'Für Elise niet door Beethoven gecomponeerd'

Volgens een Italiaanse musicoloog is Für Elise helemaal niet in 1808 door Beethoven gecomponeerd, maar pas veertig jaar na zijn overlijden.

Voor wie het nog niet geraden heeft: het beroemde muziekstuk is Für Elise - officieel de Bagatelle nr. 25 in a mineur, WoO 59 geheten - van de Duitse componist Ludwig van Beethoven (1770-1827). Althans, dat is wat we tot nu toe altijd hebben aangenomen.

Maar volgens de Italiaanse musicoloog en pianist Luca Chiantore is Für Elise helemaal niet door Beethoven in 1808 gecomponeerd. Het zou pas zijn samengesteld in 1867, veertig jaar na het overlijden van de ‘Dove Genie uit Bonn’. En wel door Ludwig Nohl, een Duitse muziekwetenschapper die enkele vrijwel onleesbare aantekeningen van Beethoven, opgedragen aan een mysterieuze ‘Elise’, zou hebben gebruikt om een geheel eigen muziekstuk te maken.

Totaal anders

Chiantores opmerkelijke stelling stond dinsdag centraal tijdens zijn promotie aan de Autonome Universiteit van Barcelona. Daar mocht de 43-jarige Italiaan, die doceert aan vooraanstaande muziekinstellingen in Barcelona en Valencia, acht jaar onderzoek verdedigen naar Beethovens relatie met de piano. Zijn conclusie: de Beethoven die we tegenwoordig horen, klinkt totaal anders dan de oorspronkelijk muziekstukken van de briljante Duitse componist.

Dit geldt voor de noodlotsklanken van de Vijfde Symfonie, de monumentale Negende Symfonie of de fantasievolle Mondscheinsonate. Maar Für Elise staat volgens Chiantore muzikaal zo ver af van Beethoven, dat je wel moet afvragen of het zijn compositie is.

Neem de structuur van de tonen. Die klinken heel raar voor Beethoven, maar lijken erg veel op de ordening die gangbaar was toen muziekwetenschapper Nohl de onduidelijke – en sindsdien ook verdwenen - krabbels van de Duitse componist vond.

Therese

Overigens is het niet de eerste keer dat Für Elise vragen oproept. Tot nu toe hadden die echter steevast betrekking op de identiteit van Elise. Voor de een zou het pianostuk oorspronkelijk Für Therese hebben geheten en zijn opgedragen aan Therese von Malfatti, op wie Beethoven verliefd was.

Muziekwetenschapper Nohl zou echter in Beethovens notoir slecht handschrift ‘Elise’ in plaats van ‘Therese’ hebben gelezen. Volgens anderen was de compositie bedoeld voor de sopraan en operazangeres Elisbeth Röckel, die tot aan haar dood een haarlok en een schrijfveer van Beethoven heeft bewaard.

Ivo Pogorelich speelt Für Elise

]]>

Beethoven. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden