waren.

De laatste weken dook nog een oud citaat op van Ramsey Bolton, een van de beste schurken uit het GoT-universum, al lang geleden gereduceerd tot hondenvoer.  De makers lieten hem seizoenen geleden al een belangrijke regie-aanwijzing uitspreken: ‘Als je denkt dat dit goed gaat eindigen, heb je niet goed opgelet.’

Aan de vooravond van het slotseizoen, waarop we twee jaar moesten wachten, leek het allemaal zo overzichtelijk. De hele mythologie gereduceerd tot de kwestie: wie gaat er op de ijzeren troon zitten, nadat eerst die zombie­legers uit het noorden zijn verslagen? De bookmakers hadden ingezet op Dany, en dan het liefst met haar geliefde Jon aan haar zijde. En verder: vrede op Westeros. Ik wil hier nogmaals verwijzen naar de woorden van Ramsey.

In een verhaal dat af en toe met stoplappen en noodverbanden aan elkaar hing was de Daenerys-curve nog wel consequent te noemen. Haar aanspraak op de troon was twijfelachtig geworden toen haar geliefde Jon Snow stamboomtechnisch dichter bij de macht leek te staan - en in een schokkend kwartiertje waar deze serie patent op had verloor ze haar beste vriendin en haar drakenkind. En in de een na laatste aflevering herinnerden de makers er ons nog maar aan dat in elke strijd om de macht het volk het onderspit delft, toen Dany op de rug van haar Drogon, de laatste draak, King’s Landing, de zetel van de felbegeerde Iron Throne, in de as legde.

Aan het begin van de laatste aflevering zien we ons favoriete GoT-personage, Tyrion Lannister (de geweldige Peter Dinklage) door de zwartgeblakerde puinhopen van de stad dwalen. Het is een stad waar zijn broer en zus onder de puinhopen liggen. En als zo vaak twijfelt hij aan zijn rol in de geschiedenis: adviseur van de koningin, maar dat heeft geen greintje minder destructie opgeleverd. Later krijgt hij in een iets te opzichtige verwijzing naar de oorspronkelijke romancyclus van Martin het boek A song of ice and fire, de geschiedschrijving van Westeros, overhandigd, waar hij niet in blijkt te figureren.

De eerste vraag die na de slachtpartij uit de vijfde aflevering moet worden beantwoord is: Wat doen we met Dany? We zagen haar voor het laatst toen ze haar draak de sporen gaf en in de slotaflevering duikt ze op in een soort Leni Riefenstahl-achtige setting als ze de loyale troepen toespreekt, ‘mad queen’ met totalitaire trekken. Ze verschijnt in een poort, terwijl achter haar Drogon zijn vleugels spreidt. Klein visueel hoogtepuntje, gevolgd door een toespraak waar ze het woord vrijheid op Orwelliaanse manier binnenstebuiten keert.

En nog maar eens een profetische quote uit het verleden van de serie, ditmaal van Cersei Lannister, de koningin die haar einde vond onder de puinhopen van haar stad. ‘When you play the game of thrones you win or you die.’ We vonden Game of Thrones altijd op zijn sterkst als de figuranten van de grote geschiedenis in de coulissen van de macht werden opgevoerd, en dingen zeiden als ‘Dat is wat ik doe. Ik drink en ik weet dingen’ (aldus Tyrion Lannister). 

De laatste scène met Jon en Dany, in de verwoeste troonzaal, is een beetje te veel een metaforische checklist die wordt afgewerkt, waar we, eerlijk gezegd, na acht seizoenen ups en downs, maar weinig bij voelden. Jon verklaart liefde en trouw (want zo is hij), kust Dany en steekt haar dood (want zo is hij ook); Drogon de draak laat in zijn woede en verdriet de troon smelten, neemt de drakenmoeder in een klauw en verdwijnt in het grijze wolkendek. Ok, wat nu?

Volgt een bijeenkomst van de overgebleven personages die een beetje voelt als een heisessie van een stel scenaristen die proberen er een eind aan te breien. De oplossing zal vermoedelijk geheel in de lijn liggen met wat George R.R. Martin in zijn romancyclus heeft opgebouwd (waarvan de laatste twee delen nog moeten verschijnen), waar het mystieke, halfverlamde broertje van de Starks altijd een grote rol heeft gespeeld. 

Maar in de serie was Bran, met zijn stoner vibe (want in een andere dimensie op zoek naar de ultieme waarheid over verleden en toekomst; ik parafraseer) nauwelijks een interessant personage te noemen. Sterker nog; hij riep nogal wat irritatie op door die schier oneindige kennis over de loop der geschiedenis lekker voor zichzelf te houden op cruciale momenten. Als de makers het gevoel hadden dat ze hiermee een interessant personage creëerden, dan kan dit een van de grote misrekeningen van de serie worden genoemd.

Dus toen Tyrion in een van zijn minder geïnspireerde toespraken in één beweging alle overgebleven verhaallijnen in een hoek veegde (het Noorden zelfstandig onder koningin Sansa, Bran (‘Bran, the Broken’) van de zes (!) koninkrijken, Jon verbannen naar het hoge Noorden) kreeg het iets te veel het karakter van het voorlezen van de notulen van de vorige vergadering.

Maar het slot was wel weer sterk en een welkome herinnering aan waarom we Game of Thrones dan wellicht niet de bes­te serie ooit vonden, maar dan toch wel een waarin we emotioneel diep hadden geïnvesteerd. Het afscheid van de Starks kwam in een mooie parallelmontage, waarin elk lid van de familie een onbekende wereld tegemoet trad. Die kroon staat Sansa goed, Jon voegt zich bij zijn vrienden in het hoge noorden (met zijn wolf!) en Arya meldt dat ze op reis gaat. Net als de Hobbits aan het slot van The Lord of the Rings wil ze de wereld buiten de landkaart verkennen. ‘Wat ligt er eigenlijk ten westen van Westeros?’, vraagt ze aan haar broer, die het antwoord schuldig blijft. En daar gaat ze − ieders lievelings-Stark, staand op een schip met haar blik op het mysterieuze westen, terwijl intussen in het fictieve koninkrijk Twitter iedereen smeekt om de spin-off die zich hier lijkt aan te kondigen.

Een ding is zeker. De kans dat we ons met zijn allen nog eens zo druk maken over een televisieserie lijkt gering. En dat stemt melancholisch. Wat ligt er ten westen van ­Westeros? Geen idee.

The end

Een miljoen mensen hebben een petitie ondertekent waarin producent HBO werd opgeroepen het laatste seizoen van Game of Thrones ‘opnieuw’ te maken, maar dan met meer ‘bekwame schrijvers’. Er zijn maar weinig populaire langlopende series die tot tevredenheid van kijkers en fans zijn opgelost. Het slot van The Sopranos (1999-2007), waarbij midden in een scene het beeld op zwart gaat is een tot op de dag van vandaag fel omstreden slotakkoord, met scherp uiteenlopende duidingen. Berucht zijn ook de eindes van series als Lost, Dexter en Seinfeld. In de Hall of Fame van geslaagde slotakkoorden staan series als Breaking Bad, The wire en in eigen land Penoza. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden