Review

Fringe Festival: het woeligst, gekst en gretigst

Op het volgepropte Fringe Festival moet de theatermaker schreeuwen om publiek. Des te opvallender als dat lukt met iets subtiels, zoals Kraaaa! In Amsterdam is het woeligste, gretigste, gekste theaterfestival van het jaar weer begonnen.

Beeld Polle B. Willemsen

Een zelfmoord als de ultieme performance, dansen in een darkroom of muziek uit een geprepareerde vleugel in een oude garage? U zegt het maar. In Amsterdam is het woeligste, gretigste en gekste theaterfestival van het jaar weer begonnen. Ook nu boordevol seks, 'n beetje drugs en veel te veel rock-'n-roll: het Amsterdam Fringe Festival, voor de tiende jaar op rij.

Terwijl het gelijktijdige Nederlands Theater Festival traditiegetrouw omkijkt naar de hoogtepunten van het afgelopen seizoen, richt het Fringe de blik vooruit. Op de acteurs, makers en showstoppers van de toekomst. Of niet, want iedereen die zichzelf genoeg talent toedicht, kan met een performance op het Fringe staan. Dat levert dit jaar tachtig voorstellingen op, verdeeld over veertig locaties in Amsterdam, gepropt in elf dagen. Onmogelijk om in z'n geheel te overzien. Dus iedere theatermaker die een beetje publiek wil, moet daar flink om schreeuwen. Subtiel is niet des Fringes.

Sex

Neem de dansperformance Sex van het collectief Blush. Een nieuwsgierigmakende titel. De aankondigingstekst belooft een verbeelding van de evolutie van seks. Erboven staat een citaat uit de voorstelling: 'Sometimes you have to get dirty to feel clean again.' De verwachtingen zijn kortom hooggespannen, eenmaal gearriveerd op de locatie: Club Up aan het Leidseplein. Helaas worden deze niet waargemaakt. Blush is niet alleen niet subtiel, het overschreeuwt zichzelf.

Het begint spannend, met een ongemakkelijke darkroomesthetiek. Drie jongens dansen militaristisch op stampende muziek. Ze hebben zwarte kappen over hun hoofd en verliezen kledingstukken. Langzaam gaat het over in travestie. Pruiken en hoge hakken komen tevoorschijn. Ergens halverwege vliegen ze uit de bocht. De travestie vervalt in parodie, met ballonnen als tieten, en wordt opgevolgd met een geplaybackte sekscursus en, gek genoeg, een brave My Little Pony-dans.

Beter, want mét inhoud, is Andrea, een voorstelling van muziektheatercollectief Afgefackt, bestaande uit Élénie Wagner en Mirjam van Dijk. Zij spelen in nachtclub Akhnaton een associatieve performance over Andrea Feldman, een sterretje uit de stal van Andy Warhol, dat op haar 24ste zelfmoord pleegde in de (wan)hoop met dit allerlaatste optreden alsnog wereldberoemd te worden. Dat mislukte. Althans: ze ging wel dood, maar niemand kent haar nog. Afgefackt neemt dit treurige gegeven als uitgangspunt voor een beeldende en muzikale peepshow over de wens te worden gezien en de valse romantiek rond de dood. Hoewel warrig, is het slotbeeld, waarin de twee een aria zingen voordat ze ter aarde storten - prachtig.

Prille ideeën

Fringe-voorstellingen duren doorgaans een half uur. Veel makers proberen er zo veel mogelijk van hun (vaak prille) ideeën in te proppen. Choreograaf Meli Kuhn bijvoorbeeld. De bovenkamer in Podium Mozaïek is haar eerste dansvoorstelling, na eerder twee dansfilms te hebben gemaakt. Kuhn laat haar ensemble in videoclipvaart scènes doorlopen, die gaan over miscommunicatie en manipulatie tussen man en vrouw. Er wordt geslagen, gezoend, afgewezen, gestijldanst, met stoelen gespeeld, met melk gesmeten en veel meer. Te veel. Gelukkig hebben de zes spelers een prettig soort charisma. Met hun verleidelijke intensiteit maken zij de voorstelling.

Wie geen last heeft van het euvel van te veel, is schrijver en performer Renée van Marissing. In Kraaaa!, opgevoerd in een oude garage annex rommelatelier, draagt ze enkele teksten voor, begeleid door Albert van Veenendaal op een geprepareerde vleugel en bassist Sjoerd de Roij. Het is een innemende combinatie van filmisch dreigende muziek en vervreemdende teksten over mensdieren die 'roetsj roetsj klauter' in bomen klimmen en ik-figuren die de wereld bezien vanuit een dissociatief perspectief.

Spanning opbouwen, precies genoeg woorden gebruiken en niet bang zijn om stil te zijn, dat zijn kwaliteiten om echt op te vallen op een Fringe. Van Marissing bezit ze. Kortom: Kraaaa!

Anneke Jansen

Anneke Jansen (39) vertrekt na tien jaar als artistiek directeur van het Amsterdam Fringe Festival. Dit wordt haar laatste editie. Jansen was een van de oprichters.

Waarom vertrek je?

'In zijn algemeenheid vind ik dat mensen op dit soort plekken na een jaar of tien moeten oprotten. De weg vrijmaken voor nieuw bloed, iemand met frisse ideeën, die het festival naar eigen smaak gaat inrichten. Zeker voor een Fringe is dat gezond.'

Wat laat je achter?

'Het is begonnen op een fiets, op zoek naar een kantoor. Nu is er een organisatiestructuur en bovenal: de makers weten ons te vinden. Zij zíjn het festival. Het is ook hun verdienste, niet alleen die van mij, dat Fringe geen scheldwoord meer is. In het begin keken veel mensen uit het theater op ons neer. Nu lopen hier programmeurs uit binnen- en buitenland te scouten.

Wat ga je nu doen?

'Ik zeg altijd gekscherend dat ik nu bij Shell ga werken. Want van een Fringe alleen kun je niet leven. Ook niet als directeur. Maar ik weet het nog niet. Ik weet wel dat ik het ga missen: de snode plannen, de arrestaties, al die gekke shit.'

Amsterdam Fringe Festival. 80 voorstellingen op diverse locaties in Amsterdam. Nog t/m 13/9

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden