De ‘politiek incorrecte’ film

Filmstudio Cinestate timmert aan de weg met krap gebudgetteerde producties waarin geharde Amerikanen orde op zaken stellen

Een kleine filmstudio in Dallas zet zich af tegen Hollywood met rauwe, politiek incorrecte films voor de ‘gewone’ Amerikaan. Zoals de nieuwe politiethriller Dragged Across Concrete, met Mel Gibson. Is er een markt voor de ‘rechtse’ film? 

Vince Vaughn en Mel Gibson in Dragged Across Concrete.

Dragged Across Concrete

Actie

★★★☆☆

Regie S. Craig Zahler.

Met Mel Gibson, Vince Vaughn, Tory Kittles, Jennifer Carpenter.

158 min., in 44 zalen.

Een film als Dirty Harry zou vandaag de dag niet meer gemaakt worden, stelde Clint Eastwood toen hij zich als eregast in Cannes voor een groot publiek liet interviewen, in 2017. ‘Veel mensen vonden die film politiek incorrect. Zo begon het tijdperk waarin we ons nog steeds bevinden. Nu is iederéén politiek correct.’

Dirty Harry, de politiethriller van Don Siegel uit 1971, introduceerde Harry Callahan: de door Eastwood vertolkte agent in San Francisco, die zich, anders dan zijn collega’s, níét neerlegt bij het falende liberale stadsbestuur, dat de gewone burger in de steek laat. Harry veegt de straten schoon zonder zich te bekommeren om de rechten van het straattuig, en jaagt op een doorgedraaide moordende hippie. Een effectieve, maar ook ‘fascistische’ film, oordeelde de invloedrijke Amerikaanse criticus Roger Ebert. ‘Een rechtse fantasie’, schreef zijn collega Pauline Kael van The New Yorker. ‘Dirty Harry is a rotten pig’, scandeerden demonstranten, maar de relatief goedkope thriller bleek een publiekshit en deed de verkoop van .44 Magnum-revolvers in de winkels pieken.

Clint Eastwood in Dirty Harry. Beeld Getty

Vijftig jaar later tracht een filmstudio in Dallas, ver weg van Hollywood, het ongelijk van Eastwood te bewijzen: het kan heus nog, zulke films. Het in 2015 opgerichte Cinestate, gevestigd aan een rustige laan in een oude wijk van de oliestad, timmert aan de weg met krap gebudgetteerde producties waarin geharde Amerikanen orde op zaken stellen. Pulpfilms zijn het, opgetuigd met niet al te dure jarentachtigsterren als Don Johnson en Kurt Russell, en de wat jongere Vince Vaughn, de in Hollywood op een zijspoor belande oud-comedy-acteur die geen geheim maakt van zijn conservatieve standpunten: tegen abortus, voor wapenbezit. 

Op Fox News, in het item ‘films maken in het Trump-tijdperk’, legde studiobaas en Cinestate-oprichter Dallas Sonnier (41) uit hoe hij hoofdrolspelers in zijn films cast, met behulp van de ‘Texaanse neventest’. Als zijn neven uit Louisiana de beoogde acteur niet kennen, wordt het niks. Oscargenomineerde Timothée Chalamet bijvoorbeeld, uit het homoseksuele-liefdesdrama Call Me by Your Name: ‘Die kennen mijn neven dus niet.’

Bone Tomahawk (te zien op Netflix) was de eerste Cinestate-productie, een western waarin cowboys afrekenen met een kannibalistische indianentroep. Twee jaar later, in 2017, was er de publiekshit Brawl in Cell Block 99, met Vaughn als gedetineerde patriot (‘de kleuren van de vlag zijn niet rood, wit en burrito’) die een halve – Mexicaanse – gevangenispopulatie uitroeit om het ongeboren kind van zijn vrouw te redden. Exploitatiefilms die hier en daar wel worden uitgebracht in de bioscoop, maar vooral winst opleveren via de digitale platforms. 

Bone Tomahawk.

Studiobaas Sonnier kende een curieuze levensloop: zijn beide (gescheiden) ouders werden vermoord door jaloerse (ex-)partners. Hij werkte als producent in Hollywood, maar vond dat de studio’s de scripts daar te veel filterden. Vanuit Dallas wil hij, geholpen door een investering van een oliebarones, ‘authentiekere’ films maken. Zoals Run, Hide, Fight, een geplande Cinestate-productie over een meisje dat terugschiet wanneer ze in de klas te maken krijgt met schoolschutters; zo leerde ze dat van haar wapendragende ouders.

Dragged Across Concrete, vanaf deze week te zien in de Nederlandse bioscopen, is vooralsnog de grootste productie van de studio. Een onderhoudende misdaadthriller met Vince Vaughn en Mel Gibson als twee agenten die worden geschorst als er een met een telefoon geschoten filmpje opduikt van hun ruwe arrestatie van een Latijns-Amerikaanse drugsdealer, en een nieuwszender vervolgens zinspeelt op racisme. De politiechef, gespeeld door Don Johnson, vindt ook dat het minder hardhandig kon, maar houdt een vergoelijkend betoog: ‘Uitgemaakt worden voor racist op het forum van deze tijd is zoiets als worden beschuldigd van communisme in de jaren vijftig. (...) De entertainmentindustrie, voorheen bekend als het nieuws, heeft behoefte aan schurken.’

S. Craig Zahler. Beeld Getty

S. Craig Zahler, de 46-jarige Amerikaanse scenarist en regisseur van Dragged Across Concrete (én van Bone Tomahawk en Brawl in Cell Block 99), is tevens romanschrijver en lid van de blackmetalband Realmbuilder. Voor hij in zee ging met de Cinestate-studio in Dallas, verkocht hij al jarenlang met regelmaat scripts aan de Hollywoodstudio’s, maar die werden uiteindelijk nooit opgepikt. Bij de wereldpremière van Dragged Across Concrete op het filmfestival van Venetië was er lof voor het eigenzinnige, wat trage tempo van zijn film en het reliëf van de personages; ongebruikelijk voor dit slag harde politiethriller. 

Vince Vaughn in Brawl in Cell Block 99.

Maar er was ook kritiek, met name onder Amerikaanse critici: er zouden in de film onfrisse ideeën worden gespuid. Zo schuwen Gibson en Vaughns agenten de terloops racistische of seksistische opmerking niet, al zijn de echt nare racisten in Dragged Across Concrete de wrede bankovervallers met wie ze te maken krijgen. Gemaskerde en schietgrage lui, die honds omspringen met de voor hun miljoenenroof ingehuurde chauffeurs: twee zwarte criminelen, van wie er een geld wil verdienen voor zijn gehandicapte broertje. 

Opvallend is een kleine rol van een vrouwelijke bankemployee: de film trekt veel tijd uit om te tonen hoe zij zich op de ochtend van de eerste werkdag sinds haar bevalling thuis met grote moeite losrukt van haar baby, om – spoiler – in de bank prompt aan flarden te worden geschoten. Er valt moeilijk een pleidooi voor werkende moeders in te herkennen. Maar regisseur Zahler benadrukt in interviews graag dat hij, anders dan de makers van Oscarwinnende films als het gettodrama Moonlight en het slavernij-epos 12 Years a Slave (‘dat zijn didactische films’), géén sociaal-politieke boodschappen in zijn films stopt. Tegen de website The Daily Beast zei hij: ‘Ik snap waarom sommige mensen mijn films conservatief noemen, maar dat is juist omdat er géén duidelijke didactische of zelfs belerende bedoelingen achter zitten. Ik schrijf wat ik zelf pakkend vind, en ik ga een scène, de etnische afkomst van een personage of een dialoog niet aanpassen omdat iemand het misschien op een bepaalde manier interpreteert, of zich beledigd voelt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden