Actie / Thriller / Misdaad

Funny Games

Nieuwe betekenis aan 'Funny Games'

Jan Pieter Ekker

'Björling en... Suliotis?', raadt een vrouwenstem. 'Bijna goed. Björling is makkelijk', antwoordt haar man. Dan weet ze het: 'Tebaldi!'. 'Jij wint', moet hij toegeven. 'Nu is het mijn beurt', zegt zij. Ze zoekt een cd uit het goed gevulde rekje en stopt hem in de speler.

Onderweg naar hun luxueuze vakantiehuis – zoonlief zit op de achterbank, de hond ligt achterin, de fourwheeldrive trekt een aanhanger met zeilboot – spelen de man en de vrouw nog precies hetzelfde spelletje als in de oorspronkelijke versie uit 1997, met precies dezelfde muziekfragmenten. De vrouw heeft het inderdaad bij het juiste eind: de stemmen van de Zweedse tenor Jussi Björling en de Italiaanse sopraan Renate Tebaldi schallen uit de luidsprekers. Het wijsneuzerige, zeg maar gerust snobistische quizje klassieke muziekkennis eindigt in een 3-2 overwinning voor haar.


Aan het einde van de openingsscène wordt de prachtige stem van Beniamino Gigli opnieuw weggedrukt door helse heavy metal en verschijnt de filmtitel in beeld. In rode, schreeuwerige kapitalen.


Maar er is één belangrijk verschil. Onder Funny Games staan nog twee lettertjes: U.S..


Toen de mogelijkheid zich aandiende voor een Engels gesproken herverfilming met een sterrencast hapte de Oostenrijkse misantroop Michael Haneke direct toe. Want zijn Funny Games (1997), zo liet hij in talrijke interviews weten, was eigenlijk altijd al bedoeld voor de Amerikaanse markt. Naomi Watts, die ook als co-producent op de titelrol staat, kreeg de vrouwelijke hoofdrol, Tim Roth nam de mannelijke hoofdrol over van Ulrich Mühe. De Duitse herder werd vervangen door een golden retriever, de draadloze telefoon door een mobieltje, de video door een dvd-speler.


Verder bleef het meeste bij het oude; de veel bejubelde cameraman Darius Khondji (Delicatessen, Se7en, Zidane) kopieerde de shots van Jürgen Jürges tot op de millimeter. Het gegoede burgerlijke gezinnetje arriveert in het zomerhuis. Twee jongens met witte handschoenen melden zich aan de poort. Eén wil eieren lenen. De eieren vallen stuk. De vrouw raakt geïrriteerd. De man bemoeit zich ermee. Buiten beeld wordt de hond doodgemept met een golfclub. De knie van de man wordt verbrijzeld. De vrouw wordt gedwongen zich uit te kleden. 'Waarom doen jullie dit?' vraagt ze wanhopig. 'Waarom niet?', luidt de nihilistische wedervraag.


Net als in het origineel richten de jongens zich meermaals rechtstreeks tot de camera. 'Wat denk jij? Maken ze een kans? Jij staat aan hun kant, toch?' Met chirurgische precisie manipuleert Haneke de kijker. Die dient zich niet af te vragen waarom de jongens doen wat ze doen. De hamvraag luidt: waarom blijf je naar hun zieke daden kijken?


Funny Games U.S. is een onontkoombare deconstructie van de gewelddadige popcornfilms over seriemoordenaars die Hollywood aan de lopende band produceert; géén gewelddadige blockbuster over twee sadistische seriemoordenaars. Het meeste geweld blijft buiten beeld.


Haneke toont slechts de gevolgen: de angst, de radeloosheid, de ondraaglijke pijn. Daarmee schiet Haneke zijn doel dus eigenlijk voorbij: de film is veel te subtiel en te kaal voor het beoogde popcornpubliek; het geweld, hoewel snoeihard, te schaars.


Daarmee is niet gezegd dat Funny

Games U.S. een mislukking is, in de orde van grootte van de remakes van regisseurs als George Sluizer (Spoorloos – The Vanishing), de Deen Ole Bornedal (Nattevagten – Nightwatch) en Dick Maas (De lift – Down). Integendeel. Voor de vaste schare fans van de Oostenrijkse meester is hij eigenlijk niet te missen. Vanwege de acteurs, die in de meeste gevallen beter zijn dan in het origineel. En vooral vanwege de Amerikaanse setting.


In Funny Games U.S. wordt een zelfgenoegzame, volgevreten Amerikaanse man zomaar aangevallen in zijn eigen huis en kan hij zich absoluut niet teweer stellen. Zijn vrouw wordt gedwongen te bidden tot God, maar weet niet hoe. Het zat allemaal ook al in het origineel, maar in de Amerikaanse remake krijgen de scènes nieuwe betekenis.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden