Frankrijk mengt zich in strijd om Rembrandts

Frankrijk heeft onverwacht een bod uitgebracht op een van de twee Rembrandt-portretten die Nederland dacht te kopen. De Franse minister van Cultuur, Fleur Pellerin, heeft donderdagavond laten weten dat zij 'in staat' is om een van de twee doeken te kopen dankzij een schenking van 80 miljoen euro van de Banque de France, de centrale bank van Frankrijk.

Een van de twee Rembrandt-portretten die het Rijksmuseum en het kabinet willen aanschaffen. Het portret van de 23-jarige Amsterdamse Oopjen Coppit, geschilderd in 1634.Beeld Art Market Monitor

De aankondiging van Pellerin komt als een verrassing omdat minister Jet Bussemaker van Cultuur haar kortgeleden heeft geïnformeerd over de intentie van Nederland om beide portretten te kopen. Bussemaker heeft na het besloten beraad van de zeven fractievoorzitters op 8 september, waarin de politieke leiders zich achter de aankoop schaarden, met Pellerin gebeld om haar te laten weten dat het Rijksmuseum overeenstemming heeft bereikt met de verkopende partij en dat het Nederlandse parlement met de aankoop instemt. Ook vertelde ze haar Franse ambtsgenoot dat de Nederlandse regering bereid is om de helft van de gevraagde 160 miljoen euro op te hoesten en dat het Rijksmuseum de andere helft bij elkaar gaat sprokkelen.

Daarmee kwam Bussemaker terug op een eerdere brief die Pellerin en zij samen in juli hadden geschreven aan de familie De Rothschild, die de portretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit te koop heeft gezet. Deze eigenaren hadden in maart een exportvergunning van het Franse ministerie van Cultuur verkregen, zodat de werken van Rembrandt van Rijn (1606-1669) ook aan het buitenland zouden kunnen worden verkocht. In de brief hadden de twee bewindslieden de familie de overweging meegegeven dat Frankrijk en Nederland de portretten ook samen zouden kunnen kopen. Dan zouden het Louvre, het nationale museum in Parijs, en het Rijksmuseum in Amsterdam de twee Rembrandt-werken om beurten laten zien.

Geen Nachtwacht

Geen broer of zus van de Nachtwacht, wel een buitenkans. Dat zegt kunstredacteur Wieteke van Zeil over de twee levensgrote portretten van Rembrandt die dit jaar onverwacht op de markt kwamen. Lees het artikel hier.

Laatste poging?

Na deze brief hebben Bussemaker en het Rijksmuseum bericht gekregen van De Rothschilds dat zij de voorkeur geven aan verkoop aan Nederland. Dat gaf mede de aanzet voor het offensief van Wim Pijbes, directeur van het Rijksmuseum, om beide portretten naar Nederland te halen.

Het bod van gisteravond van de regering in Parijs is vermoedelijk een laatste poging van Frankrijk om tenminste een van de twee werken voor het land te behouden. In Frankrijk klonk fel protest toen bekend werd dat Pellerin de exportvergunning had afgegeven - waarmee ook het Louvre had ingestemd.

De president-directeur van dit museum, Jean-Luc Martinez, had zich daarna bedacht en begin september - enkele dagen voor het besloten overleg van de fractievoorzitters in de Tweede Kamer - tegen een Franse televisiezender gezegd dat het Louvre toch samen met het Rijksmuseum de portretten wil kopen. Sindsdien was het echter aan Franse kant stil gebleven.

Wereldberoemd

De twee schilderijen van Rembrandt zijn geschilderd in 1634. Soolmans en Coppit zijn 21 en 23 jaar als ze zich voor hun huwelijk levensgroot, staand en ten voeten uit laten afbeelden door de schilder - toen een nieuwkomer in Amsterdam. Dit portretformaat was tot dan toe strikt voorbehouden aan de hoogste Europese adel. Het kostte het aanstaande huwelijkspaar 500 gulden, een jaarsalaris voor een ervaren werkman. De twee maakten een statement: wij zijn de nieuwe vorstelijke klasse van Holland.

De Rothschilds kochten de portretten in 1877 van de erfgenamen van de in Amsterdam wonende Anna Louisa ('Annewies') van Loon - van Winter, die dat jaar was overleden. De werken zijn sindsdien in het bezit van de Franse tak van de bankiersfamilie gebleven.

Het portret van Maerten Soolmans.Beeld Art Market Monitor
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden