Profiel

Freaky, funky en terug op festivals: OutKast op North Sea Jazz

Hè ja: OutKast treedt weer op, het muzikaal eigenzinnige hiphopduo met de geflipte garderobe dat tien jaar geleden de wereld veroverde. Misschien kunnen Big Boi en André 3000, hoezeer ze het ook proberen, toch niet zonder elkaar.

Beeld Typex

Het begon met een tweet: 'I'm looking forward to rocking the stage with my broski and to all the fans - stank you smelly much, this is for y'all!' Was getekend: Big Boi, van OutKast. Daarop volgde een soortgelijke blijde boodschap van aangehaalde 'broski', Big Boi's OutKast-wederhelft André 3000. En als finale meldde het duo dat de hiphopcrew in 2014 op veertig festivals zou spelen. Zo wilden ze twintig jaar OutKast vieren. Een beetje de hereniging van 's werelds meest freaky en funky hiphopcrew. Want ook al hadden ze sinds 2006 niets meer samen gedaan, het hiphoppaar dat in de jaren negentig de twisten tussen east- en westcoast naar de achtergrond drong en de rapfocus naar het zuiden van de Verenigde Staten verschoof, was nooit officieel uit elkaar gegaan.

Na hun laatste album Idlewild (2006) met nummers van de gelijknamige film namen André Benjamin (André 3000) en Antwan Patton (Big Boi) een beetje vakantie van elkaar. Vriendschappelijk, zo werd aan de pers gemeld. Dat kon van alles betekenen. Feit was dat we voor onbepaalde tijd verstoken zouden zijn van een van de eigenzinnigste hiphopacts.

Want OutKast uit Atlanta, Georgia, rekte de grenzen van hiphop op; met een stevige scheut seventies funk, soul, jazz en pop, met snelle geestige raps die twee keer zo snel klonken als wat de rapconventie van die tijd voorschreef en met een ongekende stijl en flamboyante flair waarin pastelpakken, zilveren pruiken en oversized afro's constanten waren. Hier drukte muzikale eigenzinnigheid zich uit in een geflipte garderobe die een lichte geamuseerdheid leek uit te stralen over de creatieve armoede waarmee prototype rappers bleven hangen in hun eeuwige oversizede jeans. Vooral dandy Benjamin die er alles aan leek te doen om er niet als een rapper uit te zien - denk golfcaddy, jockey, of zwarte Sherlock Holmes - trok de aandacht, ietwat ten koste van de kortere, gezette Patton die qua dress sense altijd een stapje achter liep op Benjamin.

Een flamboyante Mick Jagger tegenover een stoïcijnse Keith Richards. OutKast was in het rapgenre het succesvolle, kleurrijke, coole buitenbeentje, zoals George Clinton dat was met zijn spacey zooitje ongeregeld Parliament en Funkadelic. Niet toevallig ook acts waar OutKast schatplichtig aan is.

Bij elkaar verkochten ze meer dan 25 miljoen albums. In Nederland hadden ze hun eerste grote hit met Ms Jackson. Rolling Stone en Time Magazine zetten het album Stankonia waarvan Ms Jackson afkomstig was op hun beste-albums-aller-tijden-lijstje. En toen moest monsterhit Hey Ya! nog komen. En hoewel het laatste album Idlewild lang niet het succes had van zijn voorganger Speakerboxxx/The Love Below waren er geen geruchten over ruzies, geen verdachtmakingen over en weer, er was zelfs niet die officiële plattitude 'een meningsverschil over de te volgen artistieke koers'.

Dat hoefde ook niet. De laatste albums van het duo maakten overduidelijk dat die er was. Want Speakerboxxx/The Love Below (2003) was een dubbelalbum waarvan de ene helft, Speakerboxxx, voor rekening werd genomen door Big Boi-Patton en de andere helft, The Love Below, door André-Benjamin. Het cd-boekje toonde niet één foto waar beide rappers op stonden. Yep, dit waren twee soloalbums die onder één groepsnaam werden verkocht. Aan de ene kant Big Boi die nog het trouwst bleef aan het OutKastgeluid met elektronische ritmes, soulkoortjes als refrein, scherpe blazers, raps die in double time werden uitgevoerd en de alomtegenwoordige freaky funk. Terwijl André 3000 het soft-erotische terrein van de zwoele soulzanger/popcomponist verkende, zij het iets te opzichtig gemodelleerd naar Prince. Tekenend: Speakerboxxx opent met een frenetieke drumcomputer die herinnert aan het opgefokte ritme van de eerste hit Bombs Over Bagdad. Het intro van The Love Below presenteert iets nieuws: André als een croonende Sinatra flanerend onder een haag van strijkers.

De eerste singles van het dubbelalbum werden simultaan uitgebracht. Big Boi's The Way You Move en André's Hey Ya! En wie won er. The Way You Move stond één week op nummer één in de Amerikaanse charts. Hey Ya! hield het liefst negen weken op die positie vol. Hey Ya! was heerlijke popkauwgom die maandenlang zijn smaak behield en 'Shake it like a Polaroid picture' werd een gevleugelde uitspraak. De kaarten waren al geschud voordat het laatste 'gezamenlijke' album Idlewild uitkwam. En de platenmaatschappijen hadden ingezet op André 3000.

Beeld epa

Maar sinds de officieuze breuk is er nog niet één soloalbum van hem uit gekomen. Benjamin heeft zich in die periode tevreden gesteld met gastoptredens op andermans platen, een kledinglijn (Benjamin Bixby) en een acteurscarrière - hij speelt Jimi Hendrix in de film All is By My Side, die in Nederland nog moet uitkomen. Patton daarentegen heeft al twee platen op zijn naam staan.

Niet dat dat van een leien dakje ging. In een New York Times-interview van 2010 - Big Boi's solodebuut moest nog uitkomen - beklaagde hij zich erover dat platenmaatschappij Jive willens en wetens de release ophield en zo druk uitoefende om hem weer met zijn oude maatje te laten opnemen. Zijn plaat lag al op de planken sinds 2008.

Sterker nog: één nummer, Lookin' 4 Ya, waarop Benjamin een couplet rapt, mocht niet op Big Boi's soloplaat. Jive wilde dat bewaren voor de eerstvolgende officiële OutKastproductie. Een illusie armer verhuisde Patton naar Def Jam waar uiteindelijk zijn Sir Lucious Leftfoot: The Son of Chico Dusty uitkwam. De reactie van Jive: 'Wij geloven dat Big Boi een ongelooflijk creatief en getalenteerd artiest is. Wij wensen hem het beste met zijn uit te komen soloalbum. We kijken er ook erg naar uit om met hem samen te werken op het volgende OutKastalbum.' Lees: 'Je doet maar, zolang je maar bij ons het OutKast-album uitbrengt.'

Het zal een sombere periode zijn geweest. Big Boi trad op voor een fractie van het publiek dat hij gewend was bij OutKast, terwijl hij zijn setlist doorspekte met OutKastvideo's en -nummers waarvan hij alleen zijn eigen partij rapte.

Er was geen vertrouwen dat de minder opzichtige van de twee in zijn eentje dezelfde verkoopcijfers kon bewerkstelligen als de aandachttrekker. Jive heeft ongetwijfeld gedacht dat Benjamins uiterlijk een sleutelfactor is geweest in het succes van de band. Luisterend naar het puike Sir Lucious Leftfoot, maar ook Speakerboxxx, kun je niet anders concluderen dan dat Patton in zijn eentje een Outkastalbum zou kunnen afleveren dat - vooruit - bijna zo goed is als het beste dat het duo samen heeft gemaakt. Afgezien van Hey Ya! beklijft er weinig van André 3000's The Love Below. Terugluisterend lijkt het erop dat hij in zijn eentje artistiek adem te kort kwam, waardoor zijn songs blijven steken in niet overtuigende schetsen.

Misschien hebben ze elkaar wel nodig. Misschien zijn ze wel de Jagger en Richards van de hiphop. De flamboyante Benjamin die in zijn eentje de creatieve focus mist en pas tot volle bloei komt naast zijn Richards, Patton de man met de grootste verantwoordelijkheid voor het typische OutKastgeluid. En wie weet, als ze net als de Stones voor eeuwig hun laatste tournee blijven doen, jubileum of niet, kan OutKast nog tot in lengte der dagen mee.

OutKast speelt zondag 13 juli 2014 op het North Sea Jazz festival in Ahoy (Rotterdam).

CD cover van Aquemini.Beeld -
Big Boi (links), die geldt als het hiphopgeweten, en André 3000, die bekend staat als de mad genius van Outkast.Beeld AP

de Hits van OutKast

Bombs over Baghdad (2000)
Stankonia, het vierde album van het duo, gaf OutKast een breder commercieel succes. Hoewel BOB niet zo'n klapper was als opvolger Ms Jackson zette het wel gelijk de crew op de hiphopkaart met een stijl waarin alles uit elk genre als muzikaal gereedschap gebruikt kon worden. Het opgefokte ritme - 155 bpm! - doet eerder denken aan drum 'n' bass dan hiphop, Er zit een Hendrix gitaartje in, orgel en gospelvocalen. De video is niet vies van een hiphopclicheetje hier en daar, al werd alles wel door een psychedelische mangel gehaald. Het asfalt is groen, de meisjes paars.

Ms Jackson (2000)
Stankonia, het vierde album van het duo, gaf OutKast een breder commercieel succes. Hoewel BOB niet zo'n klapper was als opvolger Ms Jackson zette het wel gelijk de crew op de hiphopkaart met een stijl waarin alles uit elk genre als muzikaal gereedschap gebruikt kon worden. Het opgefokte ritme - 155 bpm! - doet eerder denken aan drum 'n' bass dan hiphop, Er zit een Hendrix gitaartje in, orgel en gospelvocalen. De video is niet vies van een hiphopclicheetje hier en daar, al werd alles wel door een psychedelische mangel gehaald. Het asfalt is groen, de meisjes paars.

Hey Ya! (2003)
Catchy pop op zijn best. De clip was geïnspireerd op het optreden van The Beatles in The Ed Sullivan Show in 1964. Alleen speelt Benjamin in zijn eentje de rol van alle acht muzikanten van zijn fictieve band The Love Below. Het nummer ontving een Grammy voor Best Urban/Alternative Performance. En de zin 'Shake it like a Polaroid picture' spoorde Polaroid aan om het nummer te gebruiken om de interesse in het merk weer op te wekken.

The Way You Move (2003)
Pattons tegenhanger van Hey Ya! die het ook goed deed, maar minder dan Benjamins megahit. Met gastvocalen van Pattons mentor Sleepy Brown is The Way You Move een mix van southern hiphop en seventiessoul. De afwisseling van gerapte coupletten van Big Boi en de mellow gezongen refreinen van Brown voorzien van puntige blazersaccenten geven het nummer een zacht sensuele swing. Een overvloed aan schaars geklede dames laat er geen twijfel over bestaan dat het nummer Pattons luchtige eerbetoon is aan De Vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden