Flauwe grappen en slecht Nederlands

Merkwaardig. Het niveau van de kritiek die de jury kreeg van schrijvers als Leon de Winter (belediging zus) en Joost Zwagerman (complottheorie zo) was dermate laag dat de jury zich onmogelijk hierdoor de mond heeft kunnen laten snoeren....

Naar verluidt is de prijs enkele weken geleden ingesteld door Adriaan Jaeggi. Uit de tumultueuze gebeurtenissen daarna is af te leiden, dat er tussen de vijf juryleden nauwelijks overleg heeft plaatsgevonden. Jeroen Vullings vertrok omdat er op de longlist romans prijkten die hij juist góed vond. Jaap van Straalen nam de benen toen hij besefte geld te verdienen aan dezelfde boeken die volgens de Doerian-jury een uur in de wind stinken, als de vrucht waar de prijs zijn naam aan dankt. Michaël Zeeman berichtte dat hij de longlist 'helemaal niet' heeft samengesteld.

Wanneer drie van de vijf juryleden niets te maken hebben met de - namens allen gepresenteerde - longlist, is er veel verkeerd gegaan.

De verantwoording van de nominaties was beneden peil: flauwe grappen, verbazend slecht Nederlands, en een dikwijls twijfelachtige argumentatie. Hetzelfde geldt voor de allesbehalve smetteloze afscheidsbrief van de jury. Daarin schrijft zij dat de Nederlandse boekenwereld 'in een staat van ontkenning' verkeert. En ook: 'Natuurlijk hadden wij als juryleden erop gerekend pijnlijke bezeerdheid bij auteurs en bij hun op slordigheid en onachtzaamheid betrapte literaire uitgevers bloot te leggen'.

Kwalijker is dat de jury niet goed heeft nagedacht over haar doelstelling. Omdat het niet goed zou gaan in 'de boekenwereld' en er te veel wordt bekroond, ging de Gouden Doerian voor tegenwicht zorgen - 'uitdrukkelijk niet om individuele schrijvers aan de schandpaal te nagelen'. Waarom die schrijvers dan wél, op long- en shortlist, individueel gekapitteld?

Her en der in kranten en weekbladen lichtten juryleden het doel van hun prijs toe. Waar het om ging, werd toch niet duidelijk: om boeken die weliswaar slecht zijn maar 'het' diep van binnen wel 'in zich hebben' (dan zou de vergelijking met de vrucht opgaan), ofwel om boeken die zonder meer rampzalig zijn (waardoor de naam niet meer klopte)?

Het eerste, zei de secretaris. Het tweede, zeg je op basis van de honende bewoordingen waarin Jessica Durlacher, Monika van Paemel en Tessa de Loo werden genomineerd. Dat de jury achteraf roept dat het haar vooral ging om het signaleren van een misstand in 'het literair bedrijf', dát is ongeloofwaardig.

Exit Gouden Doerian, althans voor dit jaar. De jury voor 2006 is bijna rond, aldus Adriaan Jaeggi, die net als zijn kompanen geen blijk geeft van zelfkritiek. Terwijl het ontbreken dáárvan deze jury de das omdeed - en natuurlijk niet het obligate tieren van lui die wekelijks de opiniepagina's teisteren, omdat ze altijd wel íets hebben om opgewonden over te zijn.

Is het aardige initiatief hiermee van de baan? In de film- en toneelwereld is een prijs voor de slechtste prestatie heel gebruikelijk. Het kan dus wel, en er zijn slechte boeken genoeg! Maar een jury zou dan haar werk naar behoren moeten doen. Als kritische lezers dienen de leden de stijl en compositie van beroerde romans te fileren: sec, met een stalen gezicht, zonder genade. Zonder vrees ook voor gekwaak van buitenaf.

Als de Gouden Doerian-jury doorgaat, is het te hopen dat zij eerst haar eigen fouten onder ogen ziet. Voorts is de aanstelling van een bekwame tekstredacteur sterk aan te bevelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden