Profiel Tyler Mitchell

Fotograaf Tyler Mitchell verbeeldt de zwarte utopie

Tyler Mitchell, Boys of Walthamstow, 2018. Beeld Tyler Mitchell

De Amerikaan Tyler Mitchell (24) werd vorig jaar bekend als de eerste zwarte fotograaf die de septembercover van Vogue mocht schieten. Op zijn allereerste tentoonstelling, in Foam, ontpopt hij zich als  verbeelder van de zwarte utopie, waar zwarte jongeren loom in het gras liggen of trots poseren.  Dat doet hij met geraffineerd gebruik van filters, licht, kleurenrijkdom en oorspronkelijke, verre van stereotiepe modellen.

Fotograaf en filmmaker Tyler Mitchell (24) maakt jaloersmakend mooie moodboards. Op zijn (allereerste) solotentoonstelling I Can Make You Feel Good in het Amsterdamse Foam, is er een te zien: een vitrine gevuld met oude zwart-wit fotoportretten, kleurige schilderijen, film stills, vrolijke reportagebeelden, tijdschriftcovers, esthetische modefoto’s. Het is pretentieloos gebruiksmateriaal, uitgeprint op witte A4’tjes, en normaal gesproken hangt het aan de muur van Mitchells werkplek in Brooklyn, New York. Toch is het een genoegen om naar te kijken, deze kleine, sprankelende groepsexpositie met beelden van onder anderen de Amerikaanse fotografen Gordon Parks en Carl Van Vechten, de Nederlanders Nico van der Stam en Dana Lixenberg en de Amerikaanse schilder Kerry James Marshall. Het geheel verbeeldt Mitchells utopie.

Portret van fotograaf Tyler Mitchell. Beeld Owen Smith-Clark

Tyler Mitchell, opgegroeid in Atlanta in de Amerikaanse staat Georgia, wilde eigenlijk Hollywoodregisseur worden. In plaats daarvan werd hij bekend als de eerste zwarte fotograaf die in 2018 de cover van de befaamde septembereditie van de Amerikaanse Vogue mocht schieten. Ineens kende iedereen de naam van de piepjonge fotograaf (23). Tot dan toe had hij, pas afgestudeerd aan de filmacademie in New York, in betrekkelijke rust aan zijn portfolio gewerkt, een fijne mix van vrij werk en werk in opdracht voor onder meer Marc Jacobs en i-D Magazine.

Dat portfolio is zwart en vrolijk, een combinatie die in de fotografiegeschiedenis tot nu toe eigenlijk nauwelijks voorkomt. Het zwarte lichaam is van oudsher geobjectiveerd en van buitenaf bekeken door de ogen van rijke witte kolonisatoren met camera’s. Op foto’s zijn zwarte mensen bovendien vaak geen mensen, maar negatieve stereotypen, gevangen in een gewelddadig narratief. Als tiener, verslaafd aan Tumblr en andere online verzamelplekken voor fotografie, de voorlopers van Instagram, verbaasde Mitchell zich over het feit dat de alledaagse beelden die hij voorbij zag komen vooral over witte jongeren gingen.

Untitled Two Girls Embrace 2018 van Tyler Mitchell. Beeld Tyler Mitchell

‘Vaak kwam ik sensuele, jonge, aantrekkelijke witte modellen tegen, zorgeloos rondrennend en lol makend – het waren de taferelen die Larry Clark en Ryan McGinley vastlegden’, schreef hij later, verwijzend naar het werk van twee witte fotografen, vertegenwoordigers van even witte tienerutopieën, de een nogal rauw, de ander woest romantisch. Mitchell kende geen foto’s waarop zwarte jongeren zo onbekommerd waren afgebeeld, waarop ze bijvoorbeeld net zo lekker nonchalant met een speelgoedpistool mochten zwaaien, zonder meteen achter in een politiewagen te worden geduwd, of erger.

Waar was de zwarte zorgeloosheid? Mitchell zocht, en vond. Sindsdien is zijn werk het verlengde van het moodboard aan zijn muur, samengesteld uit de weinige afbeeldingen waarop zwarte mensen volkomen zichzelf lijken te zijn, lekker loom in het gras liggen, met elkaar stoeien of trots poseren op hun trouwdag. Dit is volgens Mitchell de ‘zwarte utopie’, en zou die nog niet in het echt bestaan, dan toch in zijn foto’s.

Videowerken van Tyler Mitchell

I Can Make You Feel Good is niet alleen de allereerste tentoonstelling van fotograaf en filmmaker Tyler Mitchell, eraan verbonden is de wereldpremière van twee films. Idyllic Space (2018) wordt geprojecteerd op een scherm tegen het plafond in Foam. Het publiek ligt op grote kussens te kijken naar zwarte jongeren die schommelen, zwemmen, een ijsje eten of trampolinespringen. Het zijn precies de dingen die de 12-jarige Tamir Rice ook zou doen, als hij in 2014 niet was doodgeschoten door een agent die hem zag met wat later een speelgoedpistool bleek. Onbezorgd spelen, wil Mitchell maar zeggen, is niet voor iedereen weggelegd. Chasing Pink, Found Red (2018) combineert beelden van een idyllische picknick in het park met een verontrustende soundtrack: audio-opnamen van zwarte jongeren die vertellen over alledaags racisme.

Tyler Mitchell: I Can Make You Feel Good. T/m 5/6 in Foam, Amsterdam.

De jonge Amerikaanse fotograaf Tylor Mitchell verbeeldt in zijn werk de ‘zwarte utopie’. Hoe? Vijf middelen die hij inzet.

1. Snoepkleuren

‘Kleur is een taal die me interesseert’, vertelde Tyler Mitchell vorige week tijdens een persbijeenkomst in Foam. Dat blijkt: in zijn werk dragen modellen de wildste combinaties, variërend van zachte pasteltinten tot felle neonkleuren. De liefde zat er al vroeg in: Mitchell groeide op in de buitenwijken van Atlanta, waar kleur een synoniem was voor straatstijl. Zijn kleurgebruik heeft ook een politieke achtergrond. In 2015 verbleef hij een maand in de Cubaanse hoofdstad Havana. Hij ontdekte daar dat de Cubanen hun vrolijk stemmende garderobe danken aan het feit dat de oorspronkelijke bevolking te arm was om witte, zwarte en blauwe stoffen te kopen. Daarom kochten ze het kleurrijke allegaartje dat overbleef en droegen dat met trots.

Still uit de film Wish This was Real van Tyler Mitchell Beeld Tyler Mitchell

2. Esthetiek

Mitchell heeft een boodschap, maar hij is naar eigen zeggen geen activist. Daarom is de modefotografie voor hem een uitkomst: hierin kan hij zijn ideeën uitdragen in een esthetisch jasje. ‘Ik hou gewoon van dingen die er mooi uitzien’, zegt hij. Waar de zwarte generatie fotografen vóór hem, met vertegenwoordigers als Joshua Rashaad McFadden, doorgaans kritischer en ernstiger te werk gaat, functioneren in Mitchells oeuvre esthetiek en positivisme als breekijzers.

3. Omgeving

De achtergrond waartegen Mitchell zijn zwarte modellen fotografeert, is nooit zomaar een achtergrond. In het geval van twee jongemannen die lief tegen elkaar aangeleund staan, gaat het om Christopher Street, een straat in Manhattan waar zich van oudsher de gay scene verzamelde. Het groene gras waarin een jongetje ligt te liggen, verwijst naar een kleurenfoto van Gordon Parks uit 1963, een van Mitchells voorbeelden op zijn moodboard, waarop een jongetje in het gras een kevertje over zijn gezicht laat lopen. Mitchell heeft een voorkeur voor dit soort idyllische, weelderige omgevingen, waarin zijn modellen, net als de veelal spierwitte en poedelnaakte vrienden van fotograaf Ryan McGinley, ongestoord en onbezorgd kunnen rennen.

Rose Lick 2017, Tyler Mitchell, tentoonstelling Foam 2019 Beeld Foto Tyler Mitchell

4. Zacht licht

Mitchell controleert alles tot in de puntjes, dus ook het licht. Soms valt het direct op de gezichten van de mensen die hij fotografeert, maar nooit is het een ongenadige bak flitslicht. Hierdoor zien we geen onflatteus glimmende neuzen of voorhoofden, geen overbelichte toestanden die doen denken aan dieren die verstijfd in de koplampen van een auto staren of erger: aan mugshots. Dikwijls laat hij mensen half in de schaduw poseren, zoals het meisje dat likt aan een roos terwijl de rozenstruik een schaduwsluier over haar gezicht werpt. Net als de Nederlandse fotograaf Viviane Sassen gebruikt Mitchell soms gekleurde filters, of hij fotografeert gewoon met tegenlicht door een plastic zakje heen, waardoor het zonlicht als prachtige gouden regen over zijn modellen valt.

5. Geen stereotypen

Wanneer Mitchell niet zijn eigen vrienden gebruikt als modellen voor zijn shoots, speurt hij het internet af naar geschikte gezichten. Waar hij naar zoekt? Ménsen, vooral. Persoonlijkheden. De mannen en vrouwen op zijn foto’s zijn geen stereotiepe mannen en vrouwen, laat staan stereotiepe zwarte mannen en vrouwen. Hij fotografeerde giechelende jongens met beugels, het knuffelende gezin van zijn beste vriendin, een man met een T-shirt waarop staat ‘Raise hell’ tegen de achtergrond van een bloeiende jasmijn, een militaristisch uitziende vrouw met een tatoeage van een wapen. In Mitchells zwarte utopie hoeft gelukkig niet iedereen de hele dag te lachen. Zo heb je ook als kijker het idee dat je te maken hebt met mensen die op de foto staan zoals zij zelf willen.

Mitchell en Vogue

23 jaar was Tyler Mitchell toen hij in september vorig jaar de Amerikaanse Vogue van een tweedelige cover voorzag. Wat leeftijd betreft leverde hem dat een gedeelde eerste plaats op met David Bailey, de Britse fotograaf die in 1961 eveneens op 23-jarige leeftijd een coverfoto schoot. Maar Mitchell was wel de eerste zwarte fotograaf die de eer te beurt viel. Hij portretteerde superster Beyoncé, gekleed in een maagdelijk witte jurk en met een weelderige kroon van bloemen op haar hoofd. ‘Een historische en schitterende cover’, schreef de Amerikaanse senator Kamala Harris op de Instagrampagina van Mitchell. Mitchell zelf was er, begrijpelijk, ondersteboven van. ‘Al drie keer gehuild vanmorgen’, schreef hij op Twitter.

De Vogue-cover met Beyoncé die Tyler Mitchell maakte.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.