Gaan journalisten over de schreef met verslaggeving op rampplek?

Het wemelt van journalisten op de rampplek waar vlucht MH17 donderdag crashte. Sommigen snuffelen zelfs door de persoonlijke bezittingen van passagiers. Gisteren ontstond er ophef nadat een verslaggeefster van tv-programma EenVandaag voorlas uit een boekje van een van de slachtoffers. Vandaag bood een verslaggever van de Britse nieuwszender Sky News zijn excuses aan voor het oppakken van eigendommen tijdens een live-uitzending. Gaan journalisten over de schreef met hun verslaggeving vanaf de rampplek?

Een fotograaf maakt een foto van persoonlijke bezittingen van passagiers van vlucht MH17 op de rampplek in Oost-Oekraïne. Beeld epa

De Amerikaanse hoogleraar journalistiek Joe Watson vindt van wel. Op Twitter noemt hij het gerommel van journalist Colin Brazier van Sky News in de koffer van een van de passagiers een 'verschrikkelijk moment voor de journalistiek'.

Brazier pakte tijdens een live-uitzending iets uit de koffer van een kind. Terwijl hij dat deed, voelde Brazier zich plots ongemakkelijk bij datgene wat hij aan het doen was, waarna hij zijn handen weer uit de koffer haalde.

Excuusbrief
Watson was niet de enige die zich ergerde aan het gedrag van Brazier op de rampplek. Traditionale en sociale media vielen over de journalist heen. Hij besloot daarom vandaag een excuusbrief te publiceren op de website van de Britse krant The Guardian.

In de brief verklaart Brazier zijn actie via de context waar hij in werkt op het rampgebied. 'De plek waar vlucht MH17 is neergestort, is een soort set van een horrorfilm, alleen zouden films nooit mogen laten zien wat wij afgelopen weekeinde zagen', stelt hij.

Brazier versloeg naar eigen zeggen al vaker vliegrampen. De ramp in Oost-Oekraïne is alleen in alle opzichten uniek, volgens hem. Vooral omdat er totaal geen controle is, geen afzettingen zijn en elke journalist mag lopen waar hij wil. Het is een gebied zonder rechtsorde, aldus Brazier. Dat heeft zijn weerslag op de journalistiek in het rampgebied.

Een journalist filmt een stuk van het gecrashte vliegtuig van Malaysia Airlines. Beeld afp

Schaamte
Op Twitter zeggen journalisten ter plaatse op de rampplek zich te schamen voor het gerommel van sommige collega's met de brokstukken van het vliegtuig en persoonlijke eigendommen van passagiers. Een verslaggeefster van Al Jazeera kon zondag haar ogen niet geloven: 'Afgelopen uur leegden journalisten de koffers van de piloten en stapten op brokstukken', twitterde ze.

Zelf plaatste ze eerder die dag nog een tweet met close-up foto's van bezittingen van passagiers. De scheidslijn tussen wat wel en niet kan op de rampplek, blijkt dun.

Brazier zegt in zijn brief op de website van The Guardian dat hij 'over de grens ging' omdat hij andere journalisten voor de camera het nieuws zag verslaan met bezittingen van passagiers in hun handen. 'Op een plek zonder regels, zag ik dat dwaas als een precedent', aldus Brazier.

Geen plaats delict
Sky News bood excuses aan voor het verslag van Brazier. Ook de Amerikaanse tv-zender ABC News moest gisteren door het stof. De nieuwszender ontving 110 klachten van kijkers nadat een journalist tijdens zijn verslag een sjaal van een van de slachtoffers opraapte. Mensen vonden dat de journalist met een plaats delict knoeide door de sjaal te verplaatsen.

De journalist zelf vond dat hij niet te ver ging met zijn verslag. Hij betitelde het rampgebied als een 'zeer moeilijk gebied om in te werken'. Daarnaast is er op de rampplek niet meer sprake van een plaats delict, volgens hem. 'Overal liggen bergen met persoonlijke bezittingen van de passagiers', zei hij. 'Die spullen zijn verzameld en gedumpt in de berm. Ze zijn doorzocht en dus kunnen we niet spreken van een plaats delict en al helemaal niet van een plaats delict waar niet mee is geknoeid.'

Een journalist maakt een foto van wrakstukken van het in Oost-Oekraïne gecrashte vliegtuig van Malaysia Airlines. Beeld reuters
Een gedeelte van de gecrashte vlucht MH17 ligt in een veld in Oost-Oekraïne. Beeld getty

Onprofessioneel en oncollegiaal
In de uitzending van EenVandaag van gisteravond was te zien dat verslaggeefster Caroline van den Heuvel voorlas uit een boekje van een van de slachtoffers. Op sociale media ontstond ophef na de uitzending. 'Ronduit obsceen', 'harteloos' en 'journalistieke plundering' waren enkele reacties op de actie van de verslaggeefster.

Diezelfde avond excuseerde EenVandaag zich nog voor de uitzending. 'Ze (Van den Heuvel, red.) wilde niemand kwetsen. Ze was geraakt door het boekje dat daar op de grond lag en had de intentie om de chaos zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven', aldus de hoofdredactie van het programma.

Alexander Pleijter, lector journalistiek & innovatie aan de Fontys Hogeschool Journalistiek in Tilburg, schrijft op zijn weblog dat Van den Heuvel te ver ging. Tegelijkertijd zegt hij begrip te hebben voor het handelen van de journaliste: 'Je bent volledig gericht op het zoeken naar nieuws, nieuwe feiten, nieuwe aanwijzingen, nieuwe verhalen. Dan kan je net even niet doorhebben dat je een stap te ver gaat.'

Hij vindt dat de eindredactie of hoofdredactie op dergelijke momenten de journalist in bescherming moet nemen. Dat is niet gebeurd. Hij noemt de excuses van EenVandaag daarom ook ontluisterend. 'Veel onprofessioneler en oncollegialer kan het niet', meent Pleijter.

Een satellietfoto van het gebied waar de meeste brokstukken van het gecrashte vliegtuig van Malaysia Airlines is neergekomen in Oost-Oekraïne. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.