Frans

Hugo Claus zou in Frankrijk de bekendste Nederlandstalige auteur moeten zijn. Zijn werk is van meet af aan verfranst. Maar degenen die - zoals wij - tijdens de millenniumwisseling in de Corrèze eeuwen teruggestoten werden in de geschiedenis - geen water, geen licht - en dus alle tijd hadden om...

En Harry Mulisch dan? Vermoedelijk waren we in de verkeerde kringen, maar hoe zorgvuldig we de naam van de steeds brozer wordende chef-staf onzer letteren ook articuleerden, er begonnen geen Franse bellen te rinkelen. Uiterst vreemd, want uitgerekend Mulisch - meer nog dan Cees Nooteboom - kan bogen op een zeer geslaagde veldtocht in het Franse taalgebied. Zijn roman De ontdekking van de hemel (La découverte du ciel) werd in mei 1999 in La quinzaine littéraire, en op 4 juni 1999 in Le Monde besproken, en dat bleef niet zonder gevolgen: in augustus vorig jaar waren van La découverte du ciel al tienduizend exemplaren verkocht.

Het begint ernaar uit te zien dat Franse lezers de Nederlandse literatuur beginnen te ontdekken, maar men moet niet denken dat dit nieuw is. In de Leidse Universiteitsbibliotheek is door Jeanne Verbij-Schillings een tentoonstelling ingericht die een historisch overzicht geeft van Nederlandse literatuur in Franse vertaling. De aanleiding is het verschijnen, vorig jaar, van de Histoire de la littérature néerlandaise (onder redactie van Hanna Stouten, Jaap Goedegebuure en Frits van Oostrom). Ook die publicatie getuigt van belangstelling in Frankrijk voor de Nederlandse literatuur.

Het is de moeite waard - voor tweedehuizenbezitters in Frankrijk - even de Leidse UB aan te doen en eens te kijken naar de boeken die daar zijn uitgestald. Het zijn er niet veel (dus vergt het bezoek weinig tijd), maar er zitten wel curiosa bij, die een indruk geven van de volstrekte willekeur waarmee Franse uitgevers en (in mindere mate) vertalers door de eeuwen heen een keus hebben gemaakt uit het boekenbestand in de Lage Landen.

Het begon heel goed, want 'het vroegst zelfstandig verschenen werk dat rechtstreeks uit het Middelnederlands werd vertaald', lezen we in de catalogus bij de tentoonstelling, is Ulenspiegel, dat in 1532 te Parijs verscheen. Gelukkig was men toen al op de hoogte van het werk van Jan van Ruusbroec (L'ornement des nopces spirituelles. Composé par le divin docteur et très excellent contemplateur Jean Rusbroche) en Erasmus (La loüange de la sottise), zodat men in Parijs en omstreken niet de vergissing hoefde te begaan dat het daar in het Noorden louter lolbroekerij was.

Het boekenbedrijf is een broodwinning en dat blijft op deze tentoonstelling geenszins verborgen. Topauteurs in Nederland zoals Hooft, Vondel, Cats, Betje Wolff en Aagje Deken, ja zelfs Rhijnvis Feith en Hildebrand (La chambre obscure) waren in Frankrijk altijd al welkom, uiteraard omdat uitgevers meenden garen te spinnen met boeken van zulke 'exotische' auteurs uit een koud, ver, guur en onbekend land.

Maar er waren ook steeds al andere krachten in het spel, en de meest sprekende daarvan zijn de individuen die in hun piereneentje slag met de Franse leverden, zoals Johannes Tielrooy (1856-1953), hoogleraar Frans in Amsterdam, die met zijn Panorama de la littérature hollandaise contemporaine (Parijs, 1938) vele auteurs bij het Franse publiek introduceerde. Of, recenter Alain van Crugten, hoogleraar aan de Vrije Universiteit van Brussel, de drijvende kracht achter de vertaling van Hugo Claus' verzamelde toneelwerken. Of, uiteraard Philippe Noble, onze literaire ambassadeur bij uitstek, die zowel door zijn vertalingen (bijvoorbeeld van Multatuli's Max Havelaar) als door zijn Lettres néerlandaises het Franse volk dwingt ons zijn liberté, égalité en fraterniée niet te onthouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden