Fraaie vertaling van prijswinnende Duitse novelle over liefde en literatuur

Slim gecomponeerd literair taalspel in fraaie vertaling van prijswinnende Duitse novelle over kortstondige affaire.

Beeld Studio V

De romance spat uiteen zodra de actualiteit het verhaal binnendringt.

Een plotselinge aardverschuiving, iets wat je overkomt en waartegen je niets kunt beginnen, een vuistslag die je midscheeps raakt - daarop duidt Widerfahrnis, de titel van de (fors uitgevallen) novelle waarvoor Bodo Kirchhoff vorig jaar de belangrijke Deutsche Buchpreis ontving. Het is zijn eerste boek sinds 1995 dat in het Nederlands verschijnt.

In interviews vertelt de schrijver dat die term al jaren door zijn hoofd speelde, zonder dat hij er een verhaal bij had. En wat leent zich beter voor een 'wedervaring', zoals de Nederlandse vertaling luidt, dan een overrompelende liefde die alles in nieuw licht plaatst?

Bodo Kirchhoff
Wedervaring
Fictie
Uit het Duits vertaald door Josephine Rijnaarts.
Lebowski; 176 pagina's
€19,99

Persoonlijk trauma

De gepensioneerde uitgever Joachim Reither krijgt 's avonds laat bezoek van buurvrouw Leonie Palm. Zij wil horen wat hij vindt van een boek dat hij uit de bibliotheek van hun appartementencomplex heeft geleend. Hij heeft zijn bedrijf in Frankfurt net opgedoekt en is verhuisd naar de bergen, omdat hij zag dat er 'van lieverlee meer schrijvers kwamen dan lezers'. De bezoekster had ooit een hoedenwinkel, maar die is failliet, en nu leidt ze een leesclub met vrouwen die zelf ook schrijven. Het boek dat Reither zomaar uit de bibliotheekkast trok blijkt háár, in eigen beheer uitgegeven verwerking van een persoonlijk trauma.

Maar ach, nu ze er toch is, kan ze net zo goed even binnenkomen voor een glas wijn en een sigaret, en welja, waarom gaan ze niet even een tochtje maken in haar auto? Er is toch niets wat ze tegenhoudt, niemand die op hen wacht.

Metaverhaal

Het ritje mondt uit in een roadtrip over de Alpen, de hele Italiaanse laars door, om te eindigen op Sicilië. Onderweg spreken de twee over hun levens, over gemiste kansen en verloren geliefden. Van 'bezoekster' wordt Palm (ze noemen elkaar het liefst bij de achternaam) 'metgezellin', 'reisgenote' en uiteindelijk geliefde. Totdat de actualiteit het verhaal binnendringt, in de gedaante van een klein vluchtelingenmeisje, en de romance net zo snel uit elkaar klapt als ze begon.

Vanaf de allereerste zin is duidelijk dat we te maken hebben met een metaverhaal. Reither vraagt zich af hoe hij deze geschiedenis, die 'zijn hart nog altijd breekt', kan laten beginnen (met Palms voetstappen op de gang). Zijn hele werkende leven heeft hij manuscripten van anderen bijgeschaafd en gecorrigeerd, totdat ze alleen nog puntgave zinnen bevatten, 'zonder de kleverigheden en de weerhaken van de liefde en al het onzegbare wat ze behelsde'.

Kritische zelfreflectie

Maar het leven is geen nieuw boek van uitgever Reither. Telkens betrapt hij zichzelf erop dat hij zijn toevlucht neemt tot woorden, zinswendingen en zelfs clichés die hij bij anderen direct zou schrappen ('Ze keek hem onderzoekend aan - een woord waarvoor hij vaak had gewaarschuwd, het hoorde in het museum thuis, het was te zwaar').

Soms werkt die 'kritische zelfreflectie' licht vermoeiend, maar Kirchhoff komt er gemakkelijk mee weg. Zijn zinnen zijn prachtig, zijn beschrijvingen trefzeker - ook in de fraaie vertaling van Josephine Rijnaarts. Het literaire taalspel is zo slim gecomponeerd dat je bijna gaat twijfelen of het allemaal wel 'echt' is gebeurd. Of de hele affaire zich niet alleen in Reithers hoofd heeft afgespeeld. Of de uitgever niet zo zijn oude schrijfdroom vervult.

Maar doet dat ertoe? Met dit roerende verhaal over liefde en literatuur laat Kirchhoff zien dat er altijd een wedervaring kan komen - hoe oud je ook bent, hoe uitzichtloos alles ook lijkt. Dat biedt hoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden