Drama

Flandres

Ploegen en oorlog voeren

Er is vrijwel niets te horen. Een plop, hooguit. Maar het is genoeg. Als soldaat Demester omkijkt, ziet hij overal kameraden liggen. Dood. Of bijna dood.


Voor de Franse regisseur Bruno Dumont is een oorlog geen reden om breed uit te pakken. Een hinderlaag is in zijn regie een vreemd geluid. Een implosie. Die wordt gevolgd door angst, afschuw, en paniek.


Na 29 Palms, die zich afspeelde in een verlaten woestijn dicht bij Los Angeles, verlaat Dumont in zijn vierde film Flandres opnieuw Frans Vlaanderen, de regio waar hij woont en waar hij zijn ideeën opdoet. Maar ditmaal blijft het bij een hels intermezzo in een oorlogsgebied dat veel op Irak of Afghanistan lijkt. Voor het overige is Flandres, zoals de titel benadrukt, gesitueerd in Noord-Frankrijk.


Deze regio, Vlaanderen en Wallonië, speelt een prominente rol in de Europese film. Luik (La promesse), Lille (La vie rêvée des Anges), Bailleul (L'humanité), Namen (Rosetta) en Duinkerken (Karnaval) dienen regelmatig als decor van films waarin gewone mensen pogen iets van het dagelijkse bestaan te maken.


Het werk van Bruno Dumont vormt binnen dit subgenre de harde kern. Met afstandelijke, standvastige shots schept hij een wereld waarin tobbers, stumperds en gefrustreerden hun weg zoeken door een landschap van verlaten kolenmijnen, oorlogsmonumenten, en glooiende akkers.


Flandres is een onderzoek naar de drijfveren van mensen en hun verhouding tot de omgeving. De film richt zich op de jonge boer Demester, wiens dagelijks leven geen verrassingen kent. Hij ploegt het land, en met een meisje uit de buurt duikt hij geregeld de bosjes in. Daar hebben zij, zoals gebruikelijk in Dumont-regies, vreugdeloze seks, die bestaat uit moeizaam tegen elkaar schurende lendenen.


Demester is zo'n personage dat geen idee heeft hoe hij zijn gevoelens onder woorden moet brengen. Dat verandert niet wanneer hij na de gruwelijke oorlogsmissie terugkeert naar zijn geboortestreek, waar zijn buurmeisje, op de rand van een zenuweninzinking, op hem wacht.


Dumonts films laten zich niet zomaar lezen. Zo is Flandres vooral niet een protest tegen de oorlogen in Afghanistan en Irak. De ambitie van Dumont is abstracter. Hij wil laten zien hoe de bewoners en hun omgeving in elkaar weerspiegeld zijn. In die zin is Dumont meer een schilder dan een filmmaker. Paul Cézanne, door Dumont bewonderd, zocht de essentie in de reductie van vorm en volume. Zoiets probeert hij ook. Met shots die niet af zijn. En met een trage montage, waardoor de bioscoopbezoeker de ruimte krijgt zijn beelden naar believen in te vullen. Soms laat Dumont een personage het kader uitkijken, om een verwachting op te wekken. Die verwachting wordt vervolgens niet ingelost.


Met Flandres zoekt Dumont wederom de confrontatie met zijn publiek. Hij levert indringende beelden van jonge mannen en vrouwen in Vlaanderen zonder verder aan moraliteiten of uitleg te doen. Flandres is een dichterlijke dimensie van de alledaagsheid. Wie zich eraan overgeeft, komt terecht in een fascinerend universum waarin instincten de toon bepalen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden