Galeriehouder voor lijkenpikker uitgemaakt Expositie in New York over de wereld van de paparazzi

Olivier Renaud-Clément zet zijn meest kunstzinnige gezicht op. Met ingehouden furie inhaleert hij een stoot nicotine, blaast opzichtig de rook richting zijn gehoor en spuwt met een zwaar Frans accent zes woorden waarvan de walging afspettert....

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

'Ik ben er zo ziek van.'

Arme Olivier. Al twee dagen staat hij onafgebroken de wereldpers te woord, en al die aandacht is hem even te veel geworden. Voor de weet-hij-hoeveelste keer betrekt de curator fotografie van de Robert Miller Gallery in New York de defensieve stellingen.

Tja, wie een tentoonstelling over het werk van paparazzi organiseert, en de opening is drie dagen na de begrafenis van prinses Diana, kan op een vleugje extra belangstelling rekenen. Vooropgesteld, de plannen voor de expositie waren acht maanden geleden al gemaakt. Alleen komt de artistiek bedoelde tekst in de advertentie plotsklaps in een ietwat ander daglicht te staan.

Flash! Rome bij nacht. La Dolce Vita! Het geronk van een Vespa over de Via Veneto. Ava Gardner gevangen in het flitslicht in de spelonken van een nachtclub. De plof van een Speed Graphic verlicht het Piazza di Spagna. Anita Ekberg duikt onder in een hotel. Brigitte Bardot koestert zich in de explosie van honderd Rollei-flitsen.

Een veelgestelde (en onbeantwoorde) vraag aan Renaud-Clémente: Hoort de volgende wel/niet in bovenstaand rijtje thuis? Laverend in een Parijse tunnel ontsnapt het liefdespaar Diana en Dodi aan een achtervolgend peloton motoren.

In de Robert Miller Gallery is dinsdagmiddag van een heuse opwinding sprake. Het is enkele uren voor de opening van de expositie, en Renaud-Clémente houdt dapper vol dat de internationale publiciteit hem gestolen kan worden. Hoezo is de verheerlijking van paparazzi-werk ethisch onverantwoord? Uiteindelijk, zegt de galeriehouder, 'zijn we hier primair om foto's te verkopen'.

En die geëtaleerde foto's zijn kunst. Laat daar vooral geen misverstand over bestaan. Twee winkelende dametjes houden er een heel andere mening op na. Zij stuiten op de nog gesloten deur van de Robert Miller Gallery, en laten op niet mis te verstane wijze aan de receptioniste weten de hele tentoonstelling ordinaire lijkenpikkerij te vinden.

Renaud-Clémente erkent dat afgelasting van de expositie werd overwogen, toen het nieuws over het tragisch ongeval in Parijs bekend werd. De rol van paparazzi daarin was immers een wel erg wrange bijkomstigheid. Maar zaken zijn zaken, en kunst is kunst, dus verdringt de nieuwsgierige clientèle zich dinsdagavond klokslag zes op de stoep van 41 East 57th Street, midtown Manhattan.

De expositie is tweeledig. Il Paparazzo (1954-1964) toont werk van Italiaanse fotografen als (pionier) Tazio Secchiaroli, Mario de Biasi, Marcello Geppetti en Marcello Radogna. I Paparazzi (1964-1997) bestudeert de mate waarin ideeën en technieken van de paparazzi de fotografie als kunstvorm hebben beïnvloed.

Over dat laatste valt te discussiëren, en dat wordt dezer dagen om bekende reden volop gedaan. Onweerlegbaar, zo lijkt de gangbare opvatting, is het feit dat paparazzi met hun provocatieve, in your face-stijl een grotere invloed hebben uitgeoefend dan de illustraties in de roddelbladen wellicht vermoeden.

'Alle paparazzi-foto's die hier hangen zijn minstens twintig jaar oud', zegt Renaud-Clément. 'De stijl is erkend en gerangschikt in de loop der jaren als een bron van inspiratie voor filmmakers en mode-ontwerpers.' De esthetische waarde is vervat in een selectie foto's van eigentijdse fotografen, die op hun creatieve manier beroemdheden vastleggen.

Zullen de talloze gestolen beelden van Diana op termijn ook als kunst worden aangemerkt? Renaud-Clément: 'Over twintig jaar wellicht. Waarom niet? Of het kunst is, zal de industrie uitwijzen. We zullen boeken zien verschijnen met foto's van Diana, en ongetwijfeld veel sneller dan iedereen verwacht. Als de tragedie straks is verwerkt, kijkt de wereld anders tegen de gebeurtenissen aan.'

Filmregisseur Federico Fellini baseerde in La Dolce Vita (1960) een karakter op Tazio Secchiaroli, die als freelance fotograaf de nachtelijke uitgaanscentra van Rome afstruinde. Secchiaroli werd omgedoopt tot 'Signor Paparazzo', ontleend aan de bijnaam van Fellini's jeugdvriend, die tot vervelens toe het geluid van zoemende insecten nabootste.

De klassieke foto's, variërend in prijs van 850 tot 5000 dollar, zijn tamelijk confronterend, zoals het de ware paparazzi betaamt. Brigitte Bardot wordt topless zonnebadend in St. Tropez betrapt. Gina Lollobrigida valt flauw op een trottoir. Een woedende Anita Ekberg richt een pijl en boog op de schaduwende fotografen. En Sophia Loren kijkt verdwaasd in de lens van een fotograaf die haar auto binnengluurt.

Discreet tegen een vrijgehouden muur hangt een foto, in een zwarte omlijsting. Een afbeelding uit 1996 van ontwerper Ralph Lauren met Diana, prinses van Wales. Wat onmiddellijk in het oog springt, is de wel erg blote rug van Diana in avondjurk. De plaat van Marina Schiano is niet te koop, zo heeft de Robert Miller Gallery na koortsachtig beraad op het laatste moment besloten.

Il Paparazzo (1954-1964), I Paparazzi (1964-1997); Tot en met 4 oktober in de Robert Miller Gallery (41 East 57th Street), New York.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.