Fransen ruziën om 'Panthéonisering' Berlioz en Sand

De schrijver Alexandre Dumas (1802-1870) is nog maar koud bijgezet in het Panthéon, of er dienen zich al twee nieuwe gegadigden aan voor deze Franse variant van heiligverklaring: de componist Hector Berlioz en de schrijfster George Sand, geboren in respectievelijk 1803 en 1804....

De beslissing over een 'panthéonisering' is in handen van president Chirac. In zijn eerste regeerperiode verkoos hij alleen de schrijver en politicus André Malraux, maar in zijn tweede termijn lijkt hij met drie panthéoniseringen er de vaart in te zetten. Zeker is dat nog niet, want Berlioz en Sand mogen dan al geruime tijd dood zijn, dat verhindert de Fransen niet over hun heiligverklaring heftig van mening te verschillen.

In het geval van de componist Berlioz, die als eerste musicus in het Panthéon zou worden bijgezet, gaat de controverse over zijn werk en zijn politieke opvattingen. In de ogen van het organisatiecomité ter viering van zijn tweehonderdste geboortedag is zijn verheffing tot grand homme gerechtvaardigd vanwege de unieke kwaliteit van zijn werk. Zijn tegenstanders vinden dat het in kwantitatief opzicht weinig voorstelt, maar de Berlioz-fans stellen daar tegenover dat zijn vier symfonieën, drie opera's, een requiem en een twintigtal andere werken stuk voor stuk hoogst origineel waren. Omstreden zijn vooral de politieke opvattingen van Berlioz, want hij steunde in 1851 de staatsgreep van Napoleon III tegen de Franse Republiek. Hoort deze 'fervente reactionair', zoals hij in Le Monde werd omschreven, wel thuis in het momument dat diezelfde Republiek eert, luidt de retorische vraag. De biograaf van Berlioz, Christian Wasselin, heeft een andere bedenking: 'Hij was een echte rebel. Het lijkt me erg cynisch om hem nu tot een soort 'officiële' componist te bombarderen.' Ook de wens van de componist zelf wordt als argument tegen panthéonisering aangevoerd: hij wilde op de begraafplaats van Montmartre rusten, waar hij momenteel met zijn twee vrouwen ligt.

Bij de schrijfster George Sand komt de weerstand tegen haar heiligverklaring uit haar geboortestreek, Le Berry. Daar ligt zij sinds 1876 begraven in het plaatsje Nohant, waar jaarlijks 35 duizend bezoekers langs komen. Voor hen is het graf van Sand de voornaamste attractie, want verder is in deze boerenstreek ten zuiden van Parijs weinig te beleven. Gezien dat economische belang bij het product Sand is het niet verwonderlijk dat 97 procent van de lezers van het lokale weekblad, L'Echo du Berry, zich tegen de panthéonisering van Sand uitspreken. Ook zij wijzen erop dat Sand, die 41 jaar in Nohan woonde, zelf heeft aangegeven daar begraven te willen worden.

Dat argument pleegt in Parijs echter weinig indruk te maken. Vorig jaar voerden de bewoners van Villers-Cotterêts dat al tevergeefs aan toen hun beroemdste zoon, Alexandre Dumas, tot de hoogste eer werd geroepen. In het geval van Sand speelt verder mee dat er een indrukwekkend aanbevelingscomité ten gunste van haar panthéonisering is geformeerd onder aanvoering van actrice Claudia Cardinale. Behalve voor haar charme zou Chirac ook kunnen vallen voor de verleiding een vrouw tot grand homme te verheffen. Dat is pas twee keer eerder gebeurd: in 1995 Nobelprijswinnares Marie Curie en in 1905 mevrouw Berthelot. De laatste had het te danken aan haar beroemde man, de chemicus Marcellin Berthelot, die op dezelfde dag, een kwartier na haar, overleed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden