Hannah Gadsby tijdens haar nieuwe show Douglas in New York.

Profiel Hannah Gadsby

Gadsby bewijst in Douglas dat ze op het podium volledig op haar plek is ★★★★★

Hannah Gadsby tijdens haar nieuwe show Douglas in New York. Beeld Hollandse Hoogte

De Australische comedian is intelligent, krachtig en bovenal grappig.

De tegenstrijdigheid kon niet groter zijn: in 2018 brak de Australische komiek Hannah Gadsby wereldwijd door met de show waarin zij geëmotioneerd aankondigde dat zij met stand-upcomedy moest stoppen. In de bejubelde voorstelling Nanette vertelde Gadsby, die al jarenlang had opgetreden in comedyclubs en op festivals, hoe zij haar eigen comedystijl zat was geworden: de grappen over haar lesbische geaardheid en moeilijke jeugd op het eiland Tasmanië voelden niet langer als zelfspot, maar als zelfvernedering. In deel twee van Nanette werden Gadsby’s trauma’s niet meer omgezet in grappen, maar werd haar échte verhaal verteld. De spanning werd niet meer opgelost met de clou van de grap, maar achtergelaten bij het ademloos luisterende publiek. 

Deze originele en radicale show maakte van Gadsby in één klap een cultureel fenomeen. De eredivisie van de comedy was bereikt en het grote publiek lag nu aan haar voeten. Stoppen was dus eigenlijk helemaal geen optie meer. In de nasleep van de hype rond Nanette moest Gadsby in interviews terugkomen op haar voornemen om te stoppen, haar aankondiging was toch meer een ‘theatraal middel’ geweest om haar punt te maken. In een recent interview met The Guardian zegt Gadsby: ‘Mijn leven is door Nanette al zo op zijn kop gezet... als ik ook nog zou stoppen met optreden zou echt álles anders zijn. Bovendien kan ik verder niets. Wat moet ik dan gaan doen? Op een bankje in het park zitten?’

De nu 41-jarige Gadsby besloot om een nieuwe show te schrijven, en ze had geen betere beslissing kunnen nemen. Met Douglas levert Hannah Gadsby de perfecte opvolger van Nanette af. Opnieuw legt zij de vinger op de zere plekken in de maatschappij, maar bovenal weerlegt zij in Douglas het meest gehoorde kritiekpunt op Nanette, namelijk dat ze niet grappig genoeg zou zijn om voor stand-upcomedian door te gaan. Gadsby niet grappig? Begin november in Antwerpen liet zij de uitverkochte schouwburg exploderen van harde lachsalvo’s en gejoel.

Opnieuw heeft Gadsby een show met hoog metagehalte gemaakt, want ze opent met een blokje verwachtingsmanagement. Wat wil het publiek na Nanette? Meer trauma’s? Jammer, Gadsby heeft met Nanette ‘al haar trauma-eieren in hetzelfde mandje gelegd, als een fucking idioot’. Gadsby legt vervolgens heel gedetailleerd uit wat ze dan allemaal wél gaat doen in haar voorstelling en wat voor effect dat zal geven, tot het aankondigen van één specifieke grap over collega-komiek Louis C.K. aan toe. Ook legt ze alvast een aantal moeilijke Engelse termen uit en verzekert ze ons dat ook deze show zal eindigen met wat ‘vriendelijke, goedbedoelde kritiek op het patriarchaat’.

Het is stoer en gewaagd om met al deze ‘spoilers’ te openen, en tegelijk sluit het aan bij het thema van de voorstelling. In Douglas vertelt Gadsby hoe een paar jaar terug bij haar een vorm van autisme werd vastgesteld. Door deze diagnose ging Gadsby zichzelf een stuk beter begrijpen: autisten houden van ordening en het uitsluiten van verrassingen, vandaar ook die opening van de show. Gadsby zegt dat haar autisme niet zozeer een gevangenis is, maar meer een prisma, waardoor zij de wereld anders ziet dan anderen. Met haar optredens heeft Gadsby bovendien een vorm gevonden om zich te verhouden tot de wereld en haar perspectief te delen.

Gadsby bewijst in Douglas dat ze op het podium volledig op haar plek is en ze laat zien dat je jezelf niet omlaag hoeft te halen om grappig te kunnen zijn. Nu straalt ze juist ultieme kracht uit, ze heerst over de zaal en, misschien nog het belangrijkst, ze lijkt ook de grootste lol te hebben in het optreden. Gadsby kan zich heerlijk kwaad maken, bijvoorbeeld over die mannelijke huisarts (bijnaam ‘Doctor Dick Biscuit’) die haar ten onrechte de pil wilde voorschrijven. Maar ze kan ook hilarisch foeteren op Wally uit de bekende Waar is Wally?-tekeningen (‘Waarom kan hij niet gewoon zichzelf zoeken, net zoals iedereen?’) of over de wijze waarop vrouwen worden afgebeeld door de schilders uit de Renaissance.

Ook gaat Gadsby uitgebreid in op de kritiek van mannen (ja, het waren altijd mannen) die van mening waren dat Nanette geen stand-upcomedy was, maar een lezing, een monoloog of een veredelde TED-Talk. ‘Weet je, jongens, ik was erbij hoor, ik wist wat ik deed. Ik heb expres de lach even ‘uitgezet’. Ik heb een truc uitgehaald, in feite zou je dat zelfs een grap kunnen noemen.’

Douglas is een fantastische show waarin de grappen over elkaar heen buitelen, en waarin Hannah Gadsby prangende vragen stelt over de manier waarop de wereld is ingedeeld, over wie de categorieën en de namen bepalen en wat er wel of niet tot ‘de canon’ behoort. Haar perspectief is een enorme verrijking.

Hannah Gadsby’s nieuwe show is vernoemd naar haar hond Douglas, maar de titel verwijst ook naar de ‘holte van Douglas’, een onderdeel van het vrouwelijk lichaam, de ruimte in de buikholte tussen de baarmoeder en de endeldarm. In haar show verbaast Gadsby zich erover dat zelfs zo’n intiem deel van het vrouwelijk lichaam is vernoemd naar een man, namelijk de Schotse anatoom James Douglas, die het lichaamsdeel in de 18de eeuw ontdekt zou hebben. Gadsby droog: ‘Mannen hoeven ook maar heel weinig te doen om te worden herinnerd.’ 

STAND-UPCOMEDY 
Hannah Gadsby 

Douglas
★★★★★

1/11, Stadsschouwburg Antwerpen. 13/11 in Koninklijk Theater Carré, Amsterdam. Wereldtournee. In 2020 verschijnt de show op Netflix. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden