FKA Twiggs: ‘Dit gaat over mezelf en hoe ik mijn onafhankelijkheid als vrouw en kunstenaar opeis.’

Interview FKA Twigs

FKA Twigs rekent af met de dienstbare positie van de vrouw

FKA Twiggs: ‘Dit gaat over mezelf en hoe ik mijn onafhankelijkheid als vrouw en kunstenaar opeis.’ Beeld Matthew Stone

Tahliah Barnett alias FKA Twigs zingt, danst en geeft haar eigen artistieke videoclips vorm. ‘Het minste wat ik kan doen, is mezelf zo hard mogelijk pushen.’

Je herkent haar haast niet. In joggingbroek en wijdvallend T-shirt is er weinig over van de FKA Twigs die we kennen uit haar prachtige  videoclips, die bol staan van fantastische computergegenereerde esthetica. Video’s waarin een jonge diva in een digitaal decor fluistert, zingt, kronkelt, danst en verleidt. Alleen de neusring en de grote ogen verraden dat we te maken hebben met een van de interessantste Britse popartiesten van de afgelopen vijf jaar. De tengere vrouw van gemengde afkomst (Jamaicaans, Brits, Spaans) die eigenlijk Tahliah Barnett heet. 

FKA Twigs (31) begon haar carrière als danseres in video’s van popsterren als Kylie Minogue, Ed Sheeran en Jessie J. Maar ze maakte ook zelf muziek, en in 2014 werd ze onthaald als artiest met een nieuw geluid in elektronische muziek. Op drie ep’s en debuutalbum LP1 liet ze haar ijle, sensuele stem horen, schurend tegen weerbarstige of kloppende experimentele elektronica. Dit was een nieuwe totaalartiest. Een vrouw die kan zingen, dansen en die met een artistieke visie haar eigen videoclips maakt.

Maar nu even niet. Barnett loopt in afgetrapte gympen een Londens café in, vers van wushu-les, een Chinese vechtkunst die ze onder de knie wil krijgen en die ze ongetwijfeld zal inzetten in haar werk. Dat deed ze ook met zwaardvechten, voor haar liveshows, en paaldansen, voor de videoclip bij het nummer Cellophane.

Kijk naar die clip en zie hoe ze zichzelf blootgeeft en kwetsbaar opstelt. Terwijl ze op glazen
sti­let­to­hakken rond de paal kronkelt, vraagt ze met een stem, zacht van onzekerheid: ‘Didn’t I do it for you? Why don’t I do it for you? When all I did was for you.’ Het is hyperseksueel en het breekt je hart. 

Madonna/hoerIS TERUG 

En dan heeft ze haar vandaag verschenen tweede album ook nog Magdalene genoemd. Juist ja, naar Maria Magdalena, de vrouw van lichte zeden in het gevolg van Jezus Christus en de tweede Maria in zijn leven na zijn maagdelijke moeder.

Barnett is altijd geïnteresseerd geweest in dat madonna/hoer-dualisme en het feit dat die twee in onze maatschappij blijkbaar onverenigbaar zijn in één persoon. ‘Vrouwen worden door mannen in de ene of in de andere categorie ingedeeld. En in beide gevallen staat hun dienstbaarheid voorop.’

Maria Magdalena is wat haar betreft het uitgelezen voorbeeld. ‘Een vrouw wier eigen verhaal in de vergetelheid is geraakt omdat ze naast een belangrijke man stond. Haar bekendheid dankt ze meer aan het feit dat ze model stond voor de vergevensgezindheid van Jezus dan aan het feit dat ze ook mysticus en heler was. Ze werd, als andere vrouwen, niet gezien als een zelfstandige entiteit die iets te vertellen heeft.’

Barnett heeft ervaring met de tweede viool spelen. Het wordt tijdens het interview niet uitgesproken, want ze stelt geen prijs op vragen in de persoonlijke sfeer, maar het is bekend dat een van de mannen bij wie ze in de schaduw heeft gestaan, Robert Pattinson was, de Britse acteur die de broeierige vampier Edward Cullen speelde in de Twilight-filmserie. Fans van de films zagen haar als ongewenst aanhangsel van de acteur.

In 2017 ging het uit. 

FKA Twiggs: ‘Vrouwen worden door mannen in de ene of in de andere categorie ingedeeld. En in beide gevallen staat hun dienstbaarheid voorop.’ Beeld Matthew Stone

Op Magdalene zingt Twigs vaker in een lager register en het album heeft meer vocale harmonieën en conventionele songstructuren dan we van haar gewend zijn. Het klinkt als een break-upalbum. Opener Thousand Eyes schrijdt voort als een somber koraal waarin trage elektronische percussie het tempo aangeeft. Twigs zingt: ‘If I walk out the door, it starts our last goodbye. If you don’t pull me back, it wakes a thousand eyes.’ Het is de beschrijving van een relatie die dreigt te worden ontbonden onder het toeziend oog van sociale media. Toen in 2014 bekend werd dat de acteur en de zangeres samen waren, leverde dat een stortvloed van negatieve Twitterreacties op. Tienermeisjes aller landen verenigden zich en lieten op niet mis te verstane, soms racistische wijze weten bezwaar te hebben tegen de verbintenis. De zangeres verwijst er ook even naar in haar mooi leeg gehouden klaagzang Cellophane als ze zingt ‘They want to see us apart’ .

In het titelnummer Mary Magdalene maakt ze duidelijk dat vrouwen voor zichzelf moeten opkomen. Bij een begeleiding van ritmisch krakende synthesizers zingt Barnett dat weliswaar ‘de voedende adem van een vrouw jouw goddelijke zelfvertrouwen kan strelen’ ze moet zichzelf toch te allen tijde ‘op de eerste plaats zetten’.

Twigs: ‘Vrouwen hebben altijd hun dromen opgeofferd voor hun partners. Thuis blijven, voor de kinderen zorgen. Al die gratis emotionele arbeid vreet tijd.’

Dan fel: ‘Dit gaat over mezelf en hoe ik mijn onafhankelijkheid als vrouw en kunstenaar opeis. Ik kan en mag doen wat ik wil. Als ik nu mijn energie steek in een relatie en in mijn partner dan is het vanuit een vrije keuze, niet vanuit een sociaal gevoelde verplichting.’

Geboren met een gebroken hart

Ja, ze schreef het album nadat haar hart was gebroken, maar nee, het is niet de neerslag van één verbroken relatie. ‘Het gaat over alle minnaars die ik heb gehad. Ik ben geboren met een gebroken hart. En voor mij gaat dit album over hartzeer in het algemeen. Niet van: ‘Boehoe, Twigs heeft van die verschrikkelijke dingen meegemaakt. Twigs is zielig.’ Wat me is overkomen was een katalysator om in contact te komen met een diepere kant van mezelf. De afgelopen drie jaar moest ik heel snel een volwassen vrouw worden. Ik moest mezelf herpakken en me met gratie door mijn leven proberen te bewegen terwijl ik liever alles uit het raam wilde smijten. Maar ik heb alles kunnen kanaliseren in mijn werk.’

En door dat werk loopt een rode draad van lichamelijkheid gekoppeld aan relationele kwetsbaarheid. Niet alleen in de video van Cellophane, ook in een ouder nummer als Water Me. In de video wiegt Barnetts bijna kinderlijk grote hoofd als een stuk speelgoed heen en weer. Ze zingt dat haar vriend geen seks meer wil omdat zij een serieuze relatie wil.

He told me I was so small

I Told him water me

I promise I can grow tall

If making love is free

Ze huilt. Als een traan op haar eigen hoofd landt en ze zichzelf zo ‘water geeft’ zoomt de camera in. Twigs gezicht vult nu bijna het hele beeld en haar ogen zijn maatje Bambi: door eigen toedoen gegroeid. Of neem het nummer Pendulum. Tekst: Barnett houdt zichzelf gevangen in een verlangen naar iemand die haar liefde niet beantwoordt. Video: Barnett gekneveld in een kunstzinnige bondage van haar eigen haar.

Je hoeft die video’s maar één keer te zien en ze spelen zich daarna automatisch in je hoofd af, elke keer als je het bijbehorende nummer hoort. Ze zijn er onlosmakelijk mee verbonden en Twigs zelf regisseert ze of bepaalt de concepten. Net zoals ze ook haar choreografie verzorgt voor de video’s en haar live shows.

Twigs: ‘De muziek vormt de kern van wat ik doe, maar ik beschouw mezelf net zo goed als visueel en bewegingskunstenaar. Ik wil alles waarvan ik houd in mijn werk stoppen.’

Dan liggen de vergelijkingen op de loer met artiesten als Björk en Lana del Rey, wier creatieve output ook verder reikt dan hun muziek.

FKA Twiggs: ‘Dat mijn werk emotionele uitwerking heeft op anderen, is een droom die uitkomt.’ Beeld Matthew Stone

Twigs: ‘Björk en Lana del Rey creëren een heel eigen wereld met alles wat ze doen. Zelfs als je Björk in andermans werk ziet, zoals in de film Dancer in the Dark (Lars von Trier, 2000), ruikt het naar Björk. Dat is wat alle grote kunstenaars doen, of ze nu Bowie of Prince heten. Ze maken een eigen wereld en nodigen je uit om erin te stappen.’  

‘Buikpijn’

Dat wil zij ook, en haar toewijding eist het uiterste van haar lichaam. Alles om zoveel mogelijk te doen, te leren en te verwerken in haar kunst. Vorig jaar werden in een zware operatie tumoren verwijderd uit haar baarmoeder, de tweede oorzaak van haar persoonlijke misère de afgelopen tijd. Twee weken na de ingreep werd ze gebeld door de vermaarde regisseur Spike Jonze. Of ze kon komen dansen in een Apple-commercial. Ze twijfelde geen moment, terwijl het gevaar bestond dat de hechtingen eruit zouden springen.

Met gevoel voor understatement: ‘Ik ga Spike Jonze toch niet afbellen vanwege buikpijn?’

Haar motivatie om steeds maar door te gaan wordt gevormd door de enorme bevrediging die ze uit haar werk put. 

‘Dat mijn werk emotionele uitwerking heeft op anderen, is een droom die uitkomt. Het is ongelooflijk dat ik dit mijn baan mag noemen. Het minste wat ik kan doen, is mezelf zo hard mogelijk pushen om mijn doelen te bereiken. Ik slaap wel wanneer ik dood ben.’

Dan vraagt ze of het interview is afgelopen. Ze heeft zo nog tapdansles.

Magdalene (Young Turks) van FKA Twigs verschijnt vrijdag. 3/12 staat de zangeres in Carré in Amsterdam.

Visuele explosie

Het belooft een groots spektakel te worden, het optreden van FKA Twigs in Nederland in december. Barnett zelf noemt de show tegelijk hedendaags en futuristisch. ‘Terwijl er hier en daar ook verwijzingen zijn naar het oude theater.’ Noem het maar een moderne opera. ‘Het geheel bestaat uit drie aktes en laat al mijn vaardigheden en interesses zien. Het wordt een visuele explosie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden