Filmsubsidie per titel, 'eCultuur' in opmars

Het subsidiesysteem voor de distributie van 'kwetsbare cinematografische buitenlandse films' gaat op de schop en de opkomst van vernieuwende initiatieven in de beeldende kunst gaat ten koste van de bestaande.

De Raad stelt voor dat distributeurs in de toekomst bij het Nederlands Fonds voor de Film een 'uitbrengplan' overleggen. Een speciale commissie beoordeeld vervolgens of een film in aanmerking komt voor ondersteuning.

'Dit is het begin van het einde van de gesubsidieerde distributie', zegt distributeur G. Huisman van Contact Film Cinematheek uit Arnhem, die 'met het oog op de continuïteit' het komende Kunstenplan 91 duizend euro op jaarbasis tegemoet kan zien. Huisman: 'Er komt een loket bij, de eigenheid zal opnieuw afkalven. De films in de filmhuizen gaan zo steeds meer op elkaar lijken.'

Directeur N. den Breejen van Cinemien, wier subsidie van 138 duizend euro terugvalt naar 91 duizend, noemt het plan onwerkbaar. 'Hoe kan een distributeur de rechten van een interessante titel kopen als hij niet weet of er subsidie op zit? Wie durft er dan nog risico's te nemen?'

Het onderbrengen van een nieuwe commissie bij het Filmfonds, die moet gaan oordelen over de distributie-subsidies, botst frontaal met het advies van de Raad dat het Filmfonds zich meer op zijn kerntaak moet concentreren. De Raad is positief over de 'initiatiefrijke daadkracht' van het Filmfonds (advies: 11.208.500 euro), maar heeft ook kritiek. Zo veegt de Raad het verzoek van het Fonds voor extra geld voor de Nederlandse publieksfilm van tafel. 'De Cultuurnota is niet het geschikte instrument om economisch sectorbeleid te voeren.'

BEELDENDE KUNST

De 'eCultuur' is aan een behoorlijke opmars begonnen, afgaande op het advies van de Raad voor Cultuur. Instellingen zoals Submarine media, V2, Waag Society en Vereniging Virtueel Platform, kregen een bedrag van ruim 900 duizend euro als 'extra middelen'.

De opkomst van vernieuwende initiatieven die zich toeleggen op een cross-over tussen kunst, internet en televisie, ging ten koste van de bestaande, zoals het World Wide Video Festival (WWVF) dat zijn budget van 292 duizend euro zag verdampen tot nul. Volgens de raad heeft het festival zijn 'betekenis verloren als evenement dat de invloed van innovatieve technologieën op de beeldende kunst zichtbaar maakt'.

Volgens WWVF-directeur Tom van Vliet is het advies kenmerkend voor de 'slijtageslag' in de kunst. 'De raad heeft voor productie- en research-instellingen gekozen, niet voor presentatie-instellingen, zoals de onze.'

De raad bracht 144 adviezen uit over musea, instellingen, academies en kunsttijdschriften, die voor ruim 200 miljoen hadden aangevraagd. Tweeënzestig ervan zagen hun aanvraag gehonoreerd, voor 170 miljoen euro.

Belangrijk argument voor de toekenningen is een verschuiving van de 'intrinsieke' waarde naar de 'context': aanvragers moeten meer hun specifieke rol in het Nederlandse cultuurlandschap aan kunnen tonen, te midden van andere, dan blijven teren op hun eigen kunstje. Zo kunnen musea en kunstenaarsinitiatieven die alleen regionaal van belang zijn hun geld voortaan beter bij de provincie of gemeente halen.

Kleinere tentoonstellingsruimten hebben het moeilijk. Nieuwe initiatieven werden niet gehonoreerd. Behalve Museum Jan Cunen in Oss en het Nationaal Glasmuseum Leerdam, die voor het eerst structurele subsidie mogen verwachten vanwege 'hun landelijke voorbeeldfunctie'.

Bestaande instellingen zoals de Nieuwe Kerk en het Bijbels Museum werden tot niets gereduceerd. Niet dat er over de volle linie drastische bezuinigingen zijn genomen. Wel zijn doublures in beleid, voornemens en landelijke spreiding - ook in het kunstonderwijs - door de Raad genadeloos ter zijde geschoven. Het heeft de Ateliers de nek gekost. De Amsterdamse werkplaats voor jonge kunstenaars onderscheidt zich, volgens de Raad, 'inhoudelijk en kwalitatief [...] te weinig van voortgezette opleidingen'. Directeur Dominic van den Boogerd: 'Dit is de hakbijl in plaats van de kaasschaaf. Een uniek instituut wordt wegbezuinigd, derderangs onderwijs dat ondermaats presteert wordt ontzien.'

Teleurgesteld is de raad over 'het gebrek aan inhoudelijke vernieuwing in de museumsector'. Het streven naar een Collectie Nederland (onderlinge uitwisseling van collectiedelen) is blijven steken in goede voornemens; er zit weinig vooruitgang in het bereiken van 'nieuwe Nederlanders'. Coördinatie in de kunst wordt daarom beloond, zowel bij de Premsela Stichting (vormgeving) als Nederlandse Museum Vereniging.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden