Fraaie en hoognodige introductie in Zuid-Afrika na de Apartheid

Kunsthal Kade geeft jonge kunstenaars de ruimte: in Tell Freedom geven 15 Zuid-Afrikanen een indruk van het land na de Apartheid.

Verraaier - Devil's Peak, 2017 Foto Anton Scholtz

Ze zijn goed bezig, in Amersfoort. Er zijn meer musea en kunstinstellingen die veelvuldig een land of cultuur in beeld willen brengen, maar de veelheid en variatie waarmee Kunsthal Kade dat doet, is voorbeeldig te noemen. Vooral door de wijze waarop: er wordt veelal werk getoond van een jongere generatie, waardoor alle clichés die je van het land hebt worden aangevuld en bijgesteld.

Recente voorbeelden? Wat te denken van video's, tekeningen, schilderijen en opblaasbeelden van maar liefst 37 hedendaagse kunstenaars uit Japan, in Now Japan (2014). De 38 kunstenaars en kunstcollectieven die twee jaar geleden, tijdens Soft Power Arte Brasil, een kritisch licht lieten schijnen over hun Brazilië: het landdat economisch booming zou kunnen zijn, de Olympische Spelen organiseerde en toch zo armoedig is en zo veel geweld kent. Het overzicht dat Tom Barman, frontman van rockgroep dEUS, in 2014 gaf van een eeuw Belgische kunst in De Vierkantigste Rechthoek.

Toch een aardig rijtje, nog afgezien van wat er in Amersfoort te zien was aan contemporaine kunst uit het Caribisch gebied. Ook aardig: de aankomende tentoonstelling Tell Freedom, die deze maand opent, met vijftien jonge beeldenmakers uit Zuid-Afrika.

Aanleidingen zijn er genoeg om aan deze regio aandacht te besteden: de moeizame economie, de blijvende sporen van het koloniale verleden, de gevoelens van optimisme en pessimisme na de afschaffing van de Apartheid. Maar ook: de recente opening van het Zeitz Museum of Contemporary Art Africa aan het Victoria & Albert Waterfront, het toeristische havengebied in Kaapstad.

Het MOCAA is het eerste grote museum voor hedendaagse kunst in Afrika, opgezet door de Duitse entrepreneur en filantroop Jochen Zeitz, als een bevestiging dat de Zuid-Afrikaanse kunst al een tijdlang van belang is in het mondiale kunstcircuit.

Cape Mongo; Glass, 2013 Foto Catherine Trollope

Tell Freedom sluit mooi aan op de grote Goede Hoop-tentoonstelling in het Amsterdamse Rijksmuseum, vorig jaar, over de relatie tussen Zuid-Afrika en Nederland vanaf 1600. Alsof in het Rijksmuseum een basis werd gelegd om de kunst in Amersfoort beter te kunnen begrijpen. Omdat op een of andere manier de geschiedenis van het land, vol geweld en onrecht, natuurlijk doorwerkt. Ook in de kunst, ook al zijn de kunstenaars die in Amersfoort acte de présence geven grotendeels opgegroeid ná de afschaffing van de Apartheid, in 1990.

Voor de tentoonstelling heeft Kade samenwerking gezocht met initiatieven als CBK Zuidoost en de Thami Mnyele Foundation in Amsterdam, terwijl kunstenaarsverblijf Het Vijfde Seizoen de kunstenaars onderdak aanbood om werk te kunnen maken.

Natuurlijk, een sluitend beeld van de Zuid-Afrikaanse kunst en cultuur zal je niet krijgen met deze expositie. Volledigheid kan nooit een uitgangspunt zijn, daarvoor is het land te groot, de maatschappij te complex, zijn de verschillen te groot - een fraaie en hoognodige introductie is het wel.

Tell Freedom. 15 South African artists, 27/1 t/m 6/5, Kunsthal Kade, Amersfoort.