Frans museum gunt restauratie Berlioz-vleugel aan Nederlander

Het Franse museum Berlioz laat de vleugel van de beroemde 19de-eeuwse componist restaureren door de Amsterdamse specialist Frits Janmaat. Het is een Erard-piano, zijn specialiteit.

Nell Westerlaken
Transporteurs laden de piano uit 1847 uit aan de Amsterdamse Keizersgracht. Beeld Maarten Steenvoort
Transporteurs laden de piano uit 1847 uit aan de Amsterdamse Keizersgracht.Beeld Maarten Steenvoort

Ludwig van Beethoven had er één, Franz Liszt had er één, Chopin, Verdi, Wagner, Saint-Saëns, Ravel: elke componist die ertoe deed in de 19de eeuw had een piano van Sébastien Erard. Hector Berlioz kreeg een exemplaar van zijn maîtresse, de latere mevrouw Berlioz.

In augustus 2014 dook het persoonlijke exemplaar van Berlioz (1803-1869) plotsklaps op in Normandië. Woensdag arriveerde het instrument van de Franse componist aan de Keizersgracht in Amsterdam voor een grondige restauratie.

'Deze piano is van onschatbare historische waarde', zegt pianorestaurateur Frits Janmaat (58) die eerder Erards van Frans Liszt en Alphons Diepenbrock restaureerde. 'De meeste muziek uit de 19de eeuw werd gecomponeerd op een piano gebouwd door Sébastien Erard. Je hoeft als pianist dus niet meer te zoeken naar de klank zoals de componist die heeft bedoeld. Je bént er meteen.'

Vernieuwer

Sébastien Erard (1752-1831) was een vernieuwer in de pianobouw. Hij ontwierp zijn piano's als een strijkinstrument: de nerf van de zogeheten zangbodem loopt parallel aan de snaren. Bij latere pianotypes staan nerf en snaren kruislings op elkaar. 'Het geluid van een Erard is helderder, voller, en in alle registers krachtig', zegt Janmaat. 'En de klanken versmelten minder snel dan bij latere instrumenten van bijvoorbeeld Bechstein of Steinway.'

Ter illustratie speelt hij een vloeiend stukje klassiek op een van de gerestaureerde Erards in zijn toonzaal. Van welke componist? 'Ach, een fantasietje van mezelf. Ik kan geen noot lezen.' Ook het vak van restaurateur maakte hij zich eigen zonder vakopleiding.

Hector Berlioz (1803 - 1869). Beeld © Peter Holmes
Hector Berlioz (1803 - 1869).Beeld © Peter Holmes

Als goede wijn

Met Erard-piano's, zegt hij, is het als met goede wijn: gebruikers merken de bijzondere kwaliteit pas op als ze van alles hebben geprobeerd. 'Pianisten komen vaak pas op latere leeftijd naar mij toe voor een Erard. Gelukkig is er een kleine revival.'

Die opleving is mede te danken aan Janmaat zelf. Onder liefhebbers van Erards is de Amsterdamse Keizersgracht een begrip. Frits Janmaat wordt wereldwijd niet alleen beschouwd als de meest deskundige restaurateur, hij begon ooit een ware kruistocht om Erards terug te krijgen op de podia.

Het Berlioz-exemplaar, gebouwd in 1847, werd vorig jaar aangekocht door de Fondation Berlioz verbonden aan het Musée Hector Berlioz in het zuidoostelijke Franse departement Isère. Een dame uit Normandië had de piano te koop gezet voor 800 euro. De geboden bedragen liepen snel op.

De Fondation trok 40 duizend euro uit voor aankoop en restauratie. Vanaf juni moet de Berlioz-Erard weer te zien zijn in het museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden