FREAKS MET EEN UNIEKE FANTASIE

De nieuwe cd van de Flaming Lips, At War With The Mystics, markeert een koerswijziging. Maar de kritiek op Bush is nog steeds verpakt in bizarre sprookjes....

MENNO POT

'Uit Nederland? Het is niet waar!' Wayne Coyne (1961), frontman van The Flaming Lips, begroet zijn bezoeker uitbundig wanneer die de hotelkamer wordt binnengeleid. Coyne, als altijd gedistingeerd in pak, is in Londen neergestreken om te vertellen over At War With The Mystics, het twaalfde volwaardige studioalbum sinds de groep in 1983 in Oklahoma City werd opgericht.

'In Amsterdam begon onze eerste echte Europese tournee, in 1988. Dáár hebben we voor het eerst goede koffie geproefd: krachtig, rijk van aroma. In Amerika hadden we alleen smerig bocht. Nog steeds eigenlijk, maar het verbetert. The Flaming Lips hebben Amerika aan de kwaliteitskoffie gekregen.'

Wees niet verbaasd als er op een volgend Flaming Lips-album een absurdistisch liedje rond dit gegeven opduikt. Want zo gaat dat bij de 'Lips'. Verhalen zijn overal; je hoeft ze alleen maar op te rapen en nog eens door de gehaktmolen van je fantasie te drukken.

In 23 jaar ontwikkelden The Flaming Lips zich van een weird cultbandje, gespecialiseerd in knoertharde gitaarorkanen, grootschalig drugsgebruik en het kopiëren van visuele gimmicks van de Butthole Surfers, tot een groep die rijk gearrangeerde popmuziek maakt en een eigen droomwereld geschapen heeft. Hun flamboyante podiumact (op 28 april in Paradiso en op 5 juni op Pinkpop) is beroemd.

Nou ja: relatíef beroemd. In 1993 ervoeren ze even hoe het is om écht beroemd te zijn: de single She Don't Use Jelly haalde zomaar de Amerikaanse toptien. Daarna werd alles weer normaal, tot met het album The Soft Bulletin (1999) een bescheiden doorbraak werd geforceerd.

Eigenlijk is het een mirakel dat de Lips nog steeds bestaan na een geschiedenis vol heroïneverslaving, ruzies, bezettingswisselingen en andere rampspoed. Coyne: 'Een band als Nirvana werd in een klap wereldberoemd, op jonge leeftijd. Maar voor ons ging het geleidelijk. Toen She Don't Use Jelly een hit werd, waren we de dertig voorbij en konden we het aan.'

Hoe turbulent de bandgeschiedenis is, toont de film The Fearless Freaks (2005; onlangs verschenen op dvd) van Bradley Beesley, een soort bandlid-met-filmcamera dat sinds 1992 elke stap van de band vastlegde. De scène waarin het muzikale multitalent van het trio, Steve Drozd, voor de camera een shot heroïne 'zet', deed veel stof opwaaien. Drozd is nu clean.

'Natuurlijk heeft die periode een wissel getrokken op de band', zegt Coyne. 'We stonden machteloos, terwijl Steven zichzelf aan het mollen was. Maar hij heeft zijn werk altijd gedaan. Hij was een betrouwbare junk. Ik heb jaren geleden besloten dat mijn bandmakkers broers van me zijn. Wat doe je als je broer iets stoms doet? Schop je hem dan de familie uit? Nee, dat kan niet, punt uit.'

Drozds verslaving heeft de unieke fantasie van de 'Lips' in elk geval nooit in de weg gestaan. Neem het album Zaireeka (1997): vier cd's die gelijktijdig moeten worden afgespeeld. De band nam ooit veertig unieke cassettebandjes op, die tegelijkertijd werden afgespeeld door de radio's van veertig personenauto's in een parkeergarage.

De tournees zijn spectaculair om te zien: nepbloed, confetti, ballonnen, rondzwaaiende lampen en rondspringende dieren. Nepdieren, welteverstaan. Voor aanvang van elk optreden rekruteerde de band de laatste jaren enkele fans, die vervolgens de hele avond rondsprongen op de planken, vermomd als aap, eend, kip of varken.

At War With The Mystics markeert een koerswijziging: de muziek is kaler en minder georkestreerd dan op de voorgangers The Soft Bulletin (1999) en Yoshimi Battles The Pink Robots (2002) en er zijn warempel anti-Bush-statements, zij het verpakt in bizarre Flaming Lips-sprookjes als The Yeah Yeah Yeah Song en Free Radicals.

Coyne: 'In 2003 coverden we tijdens een anti-Bush-concert War Pigs van Black Sabbath, een heel simpel oernummer. De enorme kracht ervan heeft ertoe geleid dat we eenvoudiger songs zijn gaan schrijven. Die paar politieke teksten gaan natuurlijk geen verschil maken, dat weet ik ook wel: Bush zal zijn mening niet herzien vanwege ons. Maar toch: we slingeren onze rare, freaky onzin het universum in, en wie weet botst het ergens in de kosmos met een andere opvatting. En misschien gebeurt er dan iets.' Hij lacht. 'Ik bedoel eigenlijk: we hadden ook niks kunnen zeggen.'

Het wordt een productief jaar voor de 'Lips'. De dvd is er, At War With The Mystics verschijnt morgen, de groep gaat op tournee langs de Europese zomerfestivals en in de herfst verschijnt de film waar Coyne al jaren aan werkt: het 'sprookje' Christmas On Mars. Hij praatte er de afgelopen jaren zó vaak over dat steeds meer fans en journalisten gingen vermoeden dat het een 'hoax' was, met Sint Juttemis als verschijningsdatum. 'Nee. Zoiets flauws zou ik nooit doen.'

Er mag wel eens wat vaker op gewezen worden dat The Flaming Lips eigenlijk een heel serieuze band is, meent Coyne: 'Een stel trippende, melige mafketels houdt het geen 23 jaar vol.'

Hij heft theatraal de vinger en richt zich tegen de meelopende cassetterecorder, alsof hij via een tv-camera rechtstreeks tot het volk spreekt: 'People, we work hard for you!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden