Recensie Theater

Fringe Festival is bonte grabbelton van theater

Wij gaan het hebben over haar van Blokland & Blackman. Beeld Annelies Verhelst

Fringe Festival; Theater ***

Orientale Sarda: Present Tense *

Kopland: Oortwolk ***

Blackman & Blokland: Wij gaan het hebben over haar ****

Julie Boellaard: O Jackie O ***

Fringe Festival, Amsterdam, t/m 16/9.

Op theaterfeestje Fringe blijkt Wij gaan het hebben over haar een scherp, bevlogen en relevant discussiestuk over racisme, gelukkig, mét een lach. In O Jackie O geeft theatermaker Julie Boellaard een stem aan het mantelpak van Jackie Kennedy.

Een bonte grabbelton van theater, dat is het Amsterdam Fringe Festival, het anarchistische theaterfeestje dat zich gelijktijdig afspeelt met het Nederlands Theater-festival. Dit jaar toont Fringe in elf dagen tijd 75 voorstellingen op dertig locaties. De kwaliteit valt principieel niet te voorspellen: Fringe hanteert een semi-open inschrijving en serveert graag een molotovcocktail van gestoord en geniaal, volmaakt en ondermaats, maf, onaf en altijd onverwacht theater. Beste advies? Een blinde greep. Er zit altijd ten minste één pareltje bij en één traumatische theaterervaring. Een theaterkater, ook dat is de kick van de Fringe.

Om met die laatste te beginnen: Present Tense van Orientale Sarda is er zo een. Losjes geïnspireerd op Michael Endes roman Momo en de tijdspaarder s (1973) is dit een haast ondraaglijke mix van clichématige dans, plechtstatig poppentheater en uitleggerige visuals: in een dystopisch betonnen stadsdecor lopen mensen eindeloos heen en weer terwijl ze op hun telefoons staren. Tja. En dan komt er een gerobotiseerde schildpad op (echt!). En een man in een ziekenhuisbed. De pop sterft, waarop een lange klaagzang volgt. Dit malle, gezocht spirituele mind-fulnesstheater wordt gebracht in opperste ernst, vanuit de misvatting dat het dan vanzelf wel kunst zal worden.

Daartegenover staat, godzijdank, het jonge collectief Kopland. Met Oortwolk brengen zij een poëtisch, ook bij vlagen raadselachtig en soms onbegrijpelijk sprookje, maar nu is dat stevig gebed in een oorspronkelijk universum, met een goed doordachte vormgeving en een precieze, overtuigende bewegingstaal. We bevinden ons in een stoffig post-apocalyptisch niets, op een nieuwe planeet misschien, waar eenzame wezens de tijd doden met het spelen met fossielen. Inhoudelijk lijkt het aanvankelijk niet veel verder te gaan dan die interessante premisse, maar uiteindelijk wordt Oortwolk spelenderwijs toch méér: een ode aan het kinderspel en de verbeelding, aan oeroude theatervormen als clownerie, verkleedkist en poppenkast. Die zullen zelfs bestaan of opnieuw worden uitgevonden als al het andere is verdwenen. Kopland (alleen die mooie naam al) is een duo om te volgen.

Susannah Elmecky in O Jackie O. Beeld Annelies Verhelst

Datzelfde geldt voor Blokland & Blackman, die in tegenstelling tot hun collega’s juist een uitermate concreet uitgangspunt kozen: haar. Preciezer: kroeshaar. ‘Zwart’ haar dus, dat enkel daardoor al een wereld van betekenis en maatschappelijke implicaties met zich meedraagt. In Wij gaan het hebben over haar vertrekt het duo bij alle bizarre producten en behandelwijzen waarmee kroeshaar in de loop der jaren is bedwongen. Je reinste martelmethoden zijn het, omdat, zoals in de voorstelling pijnlijk blijkt, van moeder op dochter decennialang een wit schoonheidsideaal werd overgebracht. Glad haar is goed, kroeshaar is fout. Slim vertrekt de voorstelling zo vanuit een simpel, alledaags gegeven, om uit te groeien tot een scherp, bevlogen en relevant discussiestuk over racisme, white privilege en culturele toe-eigening, waarbij gelukkig ook genoeg te lachen valt. Terecht isWij gaan het hebben over haargenomineerd voor de BNG Bank Theaterprijs.

Van kapsels is het een kleine stap naar couture. In O Jackie O geeft theatermaker Julie Boellaard een stem aan het snoeproze mantelpak van Jackie Kennedy, dat stijlvol maar bevlekt zo’n indringend symbool is geworden van één van de grootste trauma’s uit de recente Amerikaanse geschiedenis: de moord op John F. Ook dat is goed bedacht. In een roze jurk, die als een wolk het hele decor bestrijkt, het decor ís, eigenlijk, gaat actrice Susannah Elmecky als Jackie innemend in gesprek met haar gekoesterde kledingstuk, om steeds verder uit te zoomen: van haar liefde voor John en hun geplaagde relatie tot het Amerika van nu. Elmecky is een beminnelijke actrice die wel wat weg heeft van Nathalie Portman in de film Jackie. Maar ze kan niet voor-komen dat O Jackie O een beetje on-bevredigend blijft hangen tussen liefdesverhaal en politiek pamflet. Deze 30 ontoereikende minuten doen eigenlijk vooral verlangen naar een avondvullende versie. Zo maakt het Fringe Festival uiteindelijk altijd hongerig naar meer.

Warm aanbevolen

Voor wie in zijn Fringe-voorstellingspakket toch enige succesgarantie wil, hier nog een paar tips.

Körper: ontzagwekkend intens danstheater van twee grote talenten. (13-14/9)

Nachtkraaien: alom doorgefluisterd als de grote Geheimtipp van het festival. Iets met Charon en een afscheidsrave, buiten bij Café de Ceuvel. Kan niet missen (11-15/9).

Night Passage: uit Zweden komt Night Passage van Astrid Menasanch Tobieson, dat al een internationaal succes was op festivals in Madrid en New York en goede kritieken kreeg. (13-16/9)

amsterdamfringefestival.nl  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.