Recensie Funan

Funan weigert de toeschouwer bij de hand te nemen ★★★☆☆

Wat vooral ­beklijft is de niet aflatende sfeer van terreur en angst. 

Beeld uit Funan van Denis Do.

Funan

★★★

Animatie

Regie: Denis Do

84 min., in 10 zalen.

‘Angkar zal goed voor jullie zorgen.’ In het bittere oorlogsdrama Funan klinkt dat zinnetje verschillende keren, in diverse variaties. Het is april 1975, en het leger van de Rode Khmer heeft in Cambodja net de macht overgenomen. Om het land in een agrarische heilstaat te veranderen, wordt de bevolking van hoofdstad Phnom Penh middels een slopende voettocht naar het platteland gedeporteerd. Zo ook jonge geliefden Chou en Khuon, hun 4-jarige zoontje Sovanh en de rest van hun familie. En dat in naam van Angkar.

Dwars door de jungle en langs de rijstvelden gaat het, in het regiedebuut van de Franse cineast Denis Do, dat op het animatiefestival van Annecy de prijs voor Beste lange film won. Schilderachtige vergezichten worden afgewisseld met veel strakker geanimeerde, en eerder gesuggereerde dan expliciet getoonde taferelen van verschrikkelijk lijden: de onverschillige schoonheid van het landschap versus de niet aflatende gruweldaden van de Rode Khmer. Wanneer Chou (ingesproken door Bérénice Bejo) en Khuon (Louis Garrel) hun zoontje kwijtraken in de mensenmassa, moeten ze van de soldaten doorlopen. ‘Angkar zorgt wel voor hem.’

Of Chou en Khuon nu wel of niet weten wie of wat Angkar is, aan de toeschouwer legt Do het in elk geval niet uit. Hij legt ook niet uit waarom de meeste leden van de Rode Khmer, gehuld in zwarte tenues en rode hoofdsjaals, een veel donkerder huidskleur hebben dan hun slachtoffers. Hebben ze een andere etnische achtergrond? Of is het een twijfelachtige artistieke keuze, waarmee Do de inherente slechtheid van de sadistische Khmer-soldaten denkt te onderstrepen?

In elk geval is Funan (‘Het nieuwe volk’) qua opzet een grillige film. Enerzijds wil Do een historisch accurate kijk bieden op de Cambodjaanse genocide. Het door hem, Magalo Pouzol en Elise Trinh geschreven script is gebaseerd op het relaas van Do’s eigen moeder en oudste broer, en de getuigenissen van andere overlevenden van de volkerenmoord.

Anderzijds weigert de film de met de feiten onbekende toeschouwer bij de hand te nemen. Het meerdere jaren omspannende verhaal wordt zonder nuances verteld, in gefragmenteerde scènes die je vaak doen gissen naar wie de personages zijn, hoe ze zich tot elkaar verhouden, wat ze doen en waarom.

Dat maakt het vaak lastig om in de film op te gaan, hoe aangrijpend de heimelijk voortgezette zoektocht van Chou en Khuon naar hun zoon in potentie ook mag zijn. Wat vooral beklijft is de niet aflatende sfeer van terreur en angst. Van fatale schoten, die juist extra doordringend zijn omdat ze buiten beeld klinken. Van bange ogen, wit oplichtend in de nacht.

Gijs Groenteman gaat in onze illustere archiefkast in gesprek met mensen die hem hebben verwonderd. Rapper Pepijn Lanen, schrijver Paulien Cornelisse en kunsthandelaar Jan Six passeerden al de revue.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden