Interviews

Fluorescerend roze tot duurzaam groen: dit is het werk van kunsttalent aan de Jan van Eyck Academie

Na een strenge selectieprocedure komen kunstenaars vanuit de hele wereld naar de Jan van Eyck Academie in Maastricht om zich een jaar lang verder te ontwikkelen. V koos vier opvallende talenten tijdens de open ateliers.

Anna van Leeuwen
Het atelier van Philip Schueller op de Jan van Eyck Academie. 
 Beeld Roosje Verschoor
Het atelier van Philip Schueller op de Jan van Eyck Academie.Beeld Roosje Verschoor

Kreeftachtigen

Het atelier van Philipp Schueller (39) is kleurrijk. Felroze overheerst, ook in het tenue van Schueller zelf. Eerder was hij als modeontwerper zeven jaar lang deel van het opvallende duo Schueller De Waal, dat tijdens de Paris Fashion Week van 2019 modellen afval liet prikken als reactie op de vervuilende mode-industrie. Vorig jaar besloten Schueller en Rens de Waal uit elkaar te gaan. Schueller liet toen weten dat hij hoopte zich aan de Jan Van Eyck te ontwikkelen tot ‘modebioloog’.

Zijn atelier geeft alvast een goede indruk van dit (door hem zelf bedachte) zeer boeiende vakgebied. Schueller vergelijkt bijvoorbeeld het verschalen van kreeftachtigen met de manier waarop wij ons van oude kleding ontdoen. ‘Het verschil is dat onze oude kleren tot afval leiden, terwijl oude pantsers voedsel zijn voor de natuur.’ De modebioloog verdiepte zich ook in het ongelukkige lot van degenkrabben, waarvan op grote schaal bloed wordt ‘gemolken’ om medicijnen te testen. Dat bloed is blauw en dus druppelt een robot-achtige degenkrab (deels robotstofzuiger) een blauw spoor over het roze tapijt.

Het atelier van Anna Zvyagintseva op de Jan van Eyck Academie.  Beeld Roosje Verschoor
Het atelier van Anna Zvyagintseva op de Jan van Eyck Academie.Beeld Roosje Verschoor

Duurzaam pak

De Oekraïense kunstenaar Anna Zvyagintseva (35) zag in februari, vlak na de invasie van haar land, een video van een Oekraïense vrouw die tegenover een Russische soldaat staat. De vrouw schreeuwt naar hem: ‘Wat doe je verdomme in ons land met al die wapens?! Neem deze zaadjes en doe ze in je zakken, zodat er tenminste hier zonnebloemen zullen groeien als jullie hier straks doodgaan!’

Het bracht de kunstenaar op het idee voor haar kunstwerk: Sustainable Costume for an Invader (‘duurzaam pak voor een indringer’). Zvyagintseva maakte het met hulp van het Future Materials Lab van de Jan Van Eyck, dat gebruik van ecologische materialen stimuleert. Dit hele pak is biologisch afbreekbaar. De ‘stof’ is gemaakt van konijnenlijm (van de huid van konijnen), daarin zitten zaadjes van planten. Waaronder inderdaad ook zonnebloempitten, de nationale bloem van Oekraïne.

1300 gegadigden

Er zijn dit jaar veertig kunstenaars en een kunstenaarscollectief aan de Jan van Eyck Academie verbonden. De multi-disciplinaire post-academische instelling biedt ateliers en werkplaatsen met speciale aandacht voor ecologie en diversiteit. De instelling probeert zo toegankelijk mogelijk te zijn. Zo werken er nu een aantal internationale kunstenaars die, met hulp van het instituut, met hun gezin tijdelijk in Maastricht wonen. Voor volgend jaar hadden 1300 kunstenaars uit 92 landen zich aangemeld, daaruit zijn 32 kunstenaars geselecteerd.

Het atelier van Yin Yin Wong op de Jan van Eyck Academie. Beeld Roosje Verschoor
Het atelier van Yin Yin Wong op de Jan van Eyck Academie.Beeld Roosje Verschoor

Onzichtbaar

Het gezicht van Yin Yin Wong (34) is van buiten de Jan van Eyck Academie al goed te zien. Wong maakt bijna dagelijks een zelfportret tijdens hun (Wong is non-binair) verblijf aan de Jan van Eyck en een van die exemplaren is nu metersgroot op het raam geplakt. Dat voelt ongemakkelijk, zegt Wong, als in Nederland geboren kind van Chinees-Maleisische immigranten: ‘Ik heb van huis uit geleerd onzichtbaar te zijn.’

Die onzichtbaarheid zette zich voort in hun keuze voor het vak grafisch ontwerper: ‘Ik werkte in de modernistische traditie, alles moest zo conceptueel en abstract mogelijk. Ik ben nooit gestimuleerd om iets te doen wat met mij te maken heeft.’ Nu heeft Wong gekozen niet langer onzichtbaar te zijn en zich ook actief met hun familiegeschiedenis bezig te houden, zoals in de kunstwerken in hun atelier is te zien. Wong: ‘Het doet iets met je, als je jezelf nooit tegenkomt als voorbeeld. Misschien kan ik nu het voorbeeld zijn dat ik zelf nooit heb gehad.’

Het atelier van Yasmine Attoumane  op de Jan van Eyck Academie. Beeld Roosje Verschoor
Het atelier van Yasmine Attoumane op de Jan van Eyck Academie.Beeld Roosje Verschoor

Vliegende rivier

In de houtwerkplaats staan twaalf ‘fatapera’s’ in een cirkel. Yasmine Attoumane (40) gebruikte deze traditionele vuurbranders in haar bijzondere performance: How To Make the Maas River Fly. Dat klinkt als een onmogelijke opgave. Rivieren vormen een vaste inspiratiebron voor Attoumane. Ze woont (buiten haar verblijf aan de Jan van Eyck) op het Franse eiland Réunion, ten oosten van Madagaskar. Dit eiland is het verst gelegen deel van de eurozone. Eerder probeerde de kunstenaar daar in performances zich delen van de Rivière de Galets (Kiezelrivier) toe te eigenen.

‘Mijn performances zien er zinloos uit’, zegt ze zelf. De Maas laten vliegen blijkt eenvoudiger dan het klinkt. Attoumane haalde namelijk water uit de Maas en liet dat verdampen. Zo gaf ze een deel van de rivier zijn bewegingsvrijheid terug: ‘De oorsprong van elke rivier is in de lucht.’ Bij deze rituele performance bedacht ze voor het eerst een sprookje: ‘Nu wil ik met terugwerkende kracht sprookjes bedenken bij mijn eerdere performances.’

Open studio’s, Jan van Eyck Academie, Maastricht, 24 t/m 26/6.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden