Fraaie, maar niets zeggende reeks plaatjes

Zeven spelers zitten rond een grote, kale speelvloer. De een plet rijstkorrels in een kom, de ander slurpt zijn soep, iemand laat water klateren, schuurt wasgoed langs een wasbord of hakt groente fijn....

Zo begint Rashomon, het verhaal dat Akira Kurosawa bijna 50 jaar geleden verbeeldde in zijn legendarische film. Maar wie gaat kijken naar de gelijknamige Japanse voorstelling, ter gelegenheid van 400 jaar handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan, kan die film beter vergeten. Voor Kurosawa diende het verhaal als symbool voor ons gesjoemel met de waarheid. Voor regisseuse Kazuko Watanabe is het een aanleiding voor een reeks associatieve beelden.

De vertelling is simpel. Een echtpaar wordt overvallen door een boef die de man vastbindt en de vrouw verkracht. De echtgenoot wordt vermoord, maar wie het heeft gedaan blijft een raadsel. Iedere getuige geeft een andere versie van de feiten. Ze spreken elkaar zozeer tegen dat het onmogelijk is een beeld te vormen van wat er werkelijk is gebeurd.

Bij Kurosawa intrigeert dat. In het theater komen die getuigen pas na ruim een uur aan het woord. En dan nog summier. Meer aandacht is er voor alles wat aan de misdaad vooraf ging, zoals het huwelijk van het echtpaar. Ze worden geschminkt en in rijstpapier gewikkeld. Tot ze gevangen zijn in een ritselend liefdesnest.

Die berg papier is een mooi idee: even later verhult die de verkrachting, terwijl uit diezelfde berg de vermoorde echtgenoot verrijst om te getuigen. Aan vormvondsten mankeert het niet. Neem de actrice die koprollend opkomt terwijl ze lange banen kleurige zijde meevoert. Gestaag rolt ze in kaarsrechte lijnen over de grond. Tot die bezaaid ligt met zijden banieren.

Of het beeld van de jonge bruid. Tot aan haar hals is ze als een vurige mummie omwikkeld met rode zijde. Alsof ze weet wat haar te wachten staat, kijkt ze angstig in het rond. Even lijkt Watanabe's voorstelling daar een pleidooi voor de vrouw: het huwelijk als dwangbuis en het lot van een verkrachte vrouw die in mannenogen zelden vrijuit gaat.

Ze had ook een synthese kunnen maken tussen Oosterse rituelen en Westers theater. Het ingetogen begin en het schminken en kleden doen denken aan het traditionele Nohtheater of Kathakali, waar dat vast onderdeel van de voorstelling is. Maar zulke aanzetten lopen op niets anders uit dan mooie plaatjes. Niet de regisseuse, de vormgeefster glorieert.

De drie getuigenissen zijn hier erg kort en karig. Kurosawa zag kans met simpele beelden ons hele idee over waarheid op losse schroeven te zetten. Bij deze voorstelling kom je aan het stellen van vragen niet toe. Laat staan dat er na afloop één belangwekkende gedachte in je hoofd achterblijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden