Filmauteurs treden op de voorgrond

De Mexicaanse schrijver en scenarist Guillermo Arriaga regisseert nu ook zelf. Hij debuteert op Venetië...

Van onze verslaggever Bor Beekman

Het eerste wat de vrolijk bejurkte steractrice Charlize Theron doet wanneer ze voor een persconferentie plaatsneemt naast Guillermo Arriaga, is met haar wijsvingers zijn streepjesmond tot een lach plooien. Regisseur/schrijver Arriaga (Mexico-Stad, 1954) bezit een nogal priemende blik, waarmee hij de voor zijn speelfilmdebuut The Burning Plain opgestelde journalisten minutieus monstert.

Er valt vandaag best wat te lachen. Na een lang traject – bokser, profvoetballer, universiteitsdocent, schrijver, scenarioschrijver – is de in een gewelddadige Mexicaanse wijk opgegroeide Arriaga (als kind verloor hij zijn reukvermogen tijdens een straatgevecht) nu eindelijk beland in de positie die hij al enige tijd ambieerde; die van filmregisseur.

‘De dagen op de set waren de gelukkigste uit mijn professionele leven’, beaamt Arriaga. ‘Ik voelde me zeer beschermd. Acteurs van dit kaliber maken regisseren heel makkelijk.’

In The Burning Plain worstelt een jonge vrouw (Theron) met de gevolgen van een affaire tussen haar moeder (Kim Basinger) en een Mexicaan, die jaren eerder op onorthodoxe en gruwelijke wijze werd beëindigd. Zoals gebruikelijk in het werk van Arriaga, wordt de film niet lineair verteld, maar middels grote sprongen vooruit en terug in de tijd.

‘Cinema is een jonge kunstvorm’, zegt Arriaga daar over. ‘En dit is de manier waarop ik een filmtaal zoek.’

Maar, zegt hij, ongeacht de vorm, gaan zijn boeken (twee zijn ook in het Nederlands vertaald), scenario’s en films, altijd over hetzelfde: de dood. ‘Dat is een obsessie van me. Ik meen dat onze identiteit wordt bepaald door de mensen waar van we houden. Als die sterven weten we niet meer wie we zijn. Ik acht het mijn taak als schrijver om dat gegeven uit te diepen.’

Arriaga schreef eerder al de scenario’s voor de door zijn landgenoot Alejandro González Iñárritu geregisseerde trilogie Amores Perros, 21 Grams en Babel – films waarin een ongeluk levens uit elkaar scheurt én samenbrengt. In interviews liet Arriaga vaak weten dat hij vond dat ‘schrijvers van films’ (hij veracht de Engelse term screenwriter, die het vak te kort doet) te weinig krediet krijgen voor hun werk. Op de achtergrond speelde mee dat hij meer en meer in conflict raakte met de in Hollywood snel opgeklommen regisseur Iñárritu. Arriaga heeft verklaard niet meer met hem te willen samenwerken, al noemt hij hem tijdens de persconferentie wel nog een ‘groot’ regisseur.

Dat hij ook zonder zijn Mexicaanse collega kan, bewees Arriaga voor de breuk al, met het op speciaal verzoek van Tommy Lee Jones geschreven The Three Burials of Melquiades Estrada. De film, wederom gesitueerd rond de grens van Mexico en Amerika, werd gespeeld en geregisseerd door Jones, en won in 2005 de scenarioprijs op het filmfestival van Cannes.

Samen met de dit jaar ook als regisseur debuterende Amerikaanse schrijver Charlie Kaufman (Being John Malkovitch, Adaptation) behoort Arriaga tot de internationale voorhoede van scenarioschrijvers die meer en meer op de voorgrond treden, en onder filmcritici de vraag oproepen wie er nu meer recht heeft op de benaming ‘auteur’; de regisseur of de schrijver van de film. Regisseur Iñárritu hoopt zijn eerste speelfilm zonder Arriaga in 2009 af te ronden. Over het scenario is nog niks bekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden