Fris Vlaams romandebuut

In een lege kamer wordt een man gevonden met een strop om zijn nek. Onder hem ligt een grote plas water. Niemand anders dan de man heeft de ruimte kunnen betreden. Wat is hier gebeurd? En wat heeft die plas te betekenen?

Dit raadsel is een terugkerend gegeven in Het smelt, het romandebuut van Lize Spit (1988), een jonge Vlaamse om wie werd gestreden nadat ze in 2013 de verhalenwedstrijd WriteNow won.

Onbevangen

Het eerste dat opvalt aan dit boek is de vormgeving: fris, beschaafd en artistiek. Binnenin valt het oog op iets anders: een niet altijd vlekkeloze manier van schrijven. We zien een paar rommelige zinnen, een extreme voorkeur voor de stofuitdrukking 'plastieken', een enkele keer wordt er nodeloos leven toegekend aan keukenspullen waardoor je aan Alice in Wonderland moet denken. Een ervaren redacteur had het eruit gehaald.

Daar staat wel iets tegenover. Spit is wars van dramatiek, iets wat de intensiteit van de tragedie die Het smelt is flink vergroot. Onbevangen registreert verteller Eva de gebeurtenissen.

Reusachtig ijsblok

Terug naar die man, in die kamer met de waterplas. Als we lezen hoe Eva, eind 20, met een reusachtig ijsblok in de auto vanuit Brussel wegrijdt naar haar geboortedorp in de Kempen, is de oplossing van het raadsel feitelijk gegeven. Maar de toedracht niet. Wat volgt, is een klassiek verhaal over een jeugd in een Belgisch gehucht. Eva vertelt over haar broer en neurotische zusje, over haar dominante vader en krachteloze moeder. Beiden drinken te veel, wat ijzersterke scènes oplevert. De kinderen vinden het vanzelfsprekend dat moeder tijdens een dorpsfeest moet worden afgevoerd wegens laveloosheid. Haal de kruiwagen maar weer, roept vader. En daar sjokt het gezin, moeder voortduwend in de eenwieler.

Eva is lange tijd gezworen kameraden met de jongens Laurens en Pim. Totdat de puberteit aanbreekt en een nieuw meisje de drie gruwelijk uiteenspeelt.

Verwaarlozing

Hoe immoreel en gevoelloos pubers kunnen zijn, demonstreerde Elvis Peeters eerder in de roman Wij (2009). Met Peeters deelt Spit een klare onaangedaanheid. Zij observeren, noteren. En de lezer? Die slaat van schrik een hand voor de mond als de essentie van verwaarlozing tot hem doordringt.

Wie meende dat uitgeverij Das Mag een nieuw soort proza zou uitgeven, heeft zich vergist. Het smelt is verwant aan de vroege Hugo Claus en Dimitri Verhulst. Geen slecht gezelschap om bij aan te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden