'Festivals redden cinema'

Het oudste festival voor de korte film in Oberhausen is een snelkookpan. Alle programmeurs van aanverwante festivals en musea willen er bij zijn....

Wim Wenders rookte er zijn eerste sigaret en Roman Polanski was zonder de Kurzfilmtage nooit regisseur geworden. Het oudste festival voor de korte film, dat de afgelopen week voor de 52ste keer plaatsvond in Oberhausen, vermeldt de wapenfeiten trots op de website.

De afgelopen tien jaar zijn festivals voor korte film booming - maar 'Oberhausen' was de eerste en de oudste, en voelt zich de schatbewaarder van de korte en kunstzinnige film. Op de openingsavond viel festivaldirecteur Lars Henrik Gass de Duitse overheid ongekend fel aan; de filmfondsen steken veel te veel publiek geld in commerciële produkties, terwijl de artistieke Duitse film, ooit wereldberoemd, het onderspit delft. 'Festivals zijn de redding voor de cinema', zei hij.

'Oberhausen' is een snelkookpan. Alle programmeurs van verwante festivals en inmiddels ook van musea en kunstmanifestaties willen zien wat er hier, op een gebied van twee hectare rond een uitgerangeerde winkelstraat in het centrum van slaapstad Oberhausen, getoond en besproken wordt. In de hitte van de afgelopen week loopt iedereen op teenslippers en mopperde over slappe broodjes en lauw bier. Het lijkt wel een zomerkamp. Ondertussen worden wel de programmeringen van festivals wereldwijd voor het komende jaar bedisseld en premières voor elkaars neus weggekaapt. Het 'gewone' publiek, dat in aantal ver onderdoet voor de professionals, komt vooral voor de 'MuVi's' - de muziekvideo's, waar Oberhausen al jarenlang (en ook weer als eerste) aandacht aan besteedt.

Maar hoe leuk de in slow motion vliegende honden in de clip Birds van Vitalic (regie: Pleix) ook zijn; de internationale competitie is het belangrijkste onderdeel, de andere pijler zijn de retrospectieven en het themaprogramma. Filmmakers die bagage uit een andere discipline meebrengen hebben duidelijk de voorkeur. Van zowel de choreografe/filmmaakster Miranda Pennell als de Russische kunstenaar Viktor Alimpiev, die momenteel furore maakt, worden alle films vertoond. Pennell maakt geen 'dansfilms', maar gebruikt wat zij noemt 'gevonden dans'; van een militaire band, van schaatsende meisjes of van een gevecht in een bar.

De bejaarde experimentele filmer Robert Nelson, die met een film vol ontploffende watermeloenen (Oh Dem Watermelons) in 1965 een surrealistisch anti-racistisch pamflet maakte, krijgt een eerste, zeer uitgebreid retrospectief in Europa.

In de internationale competitie overheerst de documentaire vorm. Veel dagboek-achtige documenten, al dan niet uit de losse pols gefilmd, zetten de toon, en daar vielen ook de meeste prijzen. Zoals voor City Scene van Zhao Lang, een verzameling straatscenes die Zhao in de loop van jaren in Beijing filmde. De metropool is door zijn ogen gezien een stille achtergrond voor geïsoleerde figuren die van hun fiets vallen, elkaar op straat masseren of stomdronken proberen in een auto te stappen.

De jonge Alina Rudnitskaya kreeg een van de twee hoofdprijzen voor het tragikomische Civil Status (2005) dat zij opnam bij de burgerlijke stand. Assertieve vrouwelijke ambtenaren houden zich de net-gescheiden mannen van het lijf en repareren huwelijken - als dat nog mogelijk is.

De meest opwindende voorstelling was die van de Libanese kunstenaar Rabih Mouaré; meer een performance dan een film. Mouaré trad op in het politiek geladen deelprogramma 'Radical Closure' van kunstenaar/samensteller en landgenoot Akram Zaatari.

Mouaré toonde delen van zijn immense archief; krantenknipsels, gevonden videobanden en foto's die allemaal te maken hebben met zijn woonplaats Beiroet - onder meer een ongemonteerde videoband van een martelaar in spé, die zijn afscheidsspeech vier keer moet overdoen. In bijna twee uur praatte Mouaré het geheel virtuoos aan elkaar, waarbij persoonlijk leven en politieke realiteit volledig met elkaar verknoopt raakten.

Directeur Lars Henrik Gass, die onafgebroken op de stoep van 'zijn' Lichtburg bioscoop staat te netwerken, legt bij een kop koffie nog eens uit dat hij een 'historische kans' ziet voor festivals. 'Arthouses zijn overal verdwenen, de televisie zendt pulp uit.'

Festivals, zo zegt hij met klem, zijn de laatste plaats waar een publiek voor film behouden blijft en je gemeenschappelijk iets beleeft. Wie ziet hoe het aangedane publiek na Mouarés voorstelling nog lang napraat, gelooft hem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden