Fritzi kende geen grens tussen kunst en leven

Het schrijversprentenboek van Fritzi Harmsen van Beek laat zien dat zij meer was dan een dichteres en een vroege hippie. Voor haar was alles geschikt om iets van te maken.

Flipje wás al terug, op portieverpakkingen jam in de verpleeghuizen - een vertrouwd icoon voor de oudjes - maar nu is hij ook terug in de literatuur. Ach, Flipje van de Betuwe, dat zoete frambozenmanneke met zijn koksmuts, dat overal een montere oplossing voor had. In de jaren zestig verslond ik de vierkante boekjes, toen al herdrukken. Zoals veel kinderen had ik nauwelijks in de gaten dat olifant Flap, Jasper Aap en Bertje Big, in mensenkleren rondrijdend in een auto, géén gewone mensenkinderen waren. Misschien heb ik toen wel een echte Fritzi Harmsen van Beek gelezen.

Woeste gevechten

Deze dichter en tekenaar (1927-2009), door haar teruggetrokkenheid legendarisch geworden, maakte in 1953-1954 de Flipje-strip. Na de dood van haar vader Eelco Harmsen van Beek, die samen met zijn in 1948 overleden vrouw Freddie Langeler de strip vanaf 1936 had gemaakt, nam ze zijn lucratieve baantje over. Niet voor lang: Flipje in kabouterland werd door de jamproducent niet stichtelijk genoeg geacht voor de christelijke klant. Zestig jaar later, nu het wél is uitgegeven, begrijpen we waarom: het is een eng verhaal met woeste gevechten; de vriendjes worden gevangen en vastgebonden door kwaadaardige dwergen, touwen snijden in het zachte olifantenvlees van Flap - nee, dat kon niet.

Vroege hippie

Fritzi, haar zoontje Gilles en haar broer Hein betrokken in 1955 als krakers Jagtlust, een leegstaande villa in Blaricum, en soupeerden daar hun erfenis op; tot 1970 was Jagtlust een gedroomde feestlocatie voor Amsterdamse kunsttypes. Fritzi beheerde het huis met verschillende 'verloofdes'; een ervan, Remco Campert, was kortstondig haar echtgenoot. Gerard Reve noemde haar liefkozend 'mevrouw Oofi'. In 1965 debuteerde ze met Geachte muizepoot en achttien andere gedichten, zeer oorspronkelijke gedichten. Het werd even een cultboekje.

In het nu verschenen schrijversprentenboek Stoeten ritseldingen maken erfgenaam Joost Kircz en Maaike Meijer - die met haar biografie bezig is - duidelijk dat Harmsen van Beek meer was dan een dichteres en een vroege hippie. Zelfs meer dan een 'multitalent'. Fritzi, schrijft Meijer, doorbrak 'de grens tussen kunst en leven', en die tussen kunst en huisvlijt. Mooi is te volgen hoe Fritzi al als kind communiceert met tekeningetjes, en tekst modelleert in de vorm van dieren.

Aangeklede minimuizen

Álles was geschikt om iets van te maken. Ze beschilderde eieren en sigaretten, maakte gordijnen van dweilen en behang van tijdschriftfoto's. Walnootdoppen werden schitterende huisjes voor aangeklede minimuizen. Tot op hoge leeftijd bleef ze in het Groningse Garnwerd mooie dingen maken, maar naar presentaties en feestjes ging ze niet meer, waardoor iedereen dacht dat ze in drank ten onder was gegaan. Dit prentenboek maakt zeer nieuwsgierig naar de biografie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden