FOTOBELEVING

In de jaren negentig doken ze plotseling op: gekleurde perspex blokjes met buigbare pootjes waaraan een knijpertje was bevestigd. Iedereen had er wel een paar in de vensterbank of op het nachtkastje staan, met tussen de armpjes van het knijpertje een foto geklemd....

In het nieuwste boek van fotograaf Bertien van Manen (1942), Give me your image, is maar één perspex fotoblokje te vinden. De andere 67 afbeeldingen tonen familiefoto's en portretten die gewoon met plakband of punaises aan de muur zijn bevestigd. Dat is beter. De foto's leunen tegen een kaars, een koffiekopje of een zilveren kannetje. Ze zitten in de deur van een kast geklemd of tussen de vensterbank en het raam. Of ze staan, zogenaamd onaantastbaar, in een lijstje achter glas.

De afgelopen drie jaar reisde Van Manen van Rome naar Athene, van Parijs naar Belgrado, en waar ze kwam fotografeerde ze de verschillende manieren waarop mensen binnenshuis hun dierbare kiekjes uitstallen. De verhalen bij die foto's nam Van Manen niet op in haar boek. Alleen de foto, met daaromheen iets van de omgeving, dat is alles, meer context is er niet.

Echt nodig is die ook niet, de beelden zijn op deze manier al ontroerend genoeg. Het gáát ook niet om de afzonderlijke, persoonlijke geschiedenissen van de mensen op de foto's. Give me your image is een fotoboek over de beleving van foto's. Het zegt iets over de rol die gewone foto's spelen in het alledaagse leven, over de kracht die aan een portretje van een overledene of een pasgeborene wordt toegekend, over hoe zulke fotootjes worden beduimeld, verplaatst, en opgenomen in het interieur.

Zo'n foto van een foto heeft een grappig Droste-effect tot gevolg. En verandert bovendien de omgeving (een stuk behang, serviesgoed, een kanten kleedje) in een soort sprookjesachtige Alice in Wonderland wereld, een nieuwe dimensie waarin de geportretteerden zich plotseling bevinden.

Tenminste - op de pagina's waar Van Manens foto's, en daarmee vaak ook de gefotografeerde foto's, niet harteloos doormidden worden gekliefd door de vouw van het boek. Wat is dit: weldoordachte anti-esthetiek of gewoon grafische onwetendheid? Het staat in elk geval het onderwerp van het boek, de fotografische beleving, helaas behoorlijk in de weg.

Merel Bem

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden