Reportage Festival Sonic Acts

Festival Sonic Acts schiet je even bruut naar een andere wereld én een andere tijd

Performance van Ji Youn Kang tijdens Sonic Acts in het Stedelijk Museum. Beeld Simon Lenskens

Sonic Acts zet baanbrekende kunst in om de draadjes te ontwarren die de knoop van onze huidige samenleving hebben gevormd.

Ga er maar aan staan. Het festival Sonic Acts probeert elk jaar het beste aan vooruitstrevende beeld- én geluidskunst naar Amsterdam te halen, en daarbij ook nog iets te vertellen over onze tijd. En dus iets van urgentie uit te stralen. En verdomd als het niet waar is: dat lukt ze vrijwel elk jaar ook nog.

De thuisbasis van Sonic Acts was jarenlang vooral de popzaal Paradiso, waar overrompelende audiovisuele kunst werd afgedraaid waarvan je soms echt achteroversloeg. Maar de laatste jaren is het festival de samenwerking aangegaan met het Stedelijk Museum. En dat pakt steeds beter uit.

Vrijdagavond is het museum aan het Museumplein zelfs het hart van het festival, met een avondvullend spektakel van de foyer tot een aantal zalen op twee verdiepingen. Het thema van de performance-avond én de tentoonstelling, die ook na het weekend nog te zien zal zijn: ‘Hereafter’. Daar kun je veel kanten mee op, zou je denken. ‘Hereafter’ betekent hiernamaals of hierna, en dus eigenlijk ook: ‘Wat nu?’ En die vraag kun je altijd en aan iedereen stellen zonder dat je daarmee nu overdreven actueel bent.

Maar Sonic Acts probeert baanbrekende kunst in te zetten om, volgens de organisatoren, de draadjes te ontwarren die de knoop van onze huidige samenleving hebben gevormd en onze wereld hebben gebracht waar we nu zijn – en dat is met het oog op klimaat- en vluchtelingencrisis niet een heel beste plek.

Installatie met ‘kathodestraalbuis’ van Joost Rekveld op Sonic Acts. Beeld Simon Lenskens

Blik in oertijd van elektronica

Indrukwekkend en toch ook intiem is een installatie van de experimentele Nederlandse filmmaker Joost Rekveld. Hij laat bezoekers een voor een staren in een ‘kathodestraalbuis’, het eerste apparaat dat het vanaf 1897 mogelijk maakte elektronen te sturen en ‘onzichtbare verschijnselen’ op een beeldscherm te tonen. Die verschijnselen dringen soms zacht zoemend maar meestal keihard piepend en scheurend het zicht en gehoor binnen, via een aan de buis bevestigde bril. Het is alsof je een blik kunt werpen in de oertijd van de elektronica, en hoe langer je erover nadenkt, hoe betoverender dat wordt.

Diepzinnig is ook een optreden van de Haagse geluidskunstenaar Ji Youn Kang. Zij neemt plaats in een speciaal voor Sonic Acts ontworpen luidsprekeropstelling genaamd Pentacle, die de bezoekers omringt. Haar geluiden zijn ook al zo vervreemdend, zeker als ze in resonerende cirkels om je hoofd zoemen én als je ziet waar ze vandaan komen. Ji Youn Kang heeft een kleine opstelling gebouwd van een simpele geluidsopwekker, haar eigen lichaam en een paar dikke buizen van bamboe, die al eeuwen worden gebruikt bij Koreaanse rituelen. Ook zij verbindt moderne techniek aan antieke tovenarij, en in haar haast tastbare, muzikale wereld stijg je als toehoorder op naar de eeuwigheid van de kosmos – onze geboortegrond en wie weet ons aller hiernamaals.

Donald Trump

Een stuk minder abstract zijn de beeldschermwerken van de Amerikaanse kunstenaar Tony Cokes. Hij laat rabiate teksten van vooral politici voorbijkomen op reusachtige monitoren, en probeert die met een curieuze muziekkeuze een richting op te duwen. Vooral een serie teksten over vrouwen is bizar. Bij discomuziek uit de jaren zeventig passeren merkwaardige uitspraken, zoals: ‘Ik heb vrouwen mannen zien manipuleren met weinig meer dan een kleine oogbeweging. Of een beweging van een ander lichaamsdeel.’ En: ‘Vrouwen zijn veel erger dan mannen. Veel agressiever, vooral. En tjonge: wat kúnnen ze slim zijn!’

De installaties en films van het Amsterdamse festival Sonic Acts in De Brakke Grond, Het Stedelijk Museum en Arti et Amicitiae zijn nog te zien t/m 3/3. 

Pas na een lange reeks horkerige opmerkingen komt de afzender voorbij. Donald Trump natuurlijk weer. De uitspraken blijken genoteerd bij verschillende campagnebijeenkomsten. En ook hier word je dus even bruut naar een andere wereld én een andere tijd geschoten.

Optreden van Het Interstedelijk Harmonium Verbond tijdens Sonic Acts in het Stedelijk Museum te Amsterdam. Beeld Simon Lenskens
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.