musical fun home

Fun Home: van stripboek naar musical over disfunctionele familie

De Amerikaanse cartoonist Alison Bechdel verwerkte haar bijzondere jeugd tot een alom geprezen graphic novel, die werd bewerkt tot een óók al zo succesvolle Broadway-musical. Nu is er een Nederlandse versie.

De Broadway-musical ‘Fun Home’, die nu voor Nederland is bewerkt door OpusOne. Beeld Getty

Het begint allemaal zo vrolijk in het ‘Fun Home’, zoals de kinderen van de familie Bechdel het grote, Victoriaanse herenhuis vol antieke meubels noemen waarin zij opgroeien. ‘Fun Home’ is een afkorting voor ‘Funeral Home’, want vader Bruce Bechdel runt een uitvaartonderneming aan huis in het dorp Beech Creek in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Met als gevolg dat zijn drie kinderen opgroeien tussen de opgebaarde lichamen, en dat de uitgestalde grafkisten af en toe als speelgoed worden gebruikt. Dochter Alison Bechdel werd striptekenaar en vereeuwigde dit leven van haar ‘disfunctionele familie’ met de nodige zwarte humor in haar geprezen graphic novel Fun Home uit 2006. De verhaallijn in dat boek volgt haar eigen coming-out als lesbienne, terwijl ze ongeveer gelijktijdig ontdekt dat haar vader Bruce homoseksueel is en al jaren een schaduwleven leidt.

Pagina uit de graphic novel Fun Home.

Drama alom dus, en daarom werd het plan opgevat om Fun Home te bewerken voor het theater. Toneelschrijver Lisa Kron en componist Jeanine Tesori schoten hiermee in de roos, want hun voorstelling won in 2015 vijf belangrijke Tony Awards, waaronder die voor ‘beste musical’. Deze week opent de Nederlandse versie, waarvoor het musicalgezelschap OpusOne (Sweeney Todd, The Color Purple) is neergestreken in de grote zaal van de Amsterdamse Stadsschouwburg, tijdens Pride 2019.

Vanuit het repetitielokaal boven in het gebouw van ITA (Internationaal Theater Amsterdam) aan de Marnixstraat vertelt regisseur Koen van Dijk (59) hoe geweldig hij het vindt dat Fun Home uitgerekend in de Stadsschouwburg staat: ‘Ik vind Fun Home hier ongelooflijk goed passen. Ik ben een beetje uitgekeken op de grote amusementsmusicals. Dit is het kleinere werk dat voortkomt uit het Off-Broadway-circuit, dat vind ik veel interessanter. Je merkt dat Lisa Kron een toneelschrijver is die nu eens een musical heeft geschreven. De tekst leest als toneel, waaraan men tijdens vijf jaar workshops en repetities steeds meer muziek heeft toegevoegd.’

Op de repetitievloer is veel gediscussieerd over de vraag wie nu de ware hoofdpersoon is van de musical, vertelt regisseur Van Dijk. De volwassen Alison (Renée van Wegberg) is duidelijk de verteller van het verhaal. Vanachter haar tekentafel wekt zij telkens een nieuwe herinnering uit haar jeugd tot leven. Maar minstens zo prominent aanwezig is haar vader Bruce, een mysterieuze, excentrieke man die naast begrafenisondernemer ook leraar Engels is op de plaatselijke middelbare school. Bruce heeft aanzien binnen het dorp en draagt zijn verfijnde smaak op het gebied van literatuur en kunst op vrij dwingende wijze over op zijn kinderen en leerlingen. De perfectionistische familieman blijkt echter een façade te zijn, want Bruce heeft de nodige geheimen.

Voor deze gelaagde rol won de Amerikaanse acteur Michael Cerveris in 2015 dan ook de Tony Award voor ‘beste mannelijke hoofdrol in een musical’. Koen van Dijk: ‘Toen ik Fun Home dat jaar zag in New York, had ik al meteen een idee van de Nederlandse acteur die de vader moest gaan spelen: Ad Knippels. Deze rol vraagt om een toneelacteur die ook heel goed kan zingen. Ad kan dat allebei en hij heeft ook nog eens precies de goede leeftijd en het juiste fysiek.’

De rol van vader Bruce is een grote uitdaging voor een acteur, erkent ook Ad Knippels (47) zelf: ‘Het stuk is zo licht en vol humor in het begin, maar langzaam wordt je meegetrokken in Alisons problemen. En de relatie met haar vader blijkt voor een groot deel de oorzaak van die problemen te zijn. In het gezin wordt er veel om zaken heen gepraat, mensen zeggen nooit rechtstreeks wat ze voelen en wat ze echt zouden willen. Bruce is zo complex, omdat hij nooit ontspannen is. Hij kan zich nooit overgeven aan zijn gevoel en is zich gaan vasthouden aan regeltjes die hij oplegt aan zichzelf en zijn gezin. Ik denk dat zelfacceptatie voor Bruce een groot probleem is geweest.’

Zo gaat Fun Home vooral over een bijzondere relatie tussen vader en dochter: twee homoseksuelen van verschillende generaties met een tegengestelde levensloop. Alison Bechdel wordt verliefd in haar eerste jaar op het vrijzinnige Oberlin College en komt trots uit de kast, terwijl haar vader zijn ware identiteit blijft ontkennen. Alison Bechdel vindt zelf dat het creatieve proces van Fun Home, tot de musical aan toe, helend en therapeutisch voor haar is geweest. Tegen de Britse krant The Guardian zei ze daarover in 2017: ‘De eerste keer dat ik de muziek van de voorstelling hoorde, wist ik dat dit project een groot geschenk was. Ik voelde me gezien. Ik denk nu zelfs dat er een nieuw soort therapie moet komen, waarin mensen toneelschrijvers en componisten inhuren om hun verdrietige jeugd om te smeden tot muziektheater.’

Fun Home door OpusOne, regie Koen van Dijk, vanaf 24/7 in Stadsschouwburg Amsterdam, première op 25//7.

De Bechdel-test

Cartoonist Alison Bechdel (58) is ook bekend geworden door de ‘Bechdel-test’, een test waarmee fictieverhalen kunnen worden getoetst op seksisme. Een film slaagt voor de test als er minstens twee vrouwelijke personages in voorkomen met een naam, die met elkaar spreken over een ander onderwerp dan het onderwerp ‘mannen’. Bechdel introduceerde deze test in een stripje The Rule uit 1985 in haar serie Dykes To Watch Out For. Nog altijd blijken veel films niet door de Bechdel-test heen te komen, blijkt uit de site bechdeltest.com, waarop nieuwe films worden getoetst. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden