Interview Fotograaf Lonneke van der Palen

Fotograaf Lonneke van der Palen legt alles vast, maar wel op háár manier

Lonneke van der Palen is een van de drie kunstenaars die kans maakt op de Volkskrant Beeldende Kunstprijs. We spreken haar, en ook de professional uit de kunstwereld die haar voordroeg voor de prijs. 

Lonneke van der Palen. Beeld Rebecca Fertinel

Dat je op deze wereld ogen tekort zou komen, vermoedde fotograaf Lonneke van der Palen (33) al vroeg, maar dat ze in Marokko roze wc-papier hebben – dat was wel even een ontdekking. Het was 2012, ze was net afgestudeerd aan de kunstacademie in Den Haag en ze had nog nooit verder gereisd dan België en Duitsland. Voor haar eindexamen had ze op haar studentenkamer de Piramiden van Gizeh in het klein nagebouwd en gefotografeerd. Souvenirs – memories of a journey never made heette het werk: een fictieve reis, gebaseerd op verhalen en vakantiefoto’s van anderen.

Nu was die wereld ook voor haar opengegaan en zat ze ’s avonds laat op haar hotelkamer in Marokko roze sculptuurtjes van wc-papier te maken, want ja – daar moest ze iets mee. Net als met de talloze details die haar tijdens haar reizen door Marokko, Zuid-Korea, de Verenigde Staten en Zuid-Afrika opvielen. Dingen die ze zag vanuit de auto en die haar ‘stop!’ deden roepen, waarna haar vriend zuchtend afremde en wist: dit gaat nog heel lang duren. Een vuilnisbak langs de kant van de weg. Een felgekleurde plastic zak in een boom. Een scheve cactus. Alles moest vastgelegd – op háár manier dan.

Detail uit het werk van Lonneke van der Palen. Beeld Pauline Marie Niks

Op de fotowand die Van der Palen bedacht voor haar presentatie in het Stedelijk Museum in Schiedam speelt de auto een grote rol. ‘Die brengt mij op die plekken’, zegt ze. De auto betekent avontuur, staat voor lievelingsfilms als Easy Rider en een David Lynch-achtige sfeer met spanning en mysterie en rafelrandjes.

Het is wat ze het liefste doet: reizen en maar zien wat ze tegenkomt. Getroffen worden door een glinsterend trappetje dat uit het zwembadwater steekt en ondanks alle ruis eromheen meteen de schoonheid ervan inzien. En de mogelijkheid tot het maken van een foto, háár foto. Dan is ze gerust een halfuur bezig met het wegslepen van alle terrasstoelen en plastic tafels achter dat trappetje, met het creëren van de perfecte omstandigheden voor de perfecte foto.

‘Die paar vierkante meter om het onderwerp heen beschouw ik op zo’n moment als mijn tijdelijke studio.’ Ze haalt dingen weg, voegt andere toe. Ze gebruikt vaak twee handflitsertjes die ze altijd bij zich heeft en die de boel lekker theatraal kunnen uitlichten – alles om het filmische karakter van de ‘plaatjes’ in haar hoofd te bereiken: foto’s die wel wortelen in de werkelijkheid, maar nooit documentair zijn.

In haar studio in Amsterdam doet ze min of meer hetzelfde voor opdrachtgevers als Paco Rabanne, Hermès of het jonge modelabel Schueller de Waal. Met behulp van materialen en rekwisieten die ze overal vandaan sleept, bouwt ze sets en zet ze de wereld naar haar hand. ‘Het vormgeven van een nieuwe realiteit, dat vind ik het leukst om te doen’, zegt Van der Palen. Al zou ze ooit een andere kant op kunnen gaan. Ze droomt van drummen in een rock-’n-rollbandje of boswachter worden in Yosemite National Park. ‘O, ik zou er zo gelukkig van worden om altijd buiten te zijn.’

Wandprint van Lonneke van der Palen, te zien in Schiedam. Beeld Pauline Marie Niks

Fotograaf Robin de Puy over Lonneke van der Palen

‘Heeft Lonneke door Amerika gereisd, dan komt ze niet terug met foto’s waarop het standaard ‘Amerika-gevoel’ terug te zien is. Zij ziet gekke details: een zwarte afstandsbediening op het nachtkastje in een motelkamer bijvoorbeeld. Het is een foto waarop eigenlijk niets te zien is – ik bedoel: wat is dat nou, zo’n ding? En toch vind ik het heel fijn om naar te kijken. Het is makkelijk om mijn eigen herinneringen eraan te verbinden, want ik herken het beeld. En tegelijkertijd is het niet de werkelijkheid waar ik naar kijk; het is háár werkelijkheid.’

Met genoegen nomineerde fotograaf Robin de Puy (32) het werk van Van der Palen voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs. Ze houdt van de eenvoud en het opgeruimde op haar foto’s, en van hoe Van der Palen de zichtbare wereld versimpelt tot vormen, kleuren, licht en structuur. Haar serie Trash Treasures, vijftien foto’s waarop de plastic zak in verschillende ‘gedaanten’ opduikt, in 2017 gemaakt in de straten van Kaapstad, is een van haar lievelingsseries.

‘Als ik denk aan zwerfplastic’, zegt De Puy, ‘dan zie ik troep en chaos, dan voel ik ergernis. Op een foto van Lonneke is zo’n plastic zak ineens mooi en schoon en dromerig. Dan is het geen vies ding meer, maar een prachtige, kleurrijke vorm die aan mijn muur moet.’

Detail uit het werk van Lonneke van der Palen. Beeld Pauline Marie Niks
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden