Review

Fraaie beelden soms, en sterk spel, maar de tekst mist de poëzie van de slechtheid

Theater - Kogelvis

De mogelijke bedoeling Jeffrey Dahmer een menselijk gezicht te geven faalt grondig: soms zijn mensen gewoon monsters.

Kogelvis van Toneelgroep Oostpool en Theater Bellevue. Foto Ben van Duin

Hij had slechte ouders en werd in zijn jeugd misbruikt. Veel meer over Jeffrey Dahmer komen we in de voorstelling Kogelvis niet te weten, althans niet over het hoe en waarom van zijn gruweldaden. Tussen 1978 en 1991 pikte hij zeventien jongemannen op, verleidde hen, verdoofde ze met drank en slaappillen, misbruikte en vermoordde ze tenslotte. Daarna ontleedde hij hun lichamen, hakte hoofden en penissen af en at sommige delen op. Hij staat geboekstaafd als de Milwaukee Cannibal. Marcus Azzini, altijd al gefascineerd door seks, geweld en mannen, gaf debuterend schrijver Nick Bruckman de kans zich in de affaire te verdiepen en een theatertekst over deze bijna onvoorstelbare gruwel te schrijven.


Kogelvis heet het resultaat van hun beider arbeid en die voorstelling is nu te zien als lunchtheater in het Amsterdamse Bellevue. Waar het publiek normaal gesproken vrij verantwoord theater te zien krijgt, zie je in de middagpauze nu voornamelijk halfnaakte mannen elkaar verleiden, aantrekken, afstoten en in enkele uitermate plastische scènes verwonden en vermoorden. In een kille ruimte met een behandeltafel en een groot aquarium (inclusief kogelvis) is een soort laboratorium van het menselijk brein ingericht. In dit geval het brein van Jeffrey Dahmer, dat zo verwrongen en ziek is dat het eigenlijk geen doen is daar nog een verklaring voor te vinden.

Kogelvis doet dan ook geen poging tot psychologische herleiding van het kwaad. Integendeel: Dahmer bestaat gewoon, en vertelt over wat hij aantrekkelijk vindt aan mannen: ze bezitten, en ze daarna doden en opeten. Hij wil letterlijk onder de huid van zijn slachtoffers kruipen om aldoende één met hen te worden. In het begin is dat nog wel spannend: Dahmer vertelt dat hij seksueel opgewonden raakte van een jonge hardloper in een Adidasbroekje. Om die lust te bedwingen kon hij maar één ding doen: de hardloper met een honkbalknuppel de hersens inslaan.


Gek genoeg ligt het accent daarna vooral op zijn slachtoffers, als één personage gedurfd gespeeld door Abe Dijkman. Hij heeft thuis een zus (een nogal artificieel acterende Thomas Cammaert) die graag appeltaarten bakt en die het liefst haar broertje thuis aan de keukentafel heeft. De andere twee acteurs (Sebas Berman en Jurriën Remkes) spelen samen twee afsplitsingen van Dahmer: de een de stoere en de ander de timide versie. De mogelijke bedoeling hem een menselijk gezicht te geven faalt niettemin grondig. Soms zijn mensen gewoon monsters.


Kogelvis is een exposé over het Kwaad, in een combinatie van voorstelbare geilheid en onvoorstelbare wreedheid. Fraaie beelden soms, en sterk spel, maar de tekst mist de poëzie van de slechtheid; als er al bespiegelingen zijn, zijn die vrij klinisch. De kogelvis in het aquarium zwom intussen rustig zijn rondjes en zag het allemaal onbewogen aan.

Kogelvis. Theater. Van Nick Bruckman, door Toneelgroep Oostpool en Theater Bellevue. Regie Marcus Azzini. 24/9, Theater Bellevue, Amsterdam. Aldaar t/m 15/10.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.