Films maken waarin je echt zelf meedoet

Een onderdeel van het filmfestival in Cannes besteedt aandacht aan de toekomst van het filmmaken. Ligt die in de virtual reality?

Uit de film Giant, van Milica Zec.

Virtual reality in Cannes beleef je op een steenworp afstand van het Palais des Festivals, in een zwartbeklede zeecontainer, waarin een drietal draaibare krukjes naast elkaar staat opgesteld. Daarin is via de headset op je hoofd maandagmiddag een zes minuten durend filmpje te zien, dat perfect aansluit bij de geïmproviseerde vertoningsruimte.

In Giant van de in New York woonachtige Servische film- en virtual-realityregisseur Milica Zec beland je in de donkere kelder van een vader, moeder en dochter in oorlogstijd. Terwijl het plafond kraakt onder de inslaande bommen in de buurt, speelt het gezin ter afleiding het spelletje 'ik zie, ik zie' met objecten in de kelder: een speelgoedkonijn, een stapel tijdschriften, een fiets - het bevindt zich overal om je heen. Als je naar boven kijkt, daalt het stof van de trillende balken op je neer.

In het jaar waarin met de Oculus Rift, HTC Vive en PlayStation VR drie vooraanstaande concurrerende typen virtual-realityheadsets voor consumenten worden uitgebracht, 's werelds eerste VR-bioscoop werd geopend (afgelopen maart in Amsterdam) en Mark Zuckerberg het delen van VR-scènes noemt als logische vervolgstap na het delen van tekst, foto en video, verkent ook het filmfestival van Cannes - voor het eerst - de filmische mogelijkheden van het nieuwe medium. Het op filmprofessionals gerichte NEXT-programma van het festival, dat de toekomst van de filmindustrie onderzoekt, besteedde twee dagen aandacht aan ruim 35 VR-films. Van animatie en horror tot drama en documentaire.

Korte plezierige ervaring

Het medium staat in de kinderschoenen, maar verschillende filmmakers van naam zijn inmiddels volop aan het experimenteren. Zo werkte Milica Zec (33) tien jaar als editor voor de videokunst van Marina Abramovic voor ze zelf als regisseur begon. 'Er is een gebrek aan goede verhalen in VR', zegt ze, buiten de zeecontainer in de zon. 'Het merendeel is animatie, gericht op een korte plezierige ervaring.'

Zec combineert video-opnamen van het gezin met een omgeving als in een videogame: zo is het mogelijk de schuilkelder van alle kanten in je op te nemen, terwijl je in het gezelschap verkeert van echte mensen. Een technisch lastige klus, zegt Zec. De zes minuten film kostten haar negen maanden werk. 'De hardware ontwikkelde zich waar ik bijstond. Als ik er nu aan zou beginnen, zou het al veel sneller gaan.'

De grootste en meest toegankelijke VR-film werd gepresenteerd door animatieveteraan Eric Darnell (55), die namens animatiestudio Dreamworks Antz en vier Madagascar-films regisseerde, maar opstapte en in 2015 met een compagnon de virtual-reality-startup Baobab oprichtte. Met een beginkapitaal van 6 miljoen dollar werkt hij sindsdien secuur aan wat zijn virtual-reality-imperium moet worden. Het belangrijkste resultaat is voorlopig Invasion!, een speelse variant op War of the Worlds, waarin je als wit konijntje op een ijsvlakte te maken krijgt met een ruimteschip en twee kwaadwillende, doch schattig klunzige aliens.

Darnells missie: zo snel mogelijk herkend worden als marktleider, met VR-animatiefilms voor een zo breed mogelijk publiek. 'Die ambitie zie je opvallend genoeg nauwelijks', zegt hij. 'Omdat virtual reality nog in de kinderschoenen staat, is de verleiding groot inhoudelijk in een niche te kruipen, om persoonlijke fascinaties uit te werken. Maar wij maken geen arthouse, geen documentaires, geen horror. We willen sterke verhalen zo goed mogelijk vertellen, met personages om verliefd op te worden.'

Concerten in VR

Live Nation, moederbedrijf van concertorganisator Mojo, heeft een deal gesloten met de virtualreality-producent NextVR. Ze willen het mogelijk maken live verbonden te worden met concerten die elders worden geregistreerd met een 360-gradencamera. Volgens Mojo kan deze (op de foto een voorbeeld van een VR-camera) tussen het publiek, op het podium of achter de draaitafel staan. Volgens Mojo-directeur Wilbert Mutsaers kan het geluid in de huiskamer beter zijn dan in de zaal.


Zelf opgesloten als huisslavin

VR-techniek kan worden ingezet als actiemiddel.

Eelko Ferwerda (42) regisseerde met Joris Weerts (27) onder de vlag van productiehuis Revolver Amsterdam de Nederlandse afvaardiging Amani. In opdracht van kinderhulporganisatie Terre des Hommes verfilmden ze een dag uit het leven van de 12-jarige Keniaanse huisslavin Amani. Claustrofobische scènes, gefilmd met veertien camera's, geven het gevoel alsof de muren op je af komen.

Nieuwe stap in filmmaken? Ferwerda: 'Met film maak je kaders, vertel je door middel van montage. Dat laat je los met VR. Jij bepaalt beweging, kijkrichting en kader.'

Zo maakt het emoties los die gewone film niet naar boven krijgt, zegt Ferwerda. 'Amani ging vorig jaar in première tijdens het Bevrijdingsfestival in Den Haag. In die setting geef je je biertje even aan een vriend, zet je die bril op en sta je even in een huiskamer in Kenia. Al gauw voelt het bijna misplaatst dat je net nog dat biertje vast had.'

Zo kan VR nieuwsgebeurtenissen tot leven brengen die nu nog te vaak tot afgestompte reacties leiden, zegt Ferwerda: 'Even laten voelen wat iemand aan de andere kant van de wereld voelt. Het is zoeken naar nieuwe manieren om mensen uit hun stoel te halen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.