Fijn hakketakken anno 1900

Honden hebben een baas, poezen hebben personeel, luidt een gezegde. Zo bezien heeft de hoofdpersoon van Ik ben een kat van de Japanse schrijver Soseki Natsume (1867-1916) pech gehad. De naamloze ik woont in bij de luie sukkel Kushami, een jonge leraar Engels die geen benul heeft van literatuur en die de onzin die hij op papier zet voor poëzie houdt.

Een mooi mikpunt dus voor zijn pientere huisdier, door wiens ogen we het gestuntel van deze would-be-kunstenaar en zijn snorkerige vrienden beleven.

De kat, een straatschooiertje met een vacht 'geschakeerd als lakwerk', onthult niet zonder leedvermaak wat er gebeurt als zijn baas zich terugtrekt in zijn studeerkamer: 'Zodra hij een paar bladzijden heeft gelezen, wordt hij slaperig. En kwijlt hij op het boek.'

Westerse invloeden

Ik ben een kat verscheen in 1905 als feuilleton in een Japans tijdschrift. Ook honderd jaar later nog valt er plezier te beleven aan de karikaturale personages, al blijft voor een hedendaagse lezer vaak verborgen dat de schrijver ook specifieke maatschappelijke ontwikkelingen op de hak nam. Het nawoord van vertaler Luk van Haute biedt uitkomst: Ik ben een kat levert commentaar op de Meijiperiode (1868-1912) waarin Japan zich voor het eerst openstelde voor westerse invloeden, met alle conflicten en misverstanden van dien.

Erg samenhangend is de roman niet; gaandeweg laat de schrijver het dierenperspectief los en verdwijnen de avonturen met buurkatten (onder wie de reusachtige Zwarte van de Riksjatrekker en lapjeskat Mieke, 'een vermaarde schoonheid') die de eerste hoofdstukken juist zo charmant maken.

De satirische passages over het dwepen met westerse modes anno 1900 geloof je uiteindelijk wel; het zijn juist de kant noch wal rakende ouwehoergesprekken tussen Kushami en zijn vrienden die je bijblijven. Met veel gehakketak weiden ze uit over de neus van Karel de Grote, beginnende kaalheid bij vrouwen of pijnbomen die je verleiden je eraan op te knopen. Haruki Murakami is hier niet ver weg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden