Profiel Frank Lammers

Frank Lammers speelt nooit zomaar een boef: ‘Ik probeer ook juist te zoeken naar de lieve kant’

Frank Lammers in Cafe Frankendael Amsterdam. Beeld Ivo van der Bent

Een échte schurk is ook sympathiek. Acteur Frank Lammers (47) over de kunst van de boevenrol.

Eerst is er de imponerende kop, die iets wegheeft van zo’n rechtbankkarikatuur van een verdachte. En we mogen gerust van ‘kop’ spreken, vindt ook de bezitter ervan: Frank ­Albertus Petrus Maria Lammers, geboren te Mierlo. Als de 47-jarige acteur zelf naar de serie Undercover kijkt, waarin hij een van de hoofdrollen speelt als de Brabantse drugsbaron Ferry Bouman, valt het hem ook op: zijn hoofd en lijf lijken forser dan normaal. ‘Wel maf, ja.’

Al vanaf het eerste moment waarop Bouman zich meldt in de Nederlands-Vlaamse misdaadserie Undercover (nu te zien op Netflix), bozig blaffend in plat Eind­hovens (‘stotter ik of wa?’), is er geen Lammers meer. Vanaf aflevering 1 toont de Brabander zich, op zijn manier, een redelijk mens, ook al wrikt hij zonder pardon een schroevendraaier in iemands bovenlichaam. ‘Veel mensen die boeven spelen, die spelen een boef’, luidt de analyse van Lammers. ‘En dat vind ik niet zo interessant. Ik probeer juist te zoeken naar de lieve kant van zo iemand, of naar z’n rechtvaardigheidsgevoel. Ferry heeft z’n goede kanten. Je moet alleen wel doen wat hij zegt.’

We kunnen hier Janus van W. noemen. Dat is de echte drugsbaron, wiens politiezaak als ­inspiratiebron diende voor de serie. De schatrijke Janus, die in het Limburgse grensgebied jarenlang een xtc-imperium ­bestierde vanuit zijn chalet op ­vakantiepark Parelstrand (6,4 op Zoover), werd gepakt door twee undercoveragenten die zich voordeden als koppel. Precies zoals in Undercover. Maar Lammers modelleerde zijn Ferry Bouman bewust níét naar Janus.

De kiem voor zijn vertolking werd eerder gelegd, toen de acteur zich voorbereidde op zijn rol als kickboxer en lijfwacht Adri in De dominee (2004), de op het leven van hasjhandelaar Klaas Bruinsma gebaseerde speelfilm. Toen ging Lammers in de gevangenis op bezoek bij een echte harde jongen uit het ­milieu, om wat kennis op te doen. Die man, jarenlang gestraft, had het over ‘eerlijkheid’. Dat is toch grappig, dacht Lammers: ik zit hier tegenover een veroordeeld crimineel die voortdurend benadrukt dat je ‘eerlijk’ moet zijn tegen elkaar. Toen hij vroeg hoe dat precies zat, griste de man Lammers’ blikje van tafel. ‘Ik pak jouw cola af, wat doe je dan?’ ‘Ga ik een nieuwe halen’, zei de acteur. ‘Nee’, zei de man, ‘dit ­colaatje is anderhalf miljoen, wat doe je dan?’ ‘Als jij sterker bent of zo, dan heb ik pech gehad’, antwoordde Lammers. Nou, dat kon er niet in, bij die crimineel. Dat Lammers het daarbij zou laten, dat bestond niet in zijn wereld.

En zo manoeuvreert de acteur zich bij voorkeur in een rol: door middel van dat ene ­detail, of die ene karaktertrek. Bij het zee-epos Michiel de ­Ruyter (2015) bijvoorbeeld (Lammers: ‘Volgens sommige mensen ook een grote boef’) was er dat schilderij in het Rijksmuseum. ‘Ik meende daarop te zien dat De Ruyter het poseren echt volslagen ruk vond, dát was het vertrekpunt voor die rol.’

Frank Lammers in Cafe Frankendael Amsterdam. Beeld Ivo van der Bent

Jumbo, de supermarktketen waarvoor hij sinds jaar en dag in commercials optreedt als ­familieman, waarschuwde hij voorafgaand: het normale acteren gaat altijd voor. ‘Als ik een seriemoordenaar moet spelen, doe ik gewoon een seriemoordenaar.’ Hij is publiek bezit geworden. Oud-premier Dries van Agt complimenteerde hem zelfs, toen ze elkaar tegenkwamen. Lammers, met Van Agts dictie: ‘Datgene wat jij betekent voor het begrip familie in ­Nederland is onbetaalbaar.’

Tja: in series en films speelt hij vaak donkere, louche (maar niet eenduidig slechte) mensen. De reeks begon eind jaren negentig met een aflevering van Baantjer (‘De Cock en de vermoorde onschuld’), waarin hij zijn entree maakt als Joegoslavisch lijk. In 2002 speelde hij een van zijn beste vroege rollen als de voor het internationale hof berechte (fictieve) Bosnisch-Servische sergeant Darko Bokan in De ­enclave. Die voor een Emmy genomineerde miniserie van regisseur Willem van de Sande Bakhuyzen is nog altijd de beste Nederlandse dramatisering van de val van Srebrenica en de rol van Dutchbat, maar werd door veel te weinig mensen bekeken. Het zit Lammers nog steeds dwars: ‘Vijftienduizend kijkers, op primetime! Wat zegt dat over de Nederlander?’

Zo komen we bij Rundskop, de voor een Oscar genomineerde Belgische hormonenmaffia-dreun van Michaël R. Roskam uit 2011, met Lammers als foute veearts. Steven Spielberg sprak lovend over de film, die hij in Los Angeles zag met Martin Scorsese. In Nederland meldden zich slechts achtduizend belangstellenden in de bioscoop. ‘Blijkbaar hebben we er moeite mee, dat duistere, het zwart. Ik merkte dat ook bij het Nederlands Filmfonds, bij mijn eigen film.’ Lammers debuteerde als regisseur met Of ik gek ben, een drama over een man in een tbs-kliniek. ‘Goh, het is wel héél gewelddadig, zeiden ze bij het fonds. M’n broek zakte ervan af. De smaak van het Filmfonds, dat is een probleem, hoor. Het is precies waarom er in België spannende films worden gemaakt en bij ons niet.’

Undercover is geschreven en geregisseerd door Belgen, maar kent wel een royale Nederlandse cast, met naast die van Lammers ook hoofdrollen voor Elise Schaap en Anna Drijver. Lammers steekt makkelijk de loftrompet over de Belg: ‘Ik heb altijd het gevoel dat de Belgen cultuur meer waarderen. Wij hebben Frans Bauer, zij hebben Deus. Met Undercover hadden we ook beduidend meer draaidagen dan gebruikelijk in Nederland, ook al vóór Netflix erbij kwam.’

Betaalzender Netflix haakte aan toen de opnamen al waren begonnen: plots was er meer geld, konden enkele minder gelukte scènes nog eens worden overgedaan. ‘Mijn scènes waren natuurlijk allemaal al meteen goed, die hoefden niet over. Een grapje, hè. Dat moet je er tegenwoordig bij zeggen, anders staat het zo in de krant.’ Met de stem van xtc-baron Ferry: ‘’k Wit waor ge woont, jonge.’

Undercover is vanwege de variatie aan accenten nog best moeilijk te volgen zonder ondertiteling. Sommige kijkers klaagden erover op sociale media. ‘Snap ik niet. Die lui kijken vast ook geen Koreaanse films, gok ik. Zo práten de mensen gewoon echt in het zuiden. Ik versta dat ja, maar Anna en Elise verstonden er vaak geen moer van. Nou, dan zet je de ondertitels aan, ik zie het probleem niet.’

Frank Lammers is de doodenge Ferry in een misdaadserie vol xtc-pillen en bijbehorend geweld ★★★★☆

Lees hier de viersterrenrecensie die Berend Jan Bockting schreef over Undercover. 

Frank Lammers in Cafe Frankendael Amsterdam. Beeld Ivo van der Bent
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden