Fractus V combineert het plezier in dans met politieke statements

Choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui's werk is kneedbaar en flexibel, het tolt en golft, dit is een van zijn beste voorstellingen. Al die nationaliteiten, muzieksoorten en dansstijlen: het versmelt en verbrokkelt, het vuurt en verdedigt.

De vijf dansers in Fractus V. Helemaal boven flamencodanser Fabian Thomé Dutena, daaronder choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui, in het midden geklemd circus acrobaat Dimitri Jourde, linksonder lindyhopper Johnny Lloyd, en rechtsonder breakdanser Patrick Williams Seebacher.Beeld .

De mannen

Ze dragen alle vijf een vale spijkerbroek, donkerblauw overhemd, grijs jasje en sneakers. Alledaags, gelijkvormig. En toch dragen ze die jeans niet voor niets. Als ze hun torso's in elkaar spinnen, of hun handen of armen samenvouwen tot een boeddha-met-duizend-handen of origamifiguur, vervloeien ze tot één beeld, één organisme, één oosters symbool. Hun motoriek versmelt. Zodra ze hun fysieke bouwwerken uit elkaar trekken en de ruimte opzoeken met draaien, sprongen en koprollen, lees je aan hun bewegingen de verschillen in dansachtergrond af.

De lange, sierlijke Fabian Thomé Duten verraadt met voetroffels zijn flamencowortels bij Joaquín Cortés. Johnny Lloyd is lindy hopper; hij draait en stoot bij aanvang met zijn heupen. Dimitri Jourde is circusacrobaat; hij laat zich in schijngevechten tig keer vloeren om telkens soepel overeind te veren. En daar is breakdanser en hiphopper Patrick Williams Seebacher, die spint, tolt en golft in cirkels.

Tussen deze mannen, ze zijn allemaal niet meer zo piep: dichter bij 40 dan bij 30, laveert Sidi Larbi Cherkaoui zelf, danser en choreograaf, wereldberoemd om zijn intuïtie voor het mixen van stijlen (oosters en westers, zacht en hard, scherp en soepel).

Larbi (de Arabier) is herkenbaar aan zijn kale kruin en lange haren op de slapen. De mannen vormen een collectief met een gezamenlijk lied, gezongen door individuen met eigen grondtoon. Regelmatig heffen ze indringend a-capellazang aan. Vier muzikanten gaan daarin voor.

Zo bevolken negen mannen het grote podium. Ze combineren het plezier in dans met politieke statements: over manipulatie, groepsdruk, propaganda, geweld, controle en de vrijheid van meningsuiting. Toch wordt het nergens drammerig.

De dans

Als choreograaf werkt Larbi 'inclusief': hij sluit weinig dansstijlen uit. Zijn danstaal is kneedbaar en flexibel. Meer dan eerder laadt hij in Fractus V (Gebroken vijf) zijn motoriek met betekenis, zoals een extreem gewelddadig schietincident, en een oorzaak-gevolgactie, waarbij Larbi zichzelf als zappende televisiekijker met afstandsbediening laat beïnvloeden door agressiviteit. De mannen hergroeperen driehoekige witte vloerdelen tot cirkels, zonnestralen, bloembladeren of gebroken spiegels.

Larbi's soepele, fijne handen kalligraferen in de lucht, zoals hij ooit in het duet Dunas razendsnel zandtekeningen maakte. Twee paar armen, vier paar armen, zes paar armen, alles verdubbelt. Dan weer bevriezen ze bijna in een slow motion. Soms duurt een enkele frase wat lang, maar dan krijg je tijd om het indrukwekkend muziekinstrumentarium te bekijken.

De muziek

Snaarinstrumenten, trommels, piano's en fluiten, modellen uit oost en west, het wordt allemaal lyrisch bespeeld door vier musici onder wie de Japanse percussionist en zanger Shogo Yoshii, de Koreaanse zanger en muzikant Woojae Park en de Indiase virtuoze sarodspeler Soumik Datta. Vooral die sarod zet de toon, met elastisch uitgerekte klanken. Soms smelten de musici met de dansers samen tot één imponerend koor, dan weer wandelen ze rustig naar achter, breken de vloer op en duiken weg achter hun eigen instrument. Al die nationaliteiten, muzieksoorten en dansstijlen: het versmelt en verbrokkelt, het vuurt en verdedigt, het wapent zich en bevrijdt, in een van Larbi's beste voorstellingen van de laatste jaren.

Fractus V. Dans. Fractus V door Eastman/Sidi Larbi Cherkaoui. 10/9, Rotterdamse Schouwburg. Vanavond en morgenavond in de Stadsschouwburg Amsterdam.

Larbi, de Arabier

Hij staat aan de wereldtop van de moderne dans. Wie is Sidi Larbi Cherkaoui?

Zijn bijnaam is Larbi (de Arabier). Hij werd 40 jaar geleden geboren uit een Marokkaanse vader en een Vlaamse moeder. Tot zijn ouders uit elkaar gingen werd Larbi zowel katholiek als islamitisch opgevoed. Voor hem nooit een probleem, zoals hij ook linkshandig werd geboren, maar rechtshandig opgevoed. Al vroeg leerde hij dat taalverwarring en cultuurverschillen geen straf zijn, maar een rijkdom. Nog steeds, nu hij aan de wereldtop staat van de moderne dans, ziet hij schoonheid in conflicten. Cherkaoui begon met streetdance, jazzdans en variété en groeide met steun van Alain Platel van Les Ballets C. de la B. uit tot een van de belangrijkste moderne-danschoreografen van België. Zijn ambitie is zo veel mogelijk andere dansstijlen te leren begrijpen en zo veel mogelijk samenwerkingen aan te gaan. Inmiddels heeft Cherkaoui talloze successen op zijn naam staan. Zo werkte hij samen met Akram Khan (in de voorstelling Zero Degrees). Ook maakte Sutra, een oosterse gevechtsdans met Shaolinmonniken. Zijn werkdrift veroorzaakte een burn-out, die hij er bij de monniken weer onder kreeg.

Sinds anderhalf jaar is Larbi behalve artistiek directeur van zijn eigen gezelschap Eastman (man van het oosten), ook de leider van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Het Nederlandse gezelschap Introdans heeft enkele fraaie Larbi's op het repertoire staan, zoals Orbo Novo en duetten uit In Memoriam. Dit laatste groepsstuk beleeft in zijn geheel zijn Introdanspremière tijdens de jubileumvoorstelling Tutti! voor het 45-jarig bestaan van het Arnhemse gezelschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden