Frontman Gruppo Sportivo: 'Het succes overkwam ons gewoon'

De Nederlandse popgroep Gruppo Sportivo brak in 1978 door met de platen 10 Mistakes en Back to '78. Die laatste is nu opnieuw uitgebracht. Frontman Hans Vandenburg over hoe en waarom die plaat zo legendarisch kon worden.

'Tijdens opnames zong een jongetje enorm vals, dat kon echt niet. Hij moest eruit. Ja, in die tijd was ik vrij bot.' Beeld Adriaan van der Ploeg

Hans Vandenburg keert in gedachten terug naar 1978 en bestudeert het label van een van de meest verkochte (en monumentale) platen in de Nederlandse pophistorie, Back to 78 van de band Gruppo Sportivo. Hij staat zelf op de zwart-witfoto. Naakt.

De foto is van Anton Corbijn. Hij maakte de foto op de Pletterijkade in Den Haag, voor de huizen op nummer 77 en 78. In de deuropening van nummer 77 staat een vrouw. Ongekleed is Vandenburg op weg naar nummer 78. Hij kijkt verschrikt. Alles wijst er op dat hij is vreemdgegaan en betrapt.

Wie de plaat opzet, krijgt er een typische Gruppo Sportivo-grap bij. Het palletje van de platenspeler steekt door het kruis van Vandenburg. 'Door dat palletje krijg ik plotseling een grote stalen pik.'

Hij moest het destijds vaak verantwoorden. 'Ik wilde iets met dat palletje doen. Sommige mensen vonden het kinderachtig. Moet dit nou, zeiden ze dan. Zo gaat het vaak met humor. Zeker met die van ons.'

Corbijn en Vandenburg kenden elkaar uit Den Haag. De vrouw op de labelfoto is Meike Touw, een van de zangeressen van Gruppo Sportivo. Met drummer Max Mollinger woonde ze destijds op nummer 77. 'Dit soort grappen vonden wij nou leuk.'

Het label van Back to 78 met de foto van Anton Corbijn.

Met twee platen, 10 Mistakes en Back to 78, kreeg de Haagse band Gruppo Sportivo in 1978 plotseling een miljoenenpubliek, ook in het buitenland. Vorige week werd Back to 78 opnieuw uitgebracht, in een bescheiden (500 exemplaren) en gelimiteerde oplage. Het is een gebaar naar de fans. Als bonus kunnen zeven livetracks worden gedownload van een concert in Gouda in 1978.

De sprankeling is gebleven. Back to 78 is, nog steeds, een heerlijke plaat, met vijftien luchtige en volkomen begrijpelijke liedjes van Vandenburg, waarin ironie, humor, klunzigheid, zelfspot en misverstanden versmelten, in diverse stijlen en met pakkende melodieën. Net zo karakteristiek zijn de stemmen van de 'Grupettes', Meike Touw en Josée van Iersel.

Twee vriendinnen maken ruzie in Bernadette, punk wordt op de hak genomen in The pogo never stops, Shave gaat over het scheren van schaamhaar (toen al) en I said no! over een man die moet opboksen tegen een vrouw die tot zijn grote ergernis Elvis Presley verwart met de mislukte imitator Jack Jersey en Jerry Lee Lewis met Long Tall Ernie.

Het laatste nummer heet The single, ook zo'n typisch staaltje. In The single wordt niet gezongen. 'Dat vonden we grappig. Dat mensen zouden zeggen: aha, dat is natuurlijk de single. En dat wij dan konden zeggen: nee hoor. We vinden het leuk als mensen zich afvragen wat hier in de godsnaam de bedoeling van is.'

De single was Hey girl, het nummer waarin een meisje het uitmaakt met haar vriend omdat ze 'another crazy lover' heeft. De vriend dringt aan op een laatste samenzijn ('I got a rocket in my pants'), maar tevergeefs natuurlijk. Vandenburg, samenvattend: 'Het ging bij ons altijd over poep, seks en sciencefiction.'

Voortreffelijke titel natuurlijk ook, Back to 78, voor een plaat die in november 1978 werd uitgebracht. 'We wisten dat die naam krachtiger zou worden naarmate de tijd verstreek. Ook alweer dood is bijvoorbeeld ook een heel goeie titel voor een plaat, vooral na het overlijden van de artiest. Dat de mensen zeggen: hee, dat is ook toevallig.'

Gruppo Sportivo ontstond in 1974, toen Hans Vandenburg en Meike Touw zich aansloten bij een band van drie stadgenoten, drummer Max Mollinger, bassist Eric Wehrmeyer en toetsenist Peter Calicher. De bandnaam was snel verzonnen. In de oefenruimte, het Groene Huisje in Den Haag, hing een Italiaanse poster waarop een evenement werd aangekondigd van een 'gruppo sportivo', wielrenners.

Nieuw in de muziek was Vandenburg niet, hij was destijds ook al 28 jaar en had warm gedraaid in Hobby horse, The running tides en de Leo Unger Group. Vandenburg was meteen de frontman van de nieuwe band. Hij kwam los. In hoog tempo schreef hij liedjes.

Gruppo Sportivo was het hoogst originele scheepje op de vloedgolf van de new wave. 'We werden ook een new-wavebandje genoemd. Dat sloeg natuurlijk nergens op.' Meer verwantschap voelde Vandenburg met punk; niet vanwege de rauwheid van het genre, maar vanwege de eenvoud van de teksten en de muziek.

Pophelden.nl

Gruppo Sportivo is in 2014 een 'studio only'-band geworden, maar Hans Vandenburg treedt solo nog steeds op. Samen met onder anderen Robert Jan Stips, Kaz Lux en Thijs van Leer maakt hij deel uit van pophelden.nl. De optredens zijn 'unplugged', de samenstelling is wisselend. De afgelopen veertig jaar trad Vandenburg altijd op met bands, achtereenvolgens Buddy Odor Stop, Hans Vandenburg's Commercial Break, Shake hands with Vandenburg en - verreweg de beste naam - Ouwe Hans Dierenpark.

Géén boodschap

Het succes schrijft hij deels toe aan toeval. 'De punk kwam. O, dacht ik, gaat het nu zo. Voor liedjes mocht je weer drie akkoorden gebruiken. Zo maakte ik de nummers voor 10 Mistakes, simpel en met begrijpelijke teksten. En omdat de punk er was, luisterden mensen makkelijker naar ons.'

Ook belangrijk: 'Géén boodschap!'

10 Mistakes werd een succes en de Gruppo-koorts bereikte een hoogtepunt toen nog geen jaar later Back to 78 verscheen. In de voorverkoop alleen al werden 60 duizend platen verkocht. Het verkoopcijfer liep op tot 200 duizend of misschien zelfs wel 300 duizend, niemand weet het precies. 'Het overkwam ons gewoon, we hadden totaal geen plan.'

Het schrijven van de liedjes kostte Vandenburg weinig tijd. 'Het meeste lag er al en veel van de nummers speelden we al live. We hadden een enorme voorraad.'

Relativerend: 'We hebben 10 Mistakes gewoon nog een keer gedaan. Meer is het niet.'

Het studioleven

Back to 78 werd opgenomen in de Relight Studio's in Hilvarenbeek, in veertien dagen. Het staat Vandenburg vaag bij dat er ooit pornofilms werden opgenomen. Golden Earring en Herman Brood namen er platen op, maar ook buitenlandse bands als Black Sabbath, Genesis en de Boomtown Rats.

Ook voor 10 Mistakes hadden Gruppo Sportivo en platenmaatschappij Ariola al gekozen voor de Relight Studio's. Het was de 'oude tijd', zegt Vandenburg. De bandleden sliepen in de studio en er stonden een pooltafel en een flipperkast. 's Nachts werd het natuurlijk laat. Ouwehoeren en terugluisteren, dan pitten en 's morgens weer beginnen.'

De technicus was een Engelsman, Robin Freeman, de producer Robert Jan Stips, ex-Super-sister en Golden Earring en ook een bekende uit Den Haag. 'Stips was zo'n man die je overal tegenkwam, een inventieve kerel die onze ideeën leuk vond en een twist aan liedjes gaf. Hij vond het nooit te gek. Zo'n producer hadden we nodig.'

Tokyo, I'm on my way,
And in my new Toyota it's not so far away

Tokyo, I'm on my way
And in my new Toyota it's not so far away

In Tokyo, they don't have stereo
They're playing all the tophits, in kimono

In Tokyo, geisha's dream away

When I play rock 'n' roll, hey hey
When I play rock 'n' roll, hey hey

Trompettist Rein van den Broek (Ekseption) kwam langs voor bijdragen aan Hey Girl en I said no! en de opname van Bottom of the class (over de slechtste leerling van de klas) werd in Hilvarenbeek ondersteund door het kinderkoor van het Haagse Aloysius College.

'Een van de jongetjes stond constant te brommen. Wie doet dat, vroeg ik. De band vond dat ongepast, zoiets doe je toch niet met die kinderen. Die jongen was ook behoorlijk onder de indruk, hij moest eruit. Hij zong zó vals, dat kon echt niet. Ja, in die tijd was ik vrij bot.'

Voor I'm a Rocket stuurde producer Stips hem het dak van de studio op, zodat hij door de schoorsteen kon zingen. Hij was ook de man die bedacht dat Tokyo moest worden afgerond met een slag op een gong. 'Dat is Japans hè.'

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Gruppo Sportive. Beeld anp

Het lijkt op dit, het lijkt op dat

'Qua beleving' vindt Vandenburg Tokyo nog steeds het grappigst. 'We hebben het in vijf minuten opgenomen. En het was ook in vijf minuten bedacht. Zo gaat het meestal met goede dingen.'

Eén minuut en dertien seconden duurt Tokyo maar. Niet alle bandleden waren ingenomen met het nummer. 'De anderen vonden de samenhang op de plaat juist zo mooi, maar ik vond dat er iets geks tussendoor moest, dat de mensen op het verkeerde been zouden worden gezet.'

Gekozen werd voor een egaal grijze hoes. Metallic, verbetert Vandenburg. Hij droeg destijds vaak een broek met die kleur.

'Van plastic. Herman Brood droeg een leren broek, die van mij was van plastic.' De keuze voor de achtergrond van de binnenhoes (fotootjes aan de ene kant, songteksten aan de andere) was geïnspireerd op een ander kledingstuk van hem, een hawaïshirt.

Kritiek kwam er ook. Muziekpuristen vonden dat de invloed van onder meer Frank Zappa en The Beatles op de band te groot was en trokken de originaliteit in twijfel.

Vandenburg sloeg terug met Blah blah magazines, het venijnige openingsnummer van de B-kant van Back to 78 waarin hij sarcastisch zingt dat hij elke 'tralala' van andere artiesten steelt en net zoals The Monkees in de jaren zestig geen ideeën heeft.

Did you read that review, some guy tries
to tell you

We are a kind of ABBA let's go hahahaha
We are a cross between in blah blah magazines
We are a cross between ABBA and eh

'Natuurlijk zijn we beïnvloed, maar ze probeerden ons in een hokje te duwen. Het lijkt op dit, het lijkt op dat. In Engeland werd onze eerste plaat gigantisch goed ontvangen. Tegelijkertijd verscheen er in België een recensie waarin stond dat er wel veertig andere bands in onze muziek zaten. Het is heel stoer als je dat er allemaal in hoort, maar wij waren totaal verbaasd.'

Het succes was overweldigend, ook internationaal, met honderden optredens per jaar. Het Engelse muziektijdschrift New Musical Express koos Gruppo Sportivo in 1978 tot veelbelovendste Europese band, na Ian Dury en Dire Straits.

In hetzelfde jaar stond Gruppo Sportivo samen met bands als Status Quo, The Jam en Ultravox (en Patti Smith) op het rockfestival van Reading. Elders werd het podium gedeeld met Ian Dury ('Fantastische kerel'), de Talking Heads, The B-52's, The Ramones en Elvis Costello.

Nee, onwerkelijk was het niet. 'He-le-maal niet. We deden het gewoon. Nu denk ik: zo hé! Maar toen niet. Op het festival van Reading ging mijn versterker ook nog stuk, dat ontnuchtert behoorlijk. En in het publiek barstte het van de Hells Angels. We bleven er rustig onder. Terwijl er naar een nieuwe versterker werd gezocht, riep ik een paar keer fuck you in de microfoon, dat is het beste dat je op zo'n moment kunt doen.'

Het einde kwam snel, een jaar na Back to 78 al. Gruppo Sportivo stopte, min of meer. Vandenburg wilde verder, zijn muziek en zichzelf vernieuwen.

'Ik ben altijd met nieuwe ideeën aan de slag gegaan en dat doe ik nog steeds. We hadden zoals bijvoorbeeld Golden Earring in dezelfde stijl kunnen blijven hangen en dit jaar de 28ste plaat kunnen uitbrengen. Dat is niks voor mij, maar ik heb me er zelf wel door opgehangen. Ik verdween langzaam uit de belangstelling.'

Hans Vandenburg woont nog steeds in Den Haag. Hij is 'net zo oud als Herman Brood dit jaar zou zijn geworden.' Uit een tweede relatie heeft hij twee kinderen, van 7 en 9. Vorig jaar bracht hij een nieuwe plaat uit, Dig it yourself.

'Soms vragen mensen zich af waarom ik het allemaal doe; dat ik toch ook had kunnen teren op wat ik vroeger heb gemaakt. Maar dat vind ik slaapverwekkend. Aan de ene kant ben ik trots als een kerel op straat weer eens 'Tokyo' naar me schreeuwt. Maar tegelijkertijd denk ik: het is leuk dat ik Tokyo destijds heb gemaakt, maar veertig jaar later leef ik nog steeds.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden