Fossielen jagen met voetangels

Wie in steengroeven of op kliffen fossielen gaat zoeken, doet er goed aan een helm te dragen. Ook een klein vallend steentje kan hard aankomen....

Pas ook op voor grotten en mijnen. Daar kan je in verdwalen, verhongeren, verdrinken of bedolven raken. En in exotische streken kunnen landmijnen liggen en loeren slangen en andere giftige beesten niet zelden vanonder een interessante steen.

Anne Schulp, paleontoloog bij het Natuurhistorisch Museum Maastricht, wil maar zeggen: weet waarin je je begeeft als je naar fossielen gaat zoeken en neem voorzorgsmaatregelen. Die beschrijft hij in zijn boek Praktijkgids fossielen, een uitgebreid voorlichtingswerk voor vooral de amateur-paleontologen, voor wie het zoeken naar stokoude resten een leuke hobby is.

Leuke hobby? Nou ja, voor doorzetters wel, zo valt uit Schulps boek op te maken. Op fossielen jagen en er goede wetenschap mee bedrijven is een kwestie van lange adem, toewijding en veel alertheid. Want er zijn duizend-en-één valkuilen, voetangels en andere klemmen te omzeilen.

Het begint al met het kiezen van het terrein: dat vergt kennis van geologie en natuurlijke historie. Is de keuze bepaald, dan is het zaak de wetten en regels ter plaatse te kennen, want niet overal mag zomaar naar oudheden worden gezocht. En als die gevonden worden, is het niet vanzelfsprekend dat de vinder ze mag houden.

En dan: hebbes, er zit een fossiel in het gesteente. We willen het eruit hakken, maar hoe pakken we dat aan zonder het fossiel te beschadigen? Kan/moet het wel helemaal worden uitgehakt of mag er een stuk steen omheen blijven zitten? En hoe leggen we vast waar het ding precies gezeten heeft? Want zonder 'context' geen wetenschap van oudheden.

Dan breekt de fase van de conservering aan. Wees voorzichtig met schoonmaken, want daarmee kan waardevolle informatie verloren gaan. In de schedels van pleistocene zoogdieren bijvoorbeeld, worden weleens vliegenpoppen gevonden of hele muizennesten. Weet welke lijm (geen Velpon) je moet gebruiken, welke was of ander materiaal om het fossiel veilig te prepareren.

En een gereedschap dat je nodig kan hebben! Allerlei hamertjes en beitels voor in het veld en wel de goede graag. Een aggregaat voor in woeste gebieden. Zwelcement om gesteente te splijten. Registratiemateriaal. Fotoapparatuur en een stereomicroscoop.

Schulp beschrijft dit alles en nog veel meer nauwgezet en meestal luchtig. Hij vertelt erbij dat fossielenjagers zich aan kunnen sluiten bij bijvoorbeeld natuurmusea, waarvan er elf in Nederland zijn. De lijst staat achterin het boek.

Want de beroepswetenschappers zijn niet vies van medewerking van amateurs. Schulp kan het weten. Een van zijn mooiste uren sloeg najaar 2001 toen hij in 'zijn' museum het fossiel van de enorme maashagedis Bèr kon exposeren. Ontdekt door een amateur.

Eric Hendriks

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden