Fris als een pas gearriveerde vreemdeling

Hij is, van de generatie 'allochtone Nederlandse schrijvers' die halverwege de jaren negentig met veel klaroengeschal de literatuur binnenvielen, de jongste en de levendigste....

Een speelse geest, een scherp verstand, een innemende verbeeldingswereld en ook altijd enigszins een ondeugende jongen, een doerak, op papier en in werkelijkheid. Het is heel moeilijk om niet meteen bij eerste kennismaking al van hem te gaan houden, zoals ook zijn beide romans, Bruiloft aan zee uit 1996, en De langverwachte onweerstaanbaar zijn.

Hij werd in 1975 geboren in Ighazzazen in Marokko, en is oudste zoon in een gezin van negen. Zijn vader begon een slagerij in Rotterdam en liet zijn gezin in 1979 overkomen. In en rond die slagerij groeide hij op, in een wereld van ongeletterde, maar praatgrage mensen, een kind even begaafd als streetwise. Nog altijd maakt hij, door zijn gretigheid en nieuwsgierigheid, de indruk een pas gearriveerde vreemdeling te zijn in het land der letteren.

Zo moeilijk als dat zijn moet, heeft hij zijn afkomst echter nooit verloochend. Als traditie en vernieuwing ooit de kans gehad hebben in een mensenhart slaags met elkaar te raken, dan wel bij hem. Maar hij heeft zijn achtergrond juist uitgebuit en combineert de hang naar fantastische vertelsels met zijn scherpzinnigheid. Wie zijn boeken leest, proeft bovenal het plezier dat zijn ontwikkelingsgang hem heeft gebracht, in verhalen verzinnen, in geschiedenissen opdissen, in spelen met de taal.

Dat is ook te zien aan zijn boekbesprekingen en opstellen, die hij vanaf eind jaren negentig begon te publiceren. Zijn held, zijn voorbeeld werd Salman Rushdie en dat is begrijpelijk: zijn wereld heeft wel wat van die van Rushdie.

Benali heeft alleen beduidend meer relativeringsvermogen, meer zelfspot - en dat is een verademing. 'Weet je waarom je nooit moet lachen als je een fietsende Marokkaan onder de tram ziet komen', vroeg hij me een paar weken geleden. 'Het kan jouw fiets zijn.' De woorden 'emancipatie' en 'multiculturaliteit' krijgen bij hem ineens een bevrijdende bijklank, en dat is de bevrijding die de verbeelding bewerkstelligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden