G B J ?

Vijfentachtig is hij, een heel journalistiek leven achter de rug - mr. G.B.J. Hiltermann stopt definitief met zijn radiocolumn De toestand in de wereld....

Uit de Winkler Prins Encyclopedie, waarvan Hiltermann een tijdlang hoofdredacteur was: 'Hiltermann, Gustavo Bernardo José (Buenos Aires 1 mei 1914), Nederlands journalist en publicist (. . .). Tussen 1952 en 1965 was hij directeur en hoofdredacteur van de Haagse Post, dat onder het bewind van hem en zijn vrouw S. Brandt Buys een voor Nederland nieuwe journalistieke formule ging hanteren, die het blad tot een invloedrijk en toonaangevend periodiek maakte.'

John Jansen van Galen, oud-hoofdredacteur van de Haagse Post en schrijver van het boek Rare Jaren over de geschiedenis van het blad: 'Zijn vrouw Sylvia heeft de vernieuwingen bij het blad bewerkstelligd, Hiltermann liet het toe. Sylvia maakte de Haagse Post anders met haar voorkeur voor rare en interessante mensen, Hiltermann dekte dat met zijn autoriteit. Hij was de vlag, het uithangbord van de vernieuwing. Hij kwam niet vaak op de redactie. Zolang ik hem ken, zit hij 's ochtends om half negen voor het raam van zijn kantoor aan de Prinsengracht, met dikke stapels kranten. Elke dag, nog steeds. De column was een baken in zijn leven. Vreselijk vond ik het toen ze hem een paar jaar geleden van de zondagmiddag verwijderden en hij op dinsdagavond werd uitgezonden, een grafkelder wat luistercijfers betreft. Ik vond het een belediging, vervlakking van de radio. Nu ligt het anders: hij heeft zelf besloten te stoppen. Een verlies? Het geeft me meer een zweem van nostalgie. Die combinatie van gezag en gedecideerdheid waarmee hij sprak. Op dinsdagavond heb ik hem nog één keer gehoord. Zelf zal hij zijn column nog het meest missen.'

Simon Vinkenoog, dichter, een van de 'rare, interessante mensen' die onder Hiltermann werden binnengehaald bij de Haagse Post: 'Op opmaakdag werd het praatje dat hij schreef voor de krant door de hoofdzetter van De Telegraaf persoonlijk geplaatst, als laatste artikel; vervolgens las Hiltermann op de losse vellen zijn eigen tekst, donderde de rest van de krant in de prullenbak en dan was het vrij discussiëren. Hij was rechts en ik was links, dat waren dus interessante gesprekken. Hij wist veel, was een kosmopoliet, las alle buitenlandse bladen en legde eigen verbanden. Dat maakte hem meer dan een rechtse bal, hij stond boven de partijen, hoorde nergens bij. Hiltermann bedacht zijn eigen rol en heeft die altijd prachtig gespeeld.'

Mr. G.B.J. Hiltermann in een interview met NRC Handelsblad (1985): 'Vroeger waren de mensen meer aangewezen op hetgeen de onderwijzer te vertellen had. Tegenwoordig kijkt iedereen naar de tv, iedereen reist, iedereen weet alles. Het is een stroming, die gaat wel weer weg.'

Frank van Vree, pasbenoemd hoogleraar persgeschiedenis aan de Erasmus-universiteit: 'Hiltermann is een historische figuur. Van het type Lou de Jong en Anton Constandse: mannen die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog de natie toespraken met eerbiedwaardige woorden. Hiltermann vertegenwoordigt een heel bepaalde stroom in de Nederlandse publieke opinie: de AVRO-analyticus, de beschouwer, de man van de grote lijnen. Maar wel iemand die zijn vak professioneel beoefende. Zijn tijd was de jaren zestig, de jaren zeventig, toen heeft hij heel veel betekend en teweeggebracht. Daarna niet meer. Een paar jaar geleden heb ik hem nog op de radio gehoord. Van zijn column is weinig meer over. Hiltermann is een relict geworden van de verzuilde omroeptijd.'

K. Kwartel van het Omroepmuseum in Hilversum: 'Nee, we hebben niks van meneer Hiltermann. Geen fragmenten van radio of televisie, helemaal niks. Wel andere radiostemmen, maar geen Hiltermann. Gek eigenlijk. Komt er vast wel van, binnenkort.'

Pierre Huyskens, columnist van het Algemeen Dagblad:'Ik luisterde altijd naar hem, omdat ik vond dat Hiltermann relevante dingen zei en uitstekend formuleerde. Hij was voor mij een collega, een oudere, goeie collega. Goed vonden ze hem bij de AVRO kennelijk ook, want toen de AVRO werd gerenoveerd, werd Hiltermann vanwege de luistercijfers daarvan uitdrukkelijk uitgezonderd. Kareltje Prior heeft het nog persoonlijk tegen mij gezegd: ''Hiltermann mag blijven.'' Misschien had hij wat eerder moeten stoppen, op zijn tachtigste ofzo, want als je ermee ophoudt als je te oud geworden bent, ben je net even te laat. Ik ben geen buitenlandspecialist, hij wel. Hoe zei hij het ook altijd weer? O ja. 'En luisteraars, dááááárrrrr schuilt het geváááááárrrrr.'

Mr. G.B.J. Hiltermann in zijn boek G.B.J.'s kijk op zijn tijd (1995) (laatste zin): 'Het lijkt jongeren aantrekkelijk te leven in een wereld zonder taboes en rituelen, maar op rijpere leeftijd betreuren zij bitter, dat hen niet is geleerd zichzelf nog beter te beheersen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden