Fluwelen valstrikken

De Italiaanse schrijver Alessandro Baricco legt zijn lezers dartel in de luren in een meesterlijk mal boek vol absurde dialogen.

Beeld Getty Images

Op een goede dag staat ze opeens voor de deur: de Jonge Bruid. Haar komst veroorzaakt een stille implosie in het huis van de Familie. Daar voltrekt het leven zich langs lijnen van doorgaans hemeltergende geleidelijkheid: het ontbijt duurt steevast tot drie uur 's middags, de Vader betracht vanwege 'een onnauwkeurigheid van het hart' bij bijna al zijn handelingen de grootste behoedzaamheid en er is een Oom die heel af en toe wakker wordt maar zich in zijn slaap kan scheren. Enfin, de hele Familie lijkt niet goed snik, met inbegrip van Modesto, de majordomus, die zijn taak al 59 jaar met ondoorgrondelijke toewijding en gedienstigheid uitvoert.

De Jonge Bruid moet dat nog worden, bruid dus, en wel van de Zoon des huizes. Maar deze verkeert al geruime tijd, en om onduidelijke redenen, in Engeland. Er gaat een telegram naar hem uit dat hij zich onverwijld thuis moet vervoegen, aangezien de Jonge Bruid zich heeft aangediend. Daarop begint een stroom vooruit gestuurde goederen uit Engeland aan te komen die lijkt te duiden op de terugkomst van de Zoon - twee rammen, twaalf vederlichte wollen plaids, een schaalmodel van een Schotse stal et cetera et cetera. Maar de Zoon zelf: ho maar. En dus wachten we, samen met de Familie, ruim 200 pagina's lang met bijbels geduld op iets wat steeds onwaarschijnlijker wordt. Terwijl er ondertussen van alles gebeurt dat slechts van beperkt belang is.

Absurde dialogen

De Jonge Bruid is een meesterlijk mal boek vol absurde dialogen, personages die meer naar inkt en papier ruiken dan van vlees en bloed lijken, maar je toch met speels gemak in hun greep hebben, wonderlijk houterige maar desalniettemin opwindende seks-scènes en meeslepende gebeurtenissen die die naam nauwelijks verdienen. Daarbij legt Baricco zijn lezer strijk en zet dartel in de luren en voert hij in zijn verhaal opeens plompverloren de schrijver ervan ten tonele, die ergens in 'het Zuiden' zijn laptop, met zijn hele boek erop, in een autobusje heeft laten liggen. 'Het zou natuurlijk niet moeilijk zijn geweest om hem terug te krijgen, maar feit is dat ik het erbij heb laten zitten.'

De onstoffelijke versie van het verhaal, die in zijn hoofd, is echter veel vruchtbaarder dan dat stel genadeloos opgeslagen bits op die harde schijf, en bovendien met een vingerknip op te roepen, 'en dan kwam het tevoorschijn met een ongrijpbare pracht tegenover welke de nette orde van een gedrukte pagina blijk gaf van de starheid van een grafsteen'. Kan wel zijn, maar welke versie lezen wij dan?

Fluwelen valstrikken

En zo zit het boek vol fluwelen valstrikken: personages die in de hij-vorm worden opgevoerd maar, tegen de goede gebruiken van de literatuur in, in de volgende zin opeens als 'ik' het woord nemen, zonderlinge knikken in het verhaal en uitweidingen die even nuttig lijken als een achtergelaten boodschappenlijstje in een supermarktwagentje.

En de enkele keer dat al die schijnbaar gratuite tekst en literaire schijnbewegingen je lichtjes beginnen te ergeren, is Baricco je te vlug af en levert hij er zelf het commentaar op. Zoals naar aanleiding van die kruiende perspectieflagen, 'met het voor de hand liggende resultaat dat ik het leven compliceer voor de lezer, wat op zich nog geen probleem is, maar ook met een irritant effect van virtuositeit dat ik in eerste instantie zelfs nog heb geprobeerd tegen te gaan'. Of over de pagina's vol zijsporen die 'op de redacteur die er zich over een paar maanden over zal ontfermen overkomen als volkomen nutteloos en helaas weinig functioneel voor het verloop van het verhaal'.

Da's een magistrale zet van de auteur. Net zo magistraal als de manier waarop hij zijn personage Modesto aan het einde diens congé geeft: 'Hij verliet de kamer, en dit boek, zonder een woord te zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden