Festival van geluidskunst in Paradiso

Paradiso Amsterdam, prime time half tien donderdagavond, midden in een optreden. Een heel ver 'peng' doorbreekt de concentratie.

Publiek en performance waren zo obsessief stil geweest, dat de galmende bel van een passerende tram over de Weteringschans doordrong tot in de popzaal.

Het kan niet anders of we staan bij een avondje Sonic Acts, het tweejaarlijkse festival voor geluidskunst dat alle hoeken van de akoestische ruimte verkent en daarin soms een wel heel sereen plekje ontdekt. Zo'n waarneming van een 'peng' past perfect in de opzet.

Geluidsruimte

Het festival wil dat de bezoeker zich bewust wordt van de geluidsruimte waarin hij zich bevindt, de oren opent voor akoestische bouwwerkjes. Die lijken soms gemodelleerd naar een waterige baarmoeder, donker, stil en bubbelig, maar pogen dan weer toegang te geven tot een pandemonium van schreeuwende bloedhitte en schurend metaal in een hoogoven. Wees op je hoede, is altijd het motto.

Bij de openingsavond - thema: Deep Spaces - op donderdag lijken herriemijders en oordopdragers zich voorlopig te kunnen ontspannen. Hier zal vooral de kosmos worden verklankt, de uitdijende ruimte, de oneindigheid en het niets. Het openingsoptreden van geluidskunstnestor en 'tafelgitarist' Keith Rowe (1940) werkt al meteen als een ontstressingshypnose.

Rowe bespeelt aan elektronica gekoppelde losse gitaarhalzen, terwijl naast hem aan zijn werktafel de Noorse visuele kunstenaar Kjell Bjorgeengen feedback en radiogolven stuurt naar in een halve cirkel opgestelde bolle televisies. Het publiek zit binnen de tv-kring en ontvangt het eindeloze signaal van de white noise, wit flikkerend niets-beeld en de diep vervormde bromtonen van Rowe's bewerkte gitaren.

Verstilde schoonheid

Het ingebrachte koperduo Streifenjunko tuigt dit tussenstation van bijna niets-geluid op met sporadisch geplaatste, spetterende ademtochten door saxofoon en trompet. Curieus, maar spectaculair in verstilde schoonheid.

Het ontstaan van leven en kosmos uit oermaterie wordt adembenemend mooi en ook in bijna stilte verbeeld in het project Materia Obscura. De Duitse ambientkunstenaar Thomas Köner begeleidt een reis door de chemogrammen van beeldmagiër Jürgen Reble, die op een podiumbreed scherm wordt geprojecteerd.

Reble maakte 25.000 scans van de chemicalieën op 16 millimeter filmband, en laat de microscopische kristallenstructuren live in elkaar overvloeien. Zo breed in beeld en langs trage bewegingen lijkt de toeschouwer door de oerstoffen in tijd en ruimte te worden gezogen, langs sterrennevelen en zwarte gaten. De peilloze donkere echo's van Köner doen daarbij sterk denken aan de ruimtesoundtrack Apollo, die ambientgrondlegger Brian Eno maakte in 1983.

Oordoppen

Hoe wreed is hierna de weerzinwekkende noise-aanval van het Duits/Engelse duo Haswell & Hecker, dat het comfortabele oersoepgevoel met ziedende en krijsende geluidsgolven en ontploffende lasers de deur wijst. Oordoppen inbrengen, publiek weer alert, opdracht geslaagd.

Sonic Acts, 25 t/m 28 februari op verschillende locaties. In Paradiso vanavond Acoustic Spaces, met oa Sabulation van Jacob Kirkegaard.

Paradiso in Amsterdam (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden