Festival in de ban van Leomania en zichzelf

Een virus raasde door de Duitse hoofdstad. Een curieus virus, dat pubermeisjes eerst het zicht op de werkelijkheid ontnam en hen vervolgens massaal richting de Potsdamer Platz dirigeerde....

DiCaprio's bliksembezoek aan Berlijn demonstreerde hoe hiërarchisch de wereld van de sterren is. George Clooney (Three Kings) deed vrouwen samendrommen rondom zijn hotel, Gwyneth Palthrow en Matt Damon (The Talented Mr. Ripley) maakten zondag fans dolgelukkig met een glimlach, maar alleen DiCaprio's verschijning leidde tot uitzinnige taferelen. Toen hij vlak voor de première van Danny Boyles The Beach vanuit een Mercedes opdook, ketste panisch meisjesgegil op het beton van het première-theater.

De roem maakt van DiCaprio, zei hij zelf, een gespleten persoonlijkheid. Alles heeft hij binnen handbereik, maar lekker met een rugzak op vakantie gaan - zoals Richard, de backpacker die hij in The Beach speelt - is er niet meer bij. 'Ik zou graag een keer zomaar wat rondtrekken, maar als ik over de grens ga, verschans ik mij in vijfsterren-hotels.'

In The Beach toont DiCaprio zich opnieuw een groot acteur, van het soort dat romantiek en rebellie als vanzelfsprekend samenbalt. The Beach is, ondanks DiCaprio, geen goede film - daarvoor vertrouwt regisseur Boyle (Trainspotting) te veel op hagelwitte stranden, blauwe lagunes en goudbruine lichamen.

Richard en zijn reisgenoten denken het verloren paradijs te vinden op een beeldschoon eiland, waar een commune een alternatieve samenleving heeft gesticht. Boyle regisseerde het eerste deel van de film als een romantische thriller - wat aanstekelijk werkt. De regie ontspoort wanneer Richard zich realiseert hoe dwingend de huisregels van de idylle zijn. The Beach wordt dan een videogame, met Richard vechtend tegen het kwaad dat zijn palmen-paradijs verloren doet gaan.

Vertwijfeld zoeken naar een stek waar zowel de hersenen als het lichaam tevreden kunnen functioneren, is de rode draad die door de programma's van de Berlinale heenloopt. Hoe kleiner de wereld, hoe groter het verlangen naar geborgenheid, luidt de boodschap van veel filmmakers.

Het Berlijnse Filmfestival, dat jarenlang zo dicht bij de muur als vanzelf een politieke springlading met zich meedroeg, heeft niets aan zeggingskracht ingeboet - in tegenstelling tot wat sceptici vreesden: zij zagen in de verhuizing naar de Potsdamer Platz de bevestiging dat de Berlinale een gewoon filmfeest was geworden, met vertoningen in door Sony en Mercedes gefinancierde multiplexen, die laconiek zijn verfraaid met kunstwerken van Jeff Koons, Keith Haring en Jean Tinguely.

De nieuwe omgeving blijkt echter een ideale locatie om de positie van West-Europa ten opzichte van de rest van de wereld nader te bekijken. Zo is in George Washington, het krachtige speelfilmdebuut van de 24-jarige Amerikaan David Gordon Green, te zien hoe zwarte pubers in een Amerikaanse provinciestad ongeschonden de volwassenheid proberen te bereiken. De Kroaat Vinco Bresan laat in Marsat de geest van voormalig president Tito rondwaren - met als gevolg dat er een stroom 'socialistisch-spirituele toeristen' afreizen naar die plek om de Internationale aan te heffen. Ook vol heimwee, en daarbij ook nog doorspekt met woede: Sky Hook van de Joegoslavische regisseur Ljubia Samardzic, die het leven toont van inwoners van Belgrado ten tijde van de NAVO-bombardementen van vorig jaar.

Het schrijnendst komen de verhoudingen binnen Europa - en binnen Berlijn in het bijzonder - aan het licht in de documentaire Heimspiel van de Duitser Pepe Danquart. Hij volgde de fans van ijshockeyclub Berliner Eisbären op de voet. De Eisbären zijn in de ogen van hun volgelingen nog altijd Dynamo Berlin, de trotse kampioen van wat ooit de Oost-Duitse ijshockey-top was.

Heimspiel is een waardevolle sportdocumentaire, waarin poëtische, flitsende beelden van ijshockey-wedstrijden zijn vervlochten met nauwgezette portretten de trouwste aanhangers. 'Ik ga alleen naar het Westen', zegt er een, 'als Dynamo daar speelt. Verder heb ik er niks te zoeken. Het is er te duur, en we worden toch met de nek aangekeken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden